Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 1007/23

I OSK 1007/23 - Wyrok NSA z 2025-04-03

Wynik

Oddalono skargi kasacyjne

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
3 kwietnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1458/18 w sprawie ze skarg M. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, Skarbu Państwa - Prezydenta m. st. Warszawy i Miasta Stołecznego Warszawy oraz M.K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargi kasacyjne; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 17 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (Spółka), Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy (Skarb Państwa) i Miasta Stołecznego Warszawy (Miasto) oraz M.K. (Skarżąca) na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (Komisja) z [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji : 1. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne; 2. zasądził od Komisji na rzecz Skarbu Państwa i Miasta solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądził od Komisji na rzecz Miasta kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4. zasądził od Komisji na rzecz Spółki kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 5. zasądził od Komisji na rzecz Skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komisja zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając mu : I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie następujących przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 15 zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., polegające na ich błędnym zastosowaniu poprzez bezpodstawne zrezygnowanie z przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie rozprawy lub rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez arbitralne i nieuzasadnione naruszenie gwarancji do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), a w konsekwencji pozbawieniem Komisji jako strony postępowania sądowoadministracyjnego możliwości obrony swych praw; 2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji (w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji), mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że elementy uzasadnienia decyzji z zasady nigdy nie mogą doprecyzowywać rozstrzygnięcia decyzji, a w konsekwencji niezastosowaniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji (w sensie weryfikacyjnego stosowania prawa) z uwagi na to, że - w ocenie Sądu I instancji - decyzja w zakresie umorzenia określonego w jej uzasadnieniu nie tworzyła stanu res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i w efekcie można było wydać decyzję reprywatyzacyjną w zakresie objętym już umorzeniem, podczas gdy w rzeczywistości w szczególnych przypadkach (zachodzących w tej sprawie) uzasadnienie decyzji umorzeniowej może doprecyzowywać rozstrzygnięcie decyzji, w szczególności jeśli całokształt okoliczności sprawy (w tym treść decyzji organu II instancji w sprawie umorzenia) nie pozostawia wątpliwości co do szerokiego zakresu umorzenia, co z kolei przekłada się na wadliwość decyzji reprywatyzacyjnej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji) i jednocześnie prawidłowość weryfikującej jej decyzji Komisji, a w konsekwencji, 3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne jego niezastosowanie i brak oddalenia skarg; II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego a mianowicie : 4) art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji (w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że elementy uzasadnienia decyzji z zasady nigdy nie mogą doprecyzowywać rozstrzygnięcia decyzji, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na niezastosowaniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji (w sensie weryfikacyjnego stosowania prawa) z uwagi na to, że - w ocenie Sądu I instancji - decyzja w zakresie umorzenia określonego w jej uzasadnieniu nie tworzyła stanu res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i w efekcie można było wydać decyzję reprywatyzacyjną w zakresie objętym już umorzeniem, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że w szczególnych przypadkach (zachodzących w tej sprawie) uzasadnienie decyzji umorzeniowej może doprecyzowywać rozstrzygnięcie decyzji, w szczególności jeśli całokształt okoliczności sprawy (w tym treść decyzji organu II instancji w sprawie umorzenia) nie pozostawia wątpliwości co do szerokiego zakresu umorzenia, co z kolei przekłada się na wadliwość decyzji reprywatyzacyjnej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji) i jednocześnie prawidłowość weryfikującej jej decyzji Komisji, a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji. Mając powyższe na uwadze, Komisja wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. wraz z uwzględnieniem treści art,15zzs4 ust.4 ustawy covidowej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie od skarżących na rzecz Komisji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych. Skarżąca również zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej : "dekret warszawski") poprzez błędne uznanie w uzasadnieniu wyroku, że objęcie przez Zarząd Miejski m.st. Warszawy w posiadanie gruntu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie nastąpiło w trybie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 roku, podczas gdy w świetle materiału dowodowego należy uznać, że objęcie gruntu nieruchomości nastąpiło na podstawie późniejszego rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej z 27 stycznia 1948 r. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o: 1. uchylenie w całości skarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 17 marca 2021 roku w sprawie sygn. I SA/Wa 1458/18 , 2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie 3. w przypadku uznania, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu - oddalenie skargi kasacyjnej z jednoczesnym wyrażeniem prawidłowego poglądu prawnego uznającego, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. (Dz.U. Z 1946, nr 16, poz. 122), a w konsekwencji przyznanie, że objęcie gruntu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie nastąpiło na podstawie późniejszego rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej z 27 stycznia 1948 r. (Dz.U. Z 1948 r., Nr 6, poz. 43), 4. odstąpienie od zasądzenia od skarżącej kosztów postępowania. Spółka oraz Miasto w odpowiedziach na skargę kasacyjną organu wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Spółka stanowisko to podtrzymała i rozwinęła w piśmie z 25 marca 2025 r. Komisja w odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącej wniosło o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Skarga kasacyjna Komisji nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny widzi potrzebę odniesienia się do tych zarzutów procesowych, które związane są z prawem do sądu i zasadą jawności postępowania sądowoadministracyjnego, a które podniesiono w skardze kasacyjnej z uwagi na to, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy - według skarżącej kasacyjnie Komisji - powinien był skierować i rozpoznać sprawę na rozprawie prowadzonej na odległość (zarzut z punktu I. 1 petitum skargi kasacyjnej Komisji). Według Komisji Sąd I instancji dopuścił się naruszenia zasady jawności postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. i uchybił w związku z tym art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy covidowej, a to z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, odstępując od przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co pozbawiło Komisję jako stronę postępowania administracyjnego możliwości obrony jej praw. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 90 § 1 ppsa: " Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie". Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że w przepisach szczególnych mogą być ustanowione wyjątki od zasady, zgodnie z którą sprawy rozpoznawane są na posiedzeniach jawnych. W uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. II OPS 6/19 i sygn. II OPS 1/20 ( pub. www.nsa.gov.pl) przyjęto, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. należy traktować jako przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Argumentowano, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Wprowadzone w ustawie covidowej rozwiązania mające na celu zapobieganie i zwalczanie zakażeń wirusem COVID-19, niewątpliwie służą ochronie zdrowia i życia ludzkiego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto stanowisko, że przewidziane w art. 15zzs4 ustawy covidowej ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczane ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 2 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych (zob. wyroki NSA z: 24 listopada 2020 r. II OSK 1305/18; 15 lipca 2021 r. III OSK 3743/21; 6 grudnia 2022 r., III OSK 1623/21; 12 kwietnia 2022 r. II OSK 1652/21; 21 marca 2023 r. I OSK 295/22). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. W rozpoznawanej sprawie strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W aktach sprawy znajduje się zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie wydane 26 stycznia 2021 r. w którym wskazano podstawę prawną zarządzenia, przywołano brak możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy na odległość jak również pouczono o możliwości zajęcia dodatkowego stanowiska w sprawie. Podstawę prawną powyższego zarządzeń stanowił art. 15 zzs4 ust.3 ustawy covidowej, który przewidywał uprawnienia Przewodniczącego do wydania zarządzenia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a co czyni niezasadnym zarzut naruszenia wskazanego przepisu. Należy uznać, że informacje i pouczenia zawarte w zarządzeniu z 26 stycznia 2021 r. - poprzedzającym posiedzenie Sądu, na którym zostały rozpoznane skargi - stwarzały możliwość przedstawienia na piśmie stanowiska stron i uczestników w sprawie, zwłaszcza że Komisja była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, a w wymienionym zarządzeniu wskazano datę w jakiej odbędzie się posiedzenie niejawne. Co istotne, Komisja po otrzymaniu zarządzenia z 26 stycznia 2021 r. złożyła pismo w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zatem zarzut opisany w pkt I.1 petitum skargi kasacyjnej okazał się niezasadny. Zarzut objęty punktem I.2 petitum skargi kasacyjnej jest tożsamy z zarzutem objętym punktem II. 4 petitum skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Komisja naruszenie tych samych przepisów traktuje raz jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy a raz – jako naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie. Zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. uznać należy w ocenie Sądu kasacyjnego rozpoznającego sprawę za zarzut o charakterze materialnym. Jego istota dotyczy bowiem kwestii, czy prawidłowe jest stanowisko Komisji, w świetle którego decyzja reprywatyzacyjna z [...] lutego 2012 r., wydana została w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, to jest decyzją Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r. Uzasadniając tak postawiony zarzut Komisja wskazywała, że weryfikowana przez nią decyzja reprywatyzacyjna została wydana, pomimo że w tym zakresie wydana została decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania (tj. umorzenie obejmowało także żądanie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu z uwagi na wygaśnięcie roszczenia). Komisja wyjaśniła, że co do zasady nie kwestionuje wagi i znaczenia osnowy decyzji, w jej ocenie nie należy jednak w każdych okolicznościach tej wagi i znaczenia absolutyzować. Na uwadze mieć bowiem należy, że wymóg wyraźnego umieszczenia rozstrzygnięcia w osnowie decyzji służy jasności, przejrzystości rozstrzygnięcia, a w ostatecznym efekcie ochronie adresata decyzji przed pomyłką co do zakresu rozstrzygnięcia. Jeżeli jednak, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, zakres rozstrzygnięcia nie może budzić wątpliwości to absolutyzowanie znaczenia osnowy decyzji niczemu nie służy i staje się formalnością dla samej formalności. Komisja zwróciła również uwagę, że decyzja w przedmiocie umorzenia cechuje się specyfiką na tle innego rodzaju rozstrzygnięć. W decyzjach w przedmiocie umorzenia uzasadnienie decyzji odgrywa na ogół większą rolę niż w innych rodzajach decyzji. Zakres samego umorzenia z istoty rzeczy w dużym stopniu zawsze wynika z uzasadnienia decyzji, a nie z osnowy, gdyż ważne są okoliczności, które legły u podstaw uznania prowadzenia postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe, a okoliczności te mogą ulegać zmianie (potencjalnie dużo częściej niż przy decyzjach merytorycznych). "Zakres umorzenia" zależy więc de facto ostatecznie od zakresu okoliczności wskazanych w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie umorzenia. Odnosząc się do powyższej argumentacji przypomnieć należy, że w tenorze decyzji z [...] marca 2004 r. wprost wskazane zostało, jakie wnioski zostały nią rozpoznane: wniosek J.O. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego i wniosek H.O. o zwrot nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ opisał następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości warszawskiej, przywołał wniosek H.O. z 19 grudnia 1991 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości wyjaśniając, że wniosek ten złożony został po upływie zarówno terminu określonego w dekrecie warszawskim jak i w dwóch następnych ustawach dotyczących gruntów warszawskich. Jak wynika z uzasadnienia, owe dwie następne ustawy to ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 30 z 1991 r., poz. 127 ze zm.) oraz ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46 z 2000 r., poz. 543). Organ wskazał, że termin wskazany w dekrecie warszawskim "oraz termin określony w tych ustawach" to terminy o charakterze materialnym, których upływ pozbawia stronę uprawnień do uzyskania w szczególnym trybie prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Odniósł się również do charakteru budynku znajdującego się na nieruchomości wskazując, że nie należy on do kategorii domów, o których mowa w art. 214 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Reasumując, organ stwierdził, że z uwagi na brak podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej jak również z uwagi na fakt wygaśnięcia roszczeń spowodowany niezłożeniem wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego "w określonych w/w terminach" postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w uzasadnieniu decyzji odwoływano się zarówno do dekretu warszawskiego jak i do następnych ustaw odnoszących się do gruntów warszawskich, odnoszono się do wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (a więc wniosku składanego na podstawie dekretu warszawskiego) jak i wygaśnięcia roszczeń spowodowanych niezłożeniem wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Prezydent posługiwał się więc zarówno pojęciem używanym w dekrecie warszawskim (własność czasowa) jak i pojęciem używanym w kolejnych "ustawach dotyczących gruntów warszawskich" a więc pojęciem użytkowania wieczystego. Sąd kasacyjny nie neguje stanowiska Komisji, w świetle którego zakres umorzenia wynika z uzasadnienia decyzji. Wskazać jednak należy, że ów zakres umorzenia postępowania administracyjnego wiązać należy również z przyczyną jego wszczęcia. W tym przypadku jako przyczynę wszczęcia postępowania wskazano określone wnioski. Wśród wniosków tych nie został wymieniony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. W decyzji Wojewody Mazowieckiego (Wojewoda) z [...] czerwca 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta przywołane są wnioski o przywrócenie terminu i o zwrot nieruchomości. Rzeczywiście, Wojewoda wskazał, że skutkiem prawnym uchybienia terminów do składania wniosków o przyznanie praw do przedmiotowej nieruchomości stało się wygaśnięcie roszczenia (uprawnienia) przewidzianego w przepisach dekretu z 6 października 1945 r. jak i w ustawie z dnia 21 sierpnia1997 r., wobec czego postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Jednak również w uzasadnieniu decyzji Wojewody nie przywołano wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (zwrócono jedynie uwagę, że został on dołączony do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku), w konsekwencji zakres umorzenia postępowania wiązać należy z przywołanymi w niej wnioskami o przywrócenie terminu i o zwrot nieruchomości. Co również istotne, Wojewoda wskazał, że decyzja Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r. "podjęta została w wyniku rozpatrzenia wniosku Pana H.O. z dnia 19 grudnia 1991 r. ponowionego wystąpieniem z dnia 27 lutego 1996 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości". Rację miał zatem Sąd Wojewódzki stwierdzając, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja reprywatyzacyjna z [...] lutego 2012 r. została wydana w sytuacji istnienia w obrocie prawnym uprzedniego ostatecznego orzeczenia rozstrzygającego tę samą sprawę. Decyzja Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r. rozstrzygnęła bowiem sprawę z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej oraz sprawę z wniosku o zwrot nieruchomości. Słusznie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Komisja w sposób istotny naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym, który do tego nie uprawniał. Jak słusznie zwróciła uwagę Komisja w skardze kasacyjnej, wymóg wyraźnego umieszczenia rozstrzygnięcia w osnowie decyzji służy jasności, przejrzystości rozstrzygnięcia, a w ostatecznym efekcie ochronie adresata decyzji przed pomyłką co do zakresu rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia zawarte w decyzji Prezydenta z [...] marca 2004 r. jak i w utrzymującej ją decyzji Wojewody wskazują na umorzenia postępowania z określonych, ściśle wskazanych wniosków. Stanowisko przedstawione przez Komisję zmierza zatem do uzupełnienia zakresu sprawy rozpoznanej decyzją z [...] marca 2004 r. utrzymaną w mocy decyzję Wojewody z [...] czerwca 2004 r. Przywołane przez Komisję przepisy art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a., przewidujące jakie elementy winna zawierać decyzja: rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne nie zostały naruszone przez Sąd Wojewódzki na skutek dokonanej przezeń wykładni treści decyzji z [...] marca 2004 r. Sąd Wojewódzki słusznie bowiem wskazał, że: "rozstrzygnięcia sprawy nie można domniemywać ani wyprowadzać go z treści uzasadnienia decyzji. Powinno ono być bowiem wyrażone expressis verbis w osnowie (sentencji) decyzji, musi być ono jednoznaczne i nie budzić jakichkolwiek wątpliwości. Na tym tle wyrażano trafny pogląd, że wypełnienie przez organ dyspozycji art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. nastąpi tylko i wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie zostanie sformułowane w sposób kategoryczny co do zawartego tam władczego uregulowania przez organ sytuacji prawnej strony." Słusznie również Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że prawidłowo zredagowana decyzja powinna zawierać, spójne ze sobą, rozstrzygnięcie (rozumiane jako władcza konkretyzacja sytuacji prawnej jednostki) oraz uzasadnienie tego rozstrzygnięcia. W sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2004 r. sytuacja prawna jednostki została skonkretyzowana w zakresie dotyczącym braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej oraz w zakresie wniosku o zwrot nieruchomości na podstawie przywołanego przez organ pierwszej instancji art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 214 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.g.n. Nie została ona natomiast skonkretyzowana w zakresie złożonego przez J.O. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Oznacza to, że przy wydaniu zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji doszło do istotnego naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez zastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym, który do tego Komisji nie uprawniał. Przy tym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy (złożenie wniosku dekretowego po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu) rozstrzygnięcie decyzji reprywatyzacyjnej z [...] lutego 2012 r. nie mogłoby być inne niż odmawiające przyznania prawa użytkowania wieczystego. Poczynienie powyższych ustaleń obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego przed Komisją jako bezprzedmiotowego. Zatem zarzuty z punktu I. 2 i II.4 petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadne, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Również skarga kasacyjna Skarżącej okazała się niezasadna. Skarżąca podniosła w niej jeden zarzut - naruszenia art. 4 dekretu warszawskiego podkreślając, że w świetle materiału dowodowego sprawy uznać należy, że do objęcia gruntu doszło na podstawie rozporządzenia z 1948 r. Sąd kasacyjny przypomina, że skarga kasacyjna rozpoznawana jest wyłącznie w granicach zakreślonych przez jej autora. Granice te zaś wyznaczają m.in. podniesione w niej zarzuty. Zgodnie z przywołanym przez Skarżącą art. 4 dekretu warszawskiego "terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej". Skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniła, jaki był tryb obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę przewidziany w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy. z 1946 r (Dz. U. Nr 16, poz. 112, dalej "rozporządzenie z 1946 r."). Odniosła się następnie do zgromadzonych w aktach dokumentów, które w jej ocenie nie wskazują, by organ podjął próbę zawiadomienia dotychczasowych właścicieli, zakwestionowała także stanowisko Sądu co do tego, że ogłoszenie spełniało warunki formalne, zwracając uwagę na niewskazanie adresu budynku oraz na wynikające z akt sprawy rozbieżności w zakresie przyjmowanych w postępowaniu dekretowym adresów nieruchomości. Przywoływane przez Skarżącą argumenty zmierzają zatem do zakwestionowania stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do prawidłowości objęcia gruntu na podstawie przepisów rozporządzenia z 1946 r. z uwagi na brak możliwości powiadomienia właścicieli o przystąpieniu do objęcia gruntu, co Sąd uzasadniał faktem ich zgonu. i nieprzeprowadzeniem postępowania spadkowego. Zmierzają one również do zakwestionowania przyjętej przez Sąd Wojewódzki wykładni przepisów rozporządzenia, w świetle której podanie numeru hipotecznego oraz danych właścicieli było prawidłowe i wystarczające dla skutecznego objęcia nieruchomości w posiadanie. Zwrócić jednak należy uwagę, że Skarżąca nie wskazała, jakie konkretnie przepisy rozporządzenia z 1946 r. i w jaki sposób zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Ani w petitum skargi kasacyjnej ani nawet w jej uzasadnieniu nie przywołano żadnego konkretnego przepisu rozporządzenia z 1946 r. wskazującego, jakie warunki formalne winno spełniać ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia gruntów w posiadanie. Skarżąca nie wskazała również jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez Komisję przy dokonywaniu ustaleń faktycznych co do prawidłowości objęcia gruntu w trybie rozporządzenia z 1946 r., którego to naruszenia miał nie dostrzec Sąd Wojewódzki. Oznacza to, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest nieadekwatne do postawionego przez Skarżącą zarzutu naruszenia prawa materialnego, to przepisu stanowiącego podstawę dla wydania rozporządzenia regulującego zasady obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę. W konsekwencji, tak postawiony i uzasadniony zarzut uchylał się spod kontroli Sądu kasacyjnego. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Podstawą dla odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego był art. 207 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 kwietnia 2023
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny