Sygnatura
I OSK 1059/25
Wyrok NSA z 20 maja 2026 r., I OSK 1059/25 – zasiłki celowe i okresowe
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 20 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 539/24 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr SKO.PS-80/3654/1364/2024 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 539/24, oddalił skargę A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 sierpnia 2024 r., nr SKO.PS-80/3654/1364/2024, w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia 30 sierpnia 2024 r., znak: SKO.PS/80/3654/1364/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania A.G., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 17 czerwca 2024 r., znak: MOPR-UR.5102.16733.6.2024, o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej w postaci zasiłku celowego na miesiąc maj 2024 r. w wysokości 417 złotych. W uzasadnieniu decyzji Kolegium – powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 – dalej "u.p.s.") – wskazało, że zasadniczym powodem odmowy przyznania stronie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na miesiąc maj 2024 r. był brak współdziałania strony z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach (dalej "MOPR"), w tym uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. SKO – wskazując na art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 4a u.p.s. i mając na uwadze postawę strony w toku postępowania administracyjnego, uznało że odmowa przyznania wnioskowanego w niniejszym przypadku świadczenia była uzasadniona. Wskazano, że pomimo prób podejmowanych od początku postępowania administracyjnego odwołujący uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracowników organu I instancji. Podano, że próby takie – nieskuteczne – zostały podjęte w dniach 23 i 24 maja 2024 r. Tym samym, zdaniem SKO, organ I instancji prawidłowo uznał, że zachowanie strony, opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest równoznaczne z "brakiem współdziałania", zwłaszcza że strona nie podjęła żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym, choćby telefonicznie – celem ustalenia jej sytuacji faktycznej i bytowej, co w jej przypadku skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania pomocy. Organ odwoławczy odniósł się też do kwestii wniosku odwołującego o wyłączenie pracowników MOPR, który został rozpatrzony odrębnymi postanowieniami o odmowie wyłączenia wskazanych pracowników. SKO podkreśliło, że sam fakt zgłoszenia wniosku nie rodzi po stronie organu obowiązku wyłączenia pracownika. Podkreślił, że wyłączenia pracownika nie może uzasadniać samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności tego pracownika oraz że jeżeli odwołujący dysponuje wiedzą oraz dowodami świadczącymi o popełnieniu przestępstwa, to sam może powiadomić właściwe organy ścigania. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę. Sąd stwierdził, że postępowanie organów w niniejszej sprawie nie budzi zastrzeżeń. WSA wskazał, że wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu może zgodnie z art. 24 § 3 K.p.a. nastąpić, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności (niewymienionych w § 1), które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Chodzi tu przy tym o okoliczności natury obiektywnej. Wyłączenia pracownika nie może zatem uzasadniać samo subiektywne przekonanie skarżącego o braku jego bezstronności. W ocenie Sądu, w niniejszym przypadku obawy skarżącego w tym zakresie wynikają z jego przekonania o celowym – oszukańczym – działaniu na jego szkodę przez pracowników MOPR. Powyższe stanowisko opiera się jednak wyłącznie na jednoznacznie negatywnej ocenie przez skarżącego pracy osób zatrudnionych w MOPR, która to ocena ma w całości charakter subiektywny. Zdaniem Sądu, dokumentacja zawarta w aktach sprawy nie potwierdza takich okoliczności. Sąd wskazał, że jeśli chodzi o termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ starał się dostosować go do potrzeb skarżącego – próby przeprowadzenia wywiadu były podejmowane w godzinach po 13-tej. Po doręczeniu zawiadomień o toczącym się postępowaniu zawierających stosowne pouczenia, skarżący miał możliwość zaproponowania innego dogodnego dla siebie terminu, a nawet godzin wizyty pracowników socjalnych. Informowano go o możliwości kontaktu z pracownikiem (w siedzibie organu lub telefonicznie) w celu ustalenia innego dogodnego terminu wywiadu bądź przeprowadzenia wywiadu drogą telefoniczną oraz o skutkach niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu (k. 21). Sąd wskazał, że wnioski skarżącego o wyłączenie pracowników organu zostały rozpatrzone w trybie art. 24 § 3 K.p.a., indywidualnie co do poszczególnych osób, o których wyłączenie skarżący wnioskował, przez odpowiednich przełożonych. Przywołując brzmienie art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s., WSA stwierdził, że odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego w niniejszym przypadku świadczenia była uzasadniona. Pomimo bowiem prób podejmowanych w prowadzonym postępowaniu, skarżący uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, nie otwierając drzwi mieszkania pracownikom socjalnym udającym się na wywiad środowiskowy. Powyższe fakty pozwalają – w ocenie Sądu – stwierdzić, że zaistniały przesłanki przewidziane w art. 107 ust. 4a i art. 11 ust. 2 u.p.s., przemawiające za koniecznością odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia skarżącemu, który bez istotnego powodu uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co z kolei nie pozwoliło organowi na dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie kwestionując zatem trudnej sytuacji życiowej skarżącego Sąd uznał, że uniemożliwienie przeprowadzenia ww. dowodu powołanym do tego pracownikom organu, przy założeniu z góry ich złej woli, musiało skutkować odmową przyznania świadczenia. Sąd I instancji ponadto wskazał, że co prawda organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 K.p.a., jednakże to na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, ust. 4a, ust. 5 i ust. 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (w tym umożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego). Sąd podkreślił, że wielość toczących się postępowań administracyjnych i związana z tym znaczna ilość pism wysyłanych, czy otrzymywanych przez skarżącego, jest spowodowana znaczną ilością składanych przez niego wniosków do organu o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Od powyższego wyroku, skarżący, reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 9 czerwca 2025 r., złożonym na wezwanie Sądu, usunięto braki skargi kasacyjnej i zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 a p.p.s.a., przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy w sposób pełny, tj. z naruszeniem przepisów postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wnioskowania Sądu I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących stosowania przepisów prawa, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 58 § 1 w zw. z art. 7 i art. 9 K.p.a, art. 64 § 2 w zw. z art. 58 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz nie uznanie, że działanie organu nie budzi zastrzeżeń, - art. 106 ust. 4 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że organ I instancji nie mógł wydać decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej bez uzyskania uprzedniej opinii ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc, a skarżący w tym zakresie nie współpracował, - art. 11 ust. 2 u.p.s., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że po stronie skarżącego doszło do braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, podczas gdy z akt sprawy nie wynika, aby organ pomocy społecznej podjął jakiekolwiek adekwatne działania mające na celu nawiązanie takiej współpracy, a stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu aktywne uczestnictwo w postępowaniu. 3. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skarżącego, brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne ustalenie, przyjętego jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z akt sprawy nie wynika, aby organ pomocy społecznej podejmował próby kontaktu ze skarżącym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też informował go o konieczności współpracy oraz o konsekwencjach jej braku, bądź dokumentował jakiekolwiek działania mające na celu nawiązanie współpracy ze skarżącym. Wskazano, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku gdy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia przebywa w podmiocie leczniczym, kierownik ośrodka pomocy społecznej powinien zwrócić się do kierownika tego podmiotu o przeprowadzenie wywiadu przez pracownika socjalnego zatrudnionego w tym podmiocie albo o umożliwienie przeprowadzenia wywiadu przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej. Brak takich działań ze strony organu pomocy społecznej uniemożliwia przypisanie skarżącemu braku współdziałania w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s. Podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż obowiązek współdziałania dotyczy obu stron – zarówno osoby ubiegającej się o pomoc, jak i organu pomocy społecznej, który powinien podejmować aktywne działania w celu nawiązania współpracy. W niniejszej sprawie – zdaniem skarżącego kasacyjnie – nie sposób uznać, na jakiej podstawie miał on nie współpracować z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zarzuca – na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, choć w istocie część z przedstawionych zarzutów dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, zatem skarga kasacyjna zawiera istotne błędy konstrukcyjne. Mając jednak na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do istoty zasadniczego problemu w niniejszej sprawie, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd I instancji wykładni prawa materialnego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Podkreślenia wymaga, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast art. 11 ust. 2 u.p.s. wśród okoliczności, które mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych, wymienia brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (pkt 1). Wobec tego, decyzja rozstrzygająca o przyznaniu zasiłku celowego musi zostać poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem koniecznym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. jest rodzinny wywiad środowiskowy. Rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Przy czym, nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Stosownie do art. 107 ust. 1 u.p.s. oraz przepisów obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893), przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego, zaszła potrzeba sporządzenia wywiadu środowiskowego. Jednak ze względu na postawę skarżącego, do przeprowadzenia tego wywiadu nie doszło. Wskazać bowiem należy, że – jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy – w dniu 2 maja 2024 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku celowego. W związku z tym, MOPR w Kielcach, pismem z dnia 9 maja 2024 r. poinformował go (k- 21 akt adm.), że konieczne będzie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego – przywołując przepisy ustawy o pomocy społecznej. Wskazano, że pracownik socjalny odwiedzi skarżącego w miejscu zamieszkania w dniu 23 maja 2024 r. w godzinach od 13.00 do 14.00 oraz w dniu 24 maja 2024 r. w godzinach od 13.00 do 14.00. W sytuacji konieczności zmiany ww. terminów, poproszono o osobisty kontakt z pracownikiem socjalnym Regionu Opiekuńczego "[...]" MOPR w Kielcach – w terminie 7 dni od daty otrzymania przedmiotowego pisma. Podano adres MOPR-u, numer telefonu oraz godziny, w których można kontaktować się z ww. Ośrodkiem. W ww. piśmie przytoczono także brzmienie art. 107 ust. 3 i art. 107 ust. 4a u.p.s. – czyli poinformowano skarżącego m.in. o tym, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Przedmiotowe pismo skarżący odebrał w dniu 21 maja 2024r., o czym świadczy jego odręczny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Z notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 23 i 24 maja 2024 r. wynika, że pracownicy socjalni udali się w ww. dniach do mieszkania skarżącego, kilkakrotnie pukali do drzwi i dzwonili dzwonkiem, jednak nikt im nie otworzył. Podano, że wobec braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie było możliwości ustalenia jego aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej (k- 23, 24 akt adm.). Jak wynika z akt, skarżący nie podjął próby kontaktu z MOPR-em ani osobistego, ani telefonicznego, o co był proszony w ww. piśmie z dnia 9 maja 2024 r. Natomiast pismem z dnia 27 maja 2024 r. MOPR w Kielcach, poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Pismo to skarżący odebrał w dniu 5 czerwca 2024 r., o czym świadczy jego odręczny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Z powyższego wynika zatem, że nie jest prawdziwe twierdzenie skarżącego kasacyjnie, jakoby MOPR w Kielcach nie zrobił nic w sprawie skontaktowania się z nim, ani, że nie poinformował go zarówno o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak i o konsekwencjach jego nieprzeprowadzenia. W kontekście powyższego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że organy obu instancji uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z przepisów ustawy o pomocy społecznej, zaś brak współdziałania skarżącego doprowadził do wydania decyzji negatywnej w zakresie wnioskowanego zasiłku celowego. Nie zostały zatem naruszone powołane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy o pomocy społecznej. W odniesieniu do powołanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego – stanowiącego, że w przypadku gdy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia przebywa w podmiocie leczniczym, kierownik ośrodka pomocy społecznej powinien zwrócić się do kierownika tego podmiotu o przeprowadzenie wywiadu przez pracownika socjalnego zatrudnionego w tym podmiocie albo o umożliwienie przeprowadzenia wywiadu przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej – należy stwierdzić, że z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby przeszkodą w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego był pobyt skarżącego w jakimkolwiek podmiocie leczniczym. Nie wskazuje na to dokumentacja przedmiotowej sprawy, zaś skarżący nie podnosił tej okoliczności na żadnym etapie postępowania, nie przedstawił żadnego dowodu na tę okoliczność. Z akt wynika natomiast, że w ogóle nie kontaktował się z MPOR-em, aby ustalić inny, dogodny dla niego termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie wykazał jakiejkolwiek aktywności w tej kwestii. Wobec tego ww. twierdzenie podnoszone dopiero na tym etapie postępowania – mając na uwadze lekceważącą postawę skarżącego podczas całego postępowania – należy uznać za gołosłowne. W odniesieniu do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. należy zaznaczyć, że tak sformułowane zarzuty naruszenia prawa procesowego, sprowadzające się do wskazania przepisów regulujących samo rozstrzygnięcie sądu, nie odpowiadają zarzutowi kasacyjnemu określonemu w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i nie są wystarczające do merytorycznego rozpoznania. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz art. 151 p.p.s.a. są bowiem tzw. przepisami wynikowymi, regulującymi sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, tak powoływane oddzielnie, jak i wspólnie. Oznacza to, że warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia, czy niestwierdzenia, przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom. Tak więc strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie wskazanym przepisom prawa, zobowiązana jest powiązać taki zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym jej zdaniem uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Podstawą skargi kasacyjnej mogą być bowiem przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie samo rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie za prawidłowe należy uznać przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi. Sąd Wojewódzki dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że nie narusza ona prawa. Stąd, rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. jest usprawiedliwione. Albowiem, samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniami strony nie może być utożsamiane z uchybieniem przez Sąd I instancji powołanym normom. W odniesieniu do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., należy wskazać, że o jego naruszeniu można by było mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje sądu, zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie mowa. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Co zaś do naruszenia przez Sąd I instancji art.141 § 4 p.p.s.a., przypomnieć należy, że przepis ten stanowi, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wobec tego, zarzut naruszenia ww. przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów w nim wymienionych i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym, za pomocą tego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni, bądź zastosowania prawa materialnego. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i pozwala na ustalenie przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Sąd I instancji odniósł się bowiem do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Wobec tego również zarzuty naruszenia przepisów postępowania także nie zasługują na uwzględnienie. Stwierdzić zatem należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a.) przy zastosowaniu przepisów art. 258-261 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 8 lipca 2025
- Symbol z opisem
- 6320 Zasiłki celowe i okresowe
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Jerzy Siegień /przewodniczący/ Jolanta Rudnicka /sprawozdawca/ Marek Stojanowski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
art. 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, 3 i 4a · Dz.U. 2023 poz. 901
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OZ 202/26 · 20 maja 2026
Postanowienie NSA z 20 maja 2026 r., I OZ 202/26 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: I OZ 201/26 · 20 maja 2026
Postanowienie NSA z 20 maja 2026 r., I OZ 201/26 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: I OSK 1356/25 · 20 maja 2026
Wyrok NSA z 20 maja 2026 r., I OSK 1356/25 – zasiłki celowe i okresowe
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny