Sygnatura
I OSK 1006/23
I OSK 1006/23 - Wyrok NSA z 2025-04-03
Wynik
Oddalono skargi kasacyjne
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 3 kwietnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych M. S.A. z siedzibą w Warszawie, Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/18 w sprawie ze skarg M. S.A. z siedzibą w Warszawie, Skarbu Państwa- Prezydenta m.st. Warszawy i Miasta Stołecznego Warszawy, M.K., M. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie i P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w likwidacji na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargi kasacyjne; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 marca 2021 r. I SA/Wa 1448/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg M. S.A. z siedzibą w W. (Bank), Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy (Skarb Państwa) i Miasta Stołecznego Warszawy (Miasto), M.K. (Skarżąca), M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (Spółka) i P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w likwidacji (P.) z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (Komisja) z [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. oddalił skargę Banku; 3. zasądził od Komisji na rzecz Skarbu Państwa i Miasta solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądził od Komisji na rzecz Skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 5. zasądził od Komisji na rzecz Spółki kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 6. zasądził od Komisji na rzecz P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komisja zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w części to jest w zakresie punktu pkt 1 oraz 2-6, tj., w całości (za wyjątkiem pkt 2 - oddalenie skargi Banku), zarzucając mu: I) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie następujących przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku - o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz.374 ze zm., dalej jako: ustawa covidowa) w zw. z art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a., w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na ich błędnym zastosowaniu poprzez pominięcie obligatoryjnego elementu uzasadnienia rozstrzygnięcia, tj. pominięcie wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd I instancji zrezygnował z przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, podczas gdy brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku stanowi przesłankę (określoną w art. 15 zzs ust. 3 ustawy covidowej), wykluczającą rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez arbitralne i nieuzasadnione naruszenie gwarancji do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej); 2) art. 15 zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., polegające na ich błędnym zastosowaniu poprzez bezpodstawne zrezygnowanie z przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie rozprawy lub rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez arbitralne i nieuzasadnione naruszenie gwarancji do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), a w konsekwencji pozbawieniem Komisji jako strony postępowania sądowoadministracyjnego możliwości obrony swych praw; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia w zakresie tego, że - w ocenie Sądu I instancji - Komisja nie mogła stwierdzić nieważności decyzji reprywatyzacyjnej w części odnoszącej się do własności lokali wyodrębnionych w budynku na nieruchomości objętej decyzją reprywatyzacyjną albowiem - zdaniem Sądu I instancji - decyzja reprywatyzacyjna dotyczyła tylko prawa do gruntu (a nie praw do lokali), przy czym jednocześnie bez znaczenia pozostaje tu to, że z odrębną własnością lokali związane są prawa do gruntu, a sam obrót lokalami i akcesoryjnymi prawami do gruntu Komisja zakwalifikowała jako zdarzenie niewywołujące nieodwracalnych skutków prawnych, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę zaskarżonego wyroku w tym zakresie; 4 art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że elementy uzasadnienia decyzji z zasady nigdy nie mogą doprecyzowywać rozstrzygnięcia decyzji, a w konsekwencji w konsekwencji niezastosowaniu (w sensie weryfikacyjnego stosowania prawa) art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji z uwagi na to, że - w ocenie Sądu I instancji - decyzja w zakresie umorzenia określonego w jej uzasadnieniu nie tworzyła stanu res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i w efekcie można było wydać decyzję reprywatyzacyjną w zakresie objętym już umorzeniem, podczas gdy w rzeczywistości w szczególnych przypadkach (zachodzących w tej sprawie) uzasadnienie decyzji umorzeniowej może doprecyzowywać rozstrzygnięcie decyzji, w szczególności jeśli całokształt okoliczności sprawy (w tym treść decyzji organu II instancji w sprawie umorzenia) nie pozostawia wątpliwości co do szerokiego zakresu umorzenia, co z kolei przekłada się na wadliwość decyzji reprywatyzacyjnej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji) i jednocześnie prawidłowość weryfikującej jej decyzji Komisji, a w konsekwencji, naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne jego niezastosowanie i brak oddalenia skarg; II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego a mianowicie : 5) art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (dalej jako: ustawa o własności lokali) w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 roku - o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (dalej jako: ustawa o Komisji) względnie także w zw. z art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy - przy zakwalifikowaniu obrotu lokalami jako zdarzania niewywołującego skutków o charakterze nieodwracalnych - część nieruchomości obejmująca lokal stanowi immanentną część nieruchomości gruntowej (będącej przedmiotem decyzji reprywatyzacyjnej), a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji; 6) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2 in principio ustawy o Komisji (tj. w zakresie wyrażenia "ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa") w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji, polegające na ich błędnej wykładni poprzez bezpodstawne przyjęcie, że wyrażenie z art. 2 in principio ustawy o Komisji (tj. "ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa") wiązać należy z bezpośrednim użyciem (zdefiniowanego w art. 2 pkt 4 ustawy o Komisji) pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" tylko wprost w konkretnej jednostce redakcyjnej tekstu ustawy o Komisji, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" zdefiniowane w art. 2 pkt 4 ustawy o Komisji może odnosić się także do sytuacji pośrednio określonych w ustawie o Komisji, a więc także do sytuacji, w której art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji odwołuje się do innego przepisu (art. 156 k.p.a.), w którym występuje pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" (wówczas także pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" należy intepretować zgodnie z definicją z art. 2 pkt 4 ustawy o Komisji), a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji; W przypadku braku podzielenia powyższej podstawy kasacyjnej z ostrożności procesowej Komisja zarzuciła również: 7) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji polegające na ich błędnej wykładni poprzez bezpodstawne utożsamienie "nieodwracalnych skutków prawnych" w przypadku decyzji dotyczących nieruchomości z dokonaniem obrotu cywilnoprawnego nieruchomością, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" nie może dotyczyć obrotu cywilnoprawnego dokonywanego w sytuacjach niezasługujących na ochronę prawną, w szczególności obrotu dokonywanego w złej wierze lub w warunkach nie pozwalających na objęcie nabywców rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a w konsekwencji, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji; względnie: 8) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji polegające na ich błędnej wykładni poprzez bezpodstawne utożsamienie "nieodwracalnych skutków prawnych" w przypadku decyzji dotyczących nieruchomości z dokonaniem obrotu cywilnoprawnego nieruchomością, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" dotyczy nie nieodwracalności skutków prawnych w ogóle, ale nieodwracalności skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą wadą nieważności, tj. istotne w kontekście badania "nieodwracalności" są jedynie te skutki (skutki bezpośrednie), które wynikają z wydanej decyzji z pominięciem tych, które odnoszą się do kolejnych decyzji, umów i dalszych czynności prawnych (z pominięciem tzw. skutków pośrednich); 9) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w brzmieniu obowiązującym na moment wydania decyzji Komisji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że elementy uzasadnienia decyzji z zasady nigdy nie mogą doprecyzowywać rozstrzygnięcia decyzji, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na niezastosowaniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji (w sensie weryfikacyjnego stosowania prawa) z uwagi na to, że - w ocenie Sądu I instancji - decyzja w zakresie umorzenia określonego w jej uzasadnieniu nie tworzyła stanu res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i w efekcie można było wydać decyzję reprywatyzacyjną w zakresie objętym już umorzeniem, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że w szczególnych przypadkach (zachodzących w tej sprawie) uzasadnienie decyzji umorzeniowej może doprecyzowywać rozstrzygnięcie decyzji, w szczególności jeśli całokształt okoliczności sprawy (w tym treść decyzji organu II instancji w sprawie umorzenia) nie pozostawia wątpliwości co do szerokiego zakresu umorzenia, co z kolei przekłada się na wadliwość decyzji reprywatyzacyjnej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji) i jednocześnie prawidłowość weryfikującej jej decyzji Komisji, a w konsekwencji, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji. Mając powyższe na uwadze, Komisja wniosła o 1) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. oraz z uwzględnieniem treści art. 15 zzs ust. 4 ustawy covidowej, 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 3) zasądzenie od skarżących na rzecz Komisji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych. Bank zaskarżył wyrok w części stanowiącej pkt 2 powołanego wyroku, to jest w tej części w jakiej oddala on skargę Banku zarzucając mu : a) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 kpa w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo Bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1896 z póżn. zm., dalej "prawo bankowe), art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2204, dalej "ustawa o księgach wieczystych i hipotece") oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że powołane wyżej przepisy nie świadczą o istnieniu interesu prawnego Banku do udziału w postępowaniu dotyczącym zaskarżonej Decyzji mimo, że na skutek wydania zaskarżonej Decyzji Spółka została pozbawiona możliwości spłaty wierzytelności wobec Spółki należnej na podstawie zawartej umowy kredytu poprzez pozbawienie jej majątku oraz nałożenie natychmiast wykonalnego obowiązku zapłaty uniemożliwiającego zaspokojenie jakichkolwiek innych zobowiązań tej spółki, a także dokonano zamknięcia ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości lokalowych obciążonych hipoteką łączną ustanowioną na rzecz Banku na zabezpieczenie zwrotu udzielonego kredytu wraz z należnościami ubocznymi pozbawiając tym samym Bank możliwości wykonywania przysługującego mu prawa majątkowego polegającego na możliwości zaspokojenia swych roszczeń z przedmiotu zabezpieczenia umowy kredytu, co jednoznacznie przemawia za istnieniem interesu prawnego Banku do udziału w prowadzonym postępowaniu; b) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 50 § 1 p.p.s.a. w z w. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez niewłaściwe przyjęcie, że Bankowi nie przysługuje interes prawny do udziału w prowadzonym postępowaniu mimo, że zaskarżona Decyzja ma istotny wpływ na sytuację prawną Banku, gdyż wpływa na możliwość realizacji przysługującego Baku prawa majątkowego polegającego na możliwości zaspokojenia swych roszczeń z przedmiotu zabezpieczenia umowy kredytu, co stanowi o istnieniu oczywistego interesu prawnego Spółki do udziału w postępowaniu. III. Mając powyższe na uwadze Bank wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 roku, sygn. akt I SA/Wa 1448/18, w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i zasądzenie na rzecz Banku kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zgodnie z dyspozycją art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. 1945.50.279 -dalej "Dekret") poprzez błędne uznanie w uzasadnieniu wyroku, że objęcie przez Zarząd Miejski m.st. Warszawy w posiadanie gruntu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie nastąpiło w trybie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 roku, podczas gdy w świetle materiału dowodowego należy uznać, że objęcie gruntu nieruchomości nastąpiło na podstawie późniejszego rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej z 27 stycznia 1948 r. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości skarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 17 marca 2021 roku w sprawie sygn. I SA/Wa 1448/18 i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie przypadku uznania, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu - oddalenie skargi kasacyjnej z jednoczesnym wyrażeniem prawidłowego poglądu prawnego uznającego, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. (Dz.U. Z 1946, nr 16, poz. 122), a w konsekwencji przyznanie, że objęcie gruntu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie nastąpiło na podstawie późniejszego rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej z 27 stycznia 1948 r. (Dz.U. Z 1948 r., Nr 6, poz. 43) i odstąpienie od zasądzenia od skarżącej kosztów postępowania. Spółka oraz Miasto w odpowiedziach na skargę kasacyjną Komisji wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Spółka stanowisko podtrzymała rozszerzając argumentację dodatkowo w piśmie z 25 marca 2025 r. Komisja w odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącej wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Skarga kasacyjna Komisji nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny widzi potrzebę odniesienia się do tych zarzutów procesowych, które związane są z prawem do sądu i zasadą jawności postępowania sądowoadministracyjnego, a które podniesiono w skardze kasacyjnej z uwagi na to, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy - według skarżącej kasacyjnie Komisji - powinien był skierować i rozpoznać sprawę na rozprawie prowadzonej na odległość i powiązanymi z nimi zarzutami zaniechania odpowiedniego wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu wyroku (zarzut z punktu I. 1 i I. 2 petitum skargi kasacyjnej Komisji). Według Komisji Sąd I instancji dopuścił się naruszenia zasady jawności postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. i uchybił w związku z tym art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy covidowej w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., a to z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn, dla których nie przeprowadzono rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co pozbawiło Komisję jako stronę postępowania administracyjnego możliwości obrony jej praw i w konsekwencji – spowodowało wydanie wyroku w warunkach nieważności postępowania o których mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 90 § 1 ppsa: " Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie". Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że w przepisach szczególnych mogą być ustanowione wyjątki od zasady, zgodnie z którą sprawy rozpoznawane są na posiedzeniach jawnych. W uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. II OPS 6/19 i sygn. II OPS 1/20 ( pub. www.nsa.gov.pl) przyjęto, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. należy traktować jako przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Argumentowano, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Wprowadzone w ustawie covidowej rozwiązania mające na celu zapobieganie i zwalczanie zakażeń wirusem COVID-19, niewątpliwie służą ochronie zdrowia i życia ludzkiego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto stanowisko, że przewidziane w art. 15zzs4 ustawy covidowej ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczane ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 2 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych (zob. wyroki NSA z: 24 listopada 2020 r. II OSK 1305/18; 15 lipca 2021 r. III OSK 3743/21; 6 grudnia 2022 r., III OSK 1623/21; 12 kwietnia 2022 r. II OSK 1652/21; 21 marca 2023 r. I OSK 295/22). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. W rozpoznawanej sprawie strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W aktach sprawy znajduje się zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie wydane 27 stycznia 2021 r. W zarządzeniu tym wyjaśniono powody skierowania sprawy na posiedzenie niejawne, wskazując podstawę prawną i brak możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy na odległość. W zarządzeniu tym pouczono również strony o możliwości zajęcia dodatkowego stanowiska w sprawie. Podstawę prawną powyższego zarządzeń stanowił art. 15 zzs4 ust.3 ustawy covidowej, który przewidywał uprawnienia Przewodniczącego do wydania zarządzenia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia wskazanego przepisu. Należy uznać, że informacje i pouczenia zawarte w zarządzeniu z 27 stycznia 2021 r. - poprzedzającym posiedzenie Sądu, na którym zostały rozpoznane skargi - stwarzały możliwość przedstawienia na piśmie stanowiska stron i uczestników w sprawie, zwłaszcza że Komisja była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, a w wymienionym zarządzeniu wskazano datę, w jakiej odbędzie się posiedzenie niejawne. Co istotne, Komisja po otrzymaniu zarządzenia z 27 stycznia 2021 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśniono przyczyny wyznaczenia posiedzenia niejawnego, powołując podstawę prawną i wyraźnie wskazano na brak możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy. Nie wskazano wprawdzie przyczyn "braku możliwości technicznych wyznaczenia rozprawy", co podnosi skarga kasacyjna, lecz okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, skoro standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Z wyżej opisanych powodów nie mogły być uwzględnione zarzuty opisane w pkt I.1 i I.2 skargi kasacyjnej. Niezasadny był zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podniesiony w punkcie I.3 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowiska Komisji, Banku, Skarbu Państwa i Miasta, Skarżącej, Spółki oraz P. Sp. z o.o. jak również dopuszczonego do udziału w sprawie Stowarzyszenia [...] w W. (Stowarzyszenie) oraz Prokuratora. Następnie wyjaśnił z jakich przyczyn podziela ocenę Komisji, że wydanie decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy (Prezydent) [...] lutego 2011 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 z późn. zm., dalej "dekret warszawski") poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego podczas gdy wniosek dekretowy został złożony po terminie. Sąd Wojewódzki wskazał, że prawidłowa konstatacja Komisji co do zaistnienia w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie oznacza jednak, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją Komisja stwierdziła nieważność decyzji reprywatyzacyjnej w zakresie udziału wynoszącego łącznie 102459/451936 w prawie użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem odrębnej własności wskazanych w zaskarżonej decyzji lokali. Oznacza to, że zaskarżony akt rozstrzygał nie tylko o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta w części określonego udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu, ale również o stwierdzeniu nieważności przynależnych Spółce praw do 14 lokali mieszkalnych i użytkowych. Sąd zwrócił uwagę, że decyzją z [...] lutego 2011 r. Prezydent rozstrzygnął tylko o prawie do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Nie można zatem było, jak uczyniła to Komisja, stwierdzić nieważności decyzji reprywatyzacyjnej w części odnoszącej się do własności lokali wyodrębnionych w budynku posadowionym na tym gruncie. Tej sfery praw decyzja reprywatyzacyjna bowiem nie obejmowała. Uzasadniało to w ocenie Sądu stwierdzenie że na skutek orzeczenia przez Komisję o własności lokali w budynku posadowionym na gruncie dekretowym, pomimo braku uprawnień do takiego działania, w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718 z późn. zm., dalej "ustawa z 9 marca 2017 r."). Sąd wyjaśnił również z jakich przyczyn, w jego ocenie, zaskarżona decyzja naruszyła prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Uznał bowiem, że Komisja błędnie przyporządkowała stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy pod definicję nieodwracalnych skutków prawnych sformułowaną w art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Sąd wskazał także z jakich przyczyn nie podziela stanowiska Komisji, że w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z tego względu, że pomiędzy sprawą rozstrzygniętą ostateczną decyzją Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r., nr [...], a decyzją reprywatyzacyjną zachodzi tożsamość przedmiotowa. Sąd przedstawił również argumentację przemawiającą w jego ocenie za brakiem interesu prawnego Banku w sprawie zakończonej wydaniem decyzji przez Komisję. Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Natomiast brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Ostatni zarzut podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, czyli jako zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy to jest zarzut objęty punktem I.4 petitum skargi kasacyjnej jest tożsamy z zarzutem objętym punktem II. 9 petitum skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Komisja naruszenie tych samych przepisów traktuje raz jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy a raz – jako naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie. Zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. uznać należy w ocenie Sądu kasacyjnego rozpoznającego sprawę za zarzut o charakterze materialnym. Jego istota dotyczy bowiem kwestii, czy prawidłowe jest stanowisko Komisji, w świetle którego decyzja reprywatyzacyjna z [...] lutego 2011 r., wydana została w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, to jest decyzją Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r. Uzasadniając tak postawiony zarzut Komisja wskazywała, że weryfikowana przez nią decyzja reprywatyzacyjna została wydana, pomimo że w tym zakresie wydana została decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania (tj. umorzenie obejmowało także żądanie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu z uwagi na wygaśnięcie roszczenia). Komisja wyjaśniła, że co do zasady nie kwestionuje wagi i znaczenia osnowy decyzji, w jej ocenie nie należy jednak w każdych okolicznościach tej wagi i znaczenia absolutyzować. Na uwadze mieć bowiem należy, że wymóg wyraźnego umieszczenia rozstrzygnięcia w osnowie decyzji służy jasności, przejrzystości rozstrzygnięcia, a w ostatecznym efekcie ochronie adresata decyzji przed pomyłką co do zakresu rozstrzygnięcia. Jeżeli jednak, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, zakres rozstrzygnięcia nie może budzić wątpliwości to absolutyzowanie znaczenia osnowy decyzji niczemu nie służy i staje się formalnością dla samej formalności. Komisja zwróciła również uwagę, że decyzja w przedmiocie umorzenia cechuje się specyfiką na tle innego rodzaju rozstrzygnięć. W decyzjach w przedmiocie umorzenia uzasadnienie decyzji odgrywa na ogół większą rolę niż w innych rodzajach decyzji. Zakres samego umorzenia z istoty rzeczy w dużym stopniu zawsze wynika z uzasadnienia decyzji, a nie z osnowy, gdyż ważne są okoliczności, które legły u podstaw uznania prowadzenia postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe, a okoliczności te mogą ulegać zmianie (potencjalnie dużo częściej niż przy decyzjach merytorycznych). "Zakres umorzenia" zależy więc de facto ostatecznie od zakresu okoliczności wskazanych w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie umorzenia. Odnosząc się do powyższej argumentacji przypomnieć należy, że w tenorze decyzji z [...] marca 2004 r. wprost wskazane zostało, jakie wnioski zostały nią rozpoznane: wniosek J.O. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego i wniosek H.O. o zwrot nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ opisał następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości warszawskiej, przywołał wniosek H.O. z 19 grudnia 1991 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości wyjaśniając, że wniosek ten złożony został po upływie zarówno terminu określonego w dekrecie warszawskim jak i w dwóch następnych ustawach dotyczących gruntów warszawskich. Jak wynika z uzasadnienia, owe dwie następne ustawy to ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 30 z 1991 r., poz. 127 ze zm.) oraz ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46 z 2000 r., poz. 543). Organ wskazał, że termin wskazany w dekrecie warszawskim "oraz termin określony w tych ustawach" to terminy o charakterze materialnym, których upływ pozbawia stronę uprawnień do uzyskania w szczególnym trybie prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Odniósł się również do charakteru budynku znajdującego się na nieruchomości wskazując, że nie należy on do kategorii domów, o których mowa w art. 214 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Reasumując, organ stwierdził, że z uwagi na brak podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej jak również z uwagi na fakt wygaśnięcia roszczeń spowodowany niezłożeniem wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego "w określonych w/w terminach" postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w uzasadnieniu decyzji odwoływano się zarówno do dekretu warszawskiego jak i do następnych ustaw odnoszących się do gruntów warszawskich, odnoszono się do wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (a więc wniosku składanego na podstawie dekretu warszawskiego) jak i wygaśnięcia roszczeń spowodowanych niezłożeniem wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Prezydent posługiwał się więc zarówno pojęciem używanym w dekrecie warszawskim (własność czasowa) jak i pojęciem używanym w kolejnych "ustawach dotyczących gruntów warszawskich" a więc pojęciem użytkowania wieczystego. Sąd kasacyjny nie neguje stanowiska Komisji, w świetle którego zakres umorzenia wynika z uzasadnienia decyzji. Wskazać jednak należy, że ów zakres umorzenia postępowania administracyjnego wiązać należy również z przyczyną jego wszczęcia. W tym przypadku jako przyczynę wszczęcia postępowania wskazano określone wnioski. Wśród wniosków tych nie został wymieniony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. W decyzji Wojewody Mazowieckiego (Wojewoda) z [...] czerwca 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta przywołane są wnioski o przywrócenie terminu i o zwrot nieruchomości. Rzeczywiście, Wojewoda wskazał, że skutkiem prawnym uchybienia terminów do składania wniosków o przyznanie praw do przedmiotowej nieruchomości stało się wygaśnięcie roszczenia (uprawnienia) przewidzianego w przepisach dekretu z 6 października 1945 r. jak i w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r., wobec czego postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Jednak również w uzasadnieniu decyzji Wojewody nie przywołano wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (zwrócono jedynie uwagę, że został on dołączony do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku), w konsekwencji zakres umorzenia postępowania wiązać należy z przywołanymi w niej wnioskami o przywrócenie terminu i o zwrot nieruchomości. Co również istotne, Wojewoda wskazał, że decyzja Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r. "podjęta została w wyniku rozpatrzenia wniosku Pana H.O. z dnia 19 grudnia 1991 r. ponowionego wystąpieniem z dnia 27 lutego 1996 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości". Rację miał zatem Sąd Wojewódzki stwierdzając, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja reprywatyzacyjna z [...] lutego 2011 r. została wydana w sytuacji istnienia w obrocie prawnym uprzedniego ostatecznego orzeczenia rozstrzygającego tę samą sprawę. Decyzja Prezydenta z [...] kwietnia 2004 r. rozstrzygnęła bowiem sprawę z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej oraz sprawę z wniosku o zwrot nieruchomości. Słusznie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Komisja w sposób istotny naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym, który do tego nie uprawniał. Jak słusznie zwróciła uwagę Komisja w skardze kasacyjnej, wymóg wyraźnego umieszczenia rozstrzygnięcia w osnowie decyzji służy jasności, przejrzystości rozstrzygnięcia, a w ostatecznym efekcie ochronie adresata decyzji przed pomyłką co do zakresu rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia zawarte w decyzji Prezydenta z [...] marca 2004 r. jak i w utrzymującej ją decyzji Wojewody wskazują na umorzenia postępowania z określonych, ściśle wskazanych wniosków. Stanowisko przedstawione przez Komisję zmierza zatem do uzupełnienia zakresu sprawy rozpoznanej decyzją z [...] marca 2004 r. utrzymaną w mocy decyzję Wojewody z [...] czerwca 2004 r. Przywołane przez Komisję przepisy art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a., przewidujące jakie elementy winna zawierać decyzja: rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne nie zostały naruszone przez Sąd Wojewódzki na skutek dokonanej przezeń wykładni treści decyzji z [...] marca 2004 r. Sąd Wojewódzki słusznie bowiem wskazał, że: "rozstrzygnięcia sprawy nie można domniemywać ani wyprowadzać go z treści uzasadnienia decyzji. Powinno ono być bowiem wyrażone expressis verbis w osnowie (sentencji) decyzji, musi być ono jednoznaczne i nie budzić jakichkolwiek wątpliwości. Na tym tle wyrażano trafny pogląd, że wypełnienie przez organ dyspozycji art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. nastąpi tylko i wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie zostanie sformułowane w sposób kategoryczny co do zawartego tam władczego uregulowania przez organ sytuacji prawnej strony." Słusznie również Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że prawidłowo zredagowana decyzja powinna zawierać, spójne ze sobą, rozstrzygnięcie (rozumiane jako władcza konkretyzacja sytuacji prawnej jednostki) oraz uzasadnienie tego rozstrzygnięcia. W sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2004 r. sytuacja prawna jednostki została skonkretyzowana w zakresie dotyczącym braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej oraz w zakresie wniosku o zwrot nieruchomości na podstawie przywołanego przez organ pierwszej instancji art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 214 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.g.n. Nie została ona natomiast skonkretyzowana w zakresie złożonego przez J.O. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Zatem zarzuty z punktu I. 4 i II.9 petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadne. W zarzucie objętym punktem I.5 petitum skargi kasacyjnej Komisja zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( - Komisja nie wskazała publikatora tejże ustawy, Sąd kasacyjny w dalszej części uzasadnienia odnosić się będzie do tekstu tej ustawy opublikowanego w Dz. U. z 2018 r. poz. 716, z dalszym zmianami, to jest tekstu obowiązującego na datę wydania decyzji Komisji, zwanej dalej "ustawą o własności lokali") w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 roku względnie także w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy - przy zakwalifikowaniu obrotu lokalami jako zdarzenia niewywołującego skutków o charakterze nieodwracalnych - część nieruchomości obejmująca lokal stanowi immanentną część nieruchomości gruntowej (będącej przedmiotem decyzji reprywatyzacyjnej), a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji. Tak sformułowany przez Komisję zarzut nie jest czytelny. Również jego uzasadnienie nie wskazuje jasno, na czym polega wskazane naruszenie prawa przez Sąd Wojewódzki. Jednak analiza uzasadnienia zarzutu objętego punktem 3 petitum skargi kasacyjnej jak również stanowisko przedstawione przez Komisję na rozprawie pozwala stwierdzić, że stawiając zarzut objęty punktem I.5 petitum skargi kasacyjnej Komisja dąży w istocie do zakwestionowania stanowiska Sądu Wojewódzkiego w zakresie, w jakim uznał on, że sposób sformułowania punktu 1 zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ ten nie tylko stwierdził nieważność decyzji administracyjnej ale również odniósł się do własności lokali wyodrębnionych w budynku posadowionym na tym gruncie. W ocenie Sądu Wojewódzkiego tej zaś sfery praw decyzja reprywatyzacyjna nie obejmowała. Stanowisko to podziela Sąd kasacyjny. Przypomnieć należy, że w punkcie 1 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta z [...] lutego 2011 r., w zakresie udziału wynoszącego łącznie 102459/451936 w prawie użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, położonego w Warszawie przy ul. [...], o pow. 1352 m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...], wraz z prawem odrębnej własności lokali nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Sąd Wojewódzki uchylając zaskarżoną decyzję wyjaśnił, że takie sformułowanie decyzji oznacza, że zaskarżony akt rozstrzyga nie tylko o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta w części określonego udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu, ale również o stwierdzeniu nieważności przynależnych M. Sp. z o.o. praw do 14 lokali mieszkalnych i użytkowych. Sąd kasacyjny przypomina, że decyzja reprywatyzacyjna rozstrzygała wyłącznie co do gruntu nieruchomości warszawskiej poprzez przyznanie prawa użytkowania wieczystego do określonego udziału w tym gruncie. Przyznanie prawa użytkowania wieczystego wyłącznie do określonego udziału (0,7340) było następstwem faktu, że jeszcze przed jej wydaniem ustanowione zostało w budynku znajdującym się na nieruchomości warszawskiej prawo odrębnej własności lokali, z którym związane było prawo użytkowania wieczystego gruntu. W konsekwencji, w tym zakresie, to jest w zakresie odpowiadającym udziałowi związanemu z już ustanowionym prawem użytkowania wieczystego Prezydent decyzją z [...] lutego 2012 r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (sprawa I OSK 1007/23). Po wydaniu decyzji dekretowej i po zawarciu umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu w budynku ustanowione zostało prawo odrębnej własności lokali mieszkalnych i usługowych. Z prawem własności każdego z tych lokali związany był odpowiedni udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Część z tych lokali zbyta została na rzecz osób trzecich i w zakresie udziału w prawie użytkowanie wieczystego związanego z prawem własności tychże lokali Komisji stwierdziła wydanie przez Prezydenta decyzji z naruszeniem prawa. Zakwestionowany przez Sąd Wojewódzki punkt 1 decyzji Komisji dotyczył natomiast udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z prawem odrębnej własności lokali mieszkalnych i użytkowych, które w dacie rozpoznawania sprawy prze Komisję pozostawały własnością Spółki. Sąd kasacyjny przypomina, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. Jak wynika z wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla tychże lokali (których treść Sąd kasacyjny uznał za fakt powszechnie znany w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a.) prawo odrębnej własności lokali nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] powstało właśnie na skutek jednostronnej czynności prawnej Spółki będącej właścicielem budynku i użytkownikiem wieczystym gruntu. Słusznie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że decyzja reprywatyzacyjna odnosiła się wyłącznie do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do określonego udziału w gruncie. Zatem organ nadzoru, za jaki uznać należy Komisję mógł na podstawie art. 29 ust.1 ustawy z 9 marca 2017 r. odnieść się tylko i wyłącznie do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji reprywatyzacyjnej. Oznacza to, że organ mógł (jeżeli uznał, że nie wystąpiły nieodwracalne skutku prawne) stwierdzić nieważność decyzji Prezydenta ale wyłącznie w zakresie udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu związanego z prawem własności określonych lokali. Sposób sformułowania punktu 1 decyzji wskazuje zaś, że organ stwierdził również nieważność czynności prawnych dokonanych już po wydaniu decyzji na podstawie ustawy o własności lokali. Innymi słowy organ dokonał ingerencji w sferę ukształtowaną na podstawie przepisów prawa cywilnego do czego nie miał kompetencji. Jednocześnie, stosownie do art. 2 ustawy o własności lokali samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu mogą stanowić odrębne nieruchomości. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali, w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Pojęcie nieruchomości wspólnej obejmuje zaś grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Zatem to udział w użytkowaniu wieczystym gruntu, na którym posadowiony jest budynek, w którym wyodrębniono prawo odrębnej własności lokalu jest prawem związanym z własnością lokalu. Niezasadny był również zarzut objęty punktem II.6 petitum skargi kasacyjnej to jest zarzut naruszenia art. 2 in principio ustawy z 9 marca 2017 r. (tj. w zakresie wyrażenia "ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa") w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy. Stawiając powyższy zarzut Komisja zarzuca Sądowi błędną wykładnię przywołanych przepisów polegającą na przyjęciu, że pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" zdefiniowane w art. 2 pkt 4 Komisji w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie znajdowało zastosowania do decyzji wydawanych przez Komisję na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. Powyższy problem był już analizowany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku z 6 listopada 2024 r. I OSK 1624/21 (wydanym na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej Komisji) w którym wyjaśniono, że ustawa z 9 marca 2017 r. w art. 2 pkt 4 zawiera definicję legalną nieodwracalnych skutków prawnych. Zgodnie z tą definicją, ilekroć w ustawie jest mowa o nieodwracalnych skutkach prawnych - należy przez to rozumieć stan prawny powstały wskutek przeniesienia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej na osobę trzecią, o ile nie nastąpiło ono nieodpłatnie lub na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, lub zagospodarowania nieruchomości warszawskiej na cele publiczne, o których mowa w art. 6 u.g.n. W dacie orzekania przez Komisję, art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. stanowił, że w wyniku postępowania rozpoznawczego Komisja wydaje decyzję, w której stwierdza nieważność decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a. lub w przepisach szczególnych. Do kategorii nieodwracalnych skutków prawnych odnosił się art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r., zgodnie z którym Komisja w razie, gdy decyzja reprywatyzacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne, stwierdza wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie można jej uchylić – rozstrzygnięcie nie dotyczyło zatem przypadków stwierdzenia nieważności, a jedynie uchylenia decyzji. Natomiast w ówczesnym brzmieniu art. 38 ust. 1 Ustawy przewidywał, że w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 8 § 2, art. 13, art. 25, art. 31, art. 96-96n, art. 114-122, art. 127-144 tej ustawy; wyłączenie to nie obejmowało wówczas art. 156 § 2 k.p.a. Stan prawny uległ zmianie z dniem 20 października 2020 r., na skutek nowelizacji wprowadzonej ustawą z 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 1709). W jej wyniku, art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. wyłącza stosowanie również art. 156 § 2 k.p.a. Zmienione brzmienie otrzymały również art. 29 ust. 1 pkt 3a i pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r.. Zgodnie z nowym brzmieniem, w wyniku postępowania rozpoznawczego Komisja wydaje decyzję, w której stwierdza nieważność decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, albo, jeżeli decyzja reprywatyzacyjna wywołała skutki prawne, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy, stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie można jej uchylić albo stwierdzić nieważności. Decyzja Komisji kontrolowana przez Sąd I instancji wydana została [...] maja 2018 r., a zatem przed zmianą stanu prawnego. Stanowisko zajęte przez Sąd w kwestii rozumienia nieodwracalnych skutków prawnych i podstawy prawnej, w oparciu o którą skutki te powinny być ustalane, jest wobec powyższego prawidłowe. Sąd I instancji dokonywał kontroli wedle stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji. Art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. ówcześnie odwoływał się do art. 156 k.p.a. w jego pełnym brzmieniu, a więc zarówno do § 1, w którym wymienione są kwalifikowane wady decyzji stanowiące przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności, jak i do § 2, w którym opisane są negatywne przesłanki nieważności, w tym przesłanka nieodwracalnych skutków prawnych. W związku z tym stwierdzenie przez Komisję nieważności decyzji było uwarunkowane zarówno zaistnieniem co najmniej jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., jak i brakiem ziszczenia się negatywnych przesłanek nieważności opisanych w § 2 art. 156 k.p.a. Prawidłowe na tym gruncie prawnym jest także stanowisko Sądu I instancji, że w przypadku zaistnienia przesłanki negatywnej do stwierdzenia nieważności, powinno dojść do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania przyczyn, z powodu których nie stwierdza się jej nieważności. Podstawę do takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy. Ten ostatni w ówczesnym brzmieniu odsyłał bowiem do stosowania odpowiednio do przepisów k.p.a., za wyjątkiem przepisów enumeratywnie wyliczonych, w sprawach ustawą nieuregulowanych, a przepis art. 158 § 2 k.p.a. nie został wyłączony. Nie można też przyjąć, że ze względu na definicję legalną z art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r., kwestia ta została uregulowana w ustawie i odesłanie do k.p.a. nie ma miejsca. Przeczy temu całościowe odesłanie do art. 156 k.p.a. zawarte w art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Przez zastosowanie tej techniki, ustawa samodzielnie nie reguluje przesłanek nieważności, także negatywnych. Definicja z art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. dotyczy zwrotów zawartych w ustawie, pojęciem nieodwracalnych skutków prawnych ustawa posługuje się w art. 29 ust. 1 pkt 4, przepis ten nie dotyczy jednak przeszkody do stwierdzenia nieważności, ale przeszkody do uchylenia decyzji. Prawidłowy jest zatem wniosek Sądu I instancji, że na datę wydania kontrolowanej decyzji Komisji, kwestię nieodwracalnych skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnej obarczonej wadą nieważności rozważać należy w kontekście unormowania z art. 156 § 2 k.p.a., a nie definicji sformułowanej w art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r., ta znajdowała bowiem zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy o tych nieodwracalnych skutkach jest wprost w ustawie mowa. W zarzucie objętym punktem II.7 petitum skargi kasacyjnej Komisja wskazuje, że nawet razie uznania, iż definicja z art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. nie znajduje w sprawie zastosowania, to i tak brak jest podstaw by utożsamiać pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" z każdym obrotem cywilnoprawnym, także takim, który nie zasługuje na ochronę prawną z uwagi na związany z tym obrotem komponent złej wiary. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, w jego ocenie odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego określonego aktu należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Sąd Wojewódzki uznał, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy postępowania będące podstawą działania organu nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (por. wyroki NSA z: 21 marca 2013 r. I OSK 1480/12, 8 lutego 2017 r.; II OSK 1324/15; 23 marca 2018 r. I OSK 978/16, 17 maja 2018 r. I OSK 1690/16). Wyjaśnił następnie, że w przypadku decyzji mających za przedmiot nieruchomości, za nieodwracalny skutek prawny nimi wywołany uznaje się cywilnoprawny obrót tymi nieruchomościami. Organ administracji publicznej nie posiada bowiem kompetencji do podważania skutków prawnych wywołanych takim obrotem. W konsekwencji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że taki obrót cywilnoprawny po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej z [...] lutego 2011 r. nastąpił. To zaś wyłączało w stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tj. w dacie [...] maja 2018 r.), możliwość stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Sąd kasacyjny powyższe stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do zasady podziela. Zwrócić jednak należy uwagę, że w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 . III AZP 4/92, wyjaśniono, że jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja jest dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to, w zakresie dotyczącym kwestii dobrej wiary przywoływane i podzielane było przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 16 lutego 2017 r. I OSK 864/15, 11 października 2018 r. I OSK 265/16, 17 marca 2017 r. Stanowisko Komisji jest zatem zasadne o tyle, że pod pojęciem nieodwracalnych skutków prawnych rozumiane jest rozporządzenie nieruchomością na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Z przywołanego powyżej stanowiska Sądu Wojewódzkiego wynika, że nie analizował on, czy obrót prawny, na który się powoływał, dokonany został w dobrej czy złej wierze. Uchybienie to uznać należy jednak za niemające wpływu na wynik sprawy z następujących przyczyn: Sąd Wojewódzki uchylił decyzję Komisji co oznacza, że organ ten ponownie będzie mógł zbadać prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej. Wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Komisja nie badała, czy rozporządzenie nieruchomością po wydaniu decyzji można uznać za chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Pomimo zawarcia w uzasadnieniu bardzo szerokich rozważania dotyczących pojęcia złej wiary (str. 51-56) odniesienie tych rozważań do stanu faktycznego sprawy uznać należy za niewystarczające. Jak wynika z rozważań Komisji zawartych na stronach 58-59 uzasadnienia decyzji, braku owej dobrej wiary organ upatruje w fakcie, że od 14 stycznia 2010 r. M.B. mógł (zachowując zasady należytej staranności) dowiedzieć się, że sprawa roszczeń do przedmiotowej nieruchomości została prawomocnie zakończona decyzją z [...] marca 2004 r. Zatem ową złą wiarę M.B. oraz podmiotów dokonujących obrotu roszczeniami Komisja łączy z wydaniem decyzji z [...] marca 2004 r. Jak już jednak wyjaśniono wyżej, decyzja z [...] marca 2004 r. (i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody) nie mogą być uznane za rozstrzygającą o wniosku dekretowym. Możliwości powzięcia wiedzy o tej decyzji nie można zatem uznać za okoliczność wyłączającą rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Oczywiście niezasadny jest zarzut objęty punktem II. 8 petitum skargi kasacyjnej. Komisja stawiając go dąży do wykazania, że obrót cywilnoprawny nieruchomością zaistniały po dacie wydania decyzji administracyjnej nie może być uznany za wyłączający możliwość stwierdzenia nieodwracalnych skutków prawnych. Stanowisko wyrażone przez Komisję w skardze kasacyjnej stoi w oczywistej sprzeczności z przywołanym przez nią na stronie 50 uzasadnienia decyzji stanowiskiem sądów administracyjnych, w świetle którego zawarcie umowy w formie aktu notarialnego i przeniesienie własności nieruchomości będące wynikiem wydania wadliwej decyzji administracyjnej dotyczącej sprzedaży nieruchomości powoduje powstanie nieodwracalnych skutków prawnych. Stanowisko to Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę w pełni podziela, z zastrzeżeniem wynikającym z przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego III AZP 4/92. Ta zresztą wykładnia legła u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 decyzji Komisji, w którym stwierdziła ona wydanie decyzji Prezydenta z [...] lutego 2011 r. z naruszeniem prawa w pozostałym zakresie. Ów "pozostały zakres" decyzji Prezydenta z [...] lutego 2011 r. to zakres dotyczący ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w udziale związanym z ustanowionymi następnie i rozdysponowanymi na rzecz osób trzecich prawami odrębnej własności lokali. Oznacza to, że formułując rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 decyzji Komisja uwzględniła fakt obrotu cywilnoprawnego udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej. Również skarga kasacyjna Skarżącej okazała się niezasadna. Skarżąca podniosła w niej jeden zarzut - naruszenia art. 4 dekretu warszawskiego podkreślając, że w świetle materiału dowodowego sprawy uznać należy, że do objęcia gruntu doszło na podstawie rozporządzenia z 1948 r. Sąd kasacyjny przypomina, że skarga kasacyjna rozpoznawana jest wyłącznie w granicach zakreślonych przez jej autora. Granice te zaś wyznaczają m.in. podniesione w niej zarzuty. Zgodnie z przywołanym przez Skarżącą art. 4 dekretu warszawskiego "terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej". Skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniła, jaki był tryb obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę przewidziany w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy. z 1946 r (Dz. U. Nr 16, poz. 112, dalej "rozporządzenie z 1946 r."). Odniosła się następnie do zgromadzonych w aktach dokumentów, które w jej ocenie nie wskazują, by organ podjął próbę zawiadomienia dotychczasowych właścicieli, zakwestionowała także stanowisko Sądu co do tego, że ogłoszenie spełniało warunki formalne, zwracając uwagę na niewskazanie adresu budynku oraz na wynikające z akt sprawy rozbieżności w zakresie przyjmowanych w postępowaniu dekretowym adresów nieruchomości. Przywoływane przez Skarżącą argumenty zmierzają zatem do zakwestionowania stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do prawidłowości objęcia gruntu na podstawie przepisów rozporządzenia z 1946 r. z uwagi na brak możliwości powiadomienia właścicieli o przystąpieniu do objęcia gruntu, co Sąd uzasadniał faktem ich zgonu. i nieprzeprowadzeniem postępowania spadkowego. Zmierzają one również do zakwestionowania przyjętej przez Sąd Wojewódzki wykładni przepisów rozporządzenia, w świetle której podanie numeru hipotecznego oraz danych właścicieli było prawidłowe i wystarczające dla skutecznego objęcia nieruchomości w posiadanie. Zwrócić jednak należy uwagę, że Skarżąca nie wskazała, jakie konkretnie przepisy rozporządzenia z 1946 r. i w jaki sposób zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Ani w petitum skargi kasacyjnej ani nawet w jej uzasadnieniu nie przywołano żadnego konkretnego przepisu rozporządzenia z 1946 r. wskazującego, jakie warunki formalne winno spełniać ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia gruntów w posiadanie. Skarżąca nie wskazała również jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez Komisję przy dokonywaniu ustaleń faktycznych co do prawidłowości objęcia gruntu w trybie rozporządzenia z 1946 r., którego to naruszenia miał nie dostrzec Sąd Wojewódzki. Oznacza to, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest nieadekwatne do postawionego przez Skarżącą zarzutu naruszenia prawa materialnego, to przepisu stanowiącego podstawę dla wydania rozporządzenia regulującego zasady obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę. W konsekwencji, tak postawiony i uzasadniony zarzut uchylał się spod kontroli Sądu kasacyjnego. Skarga kasacyjna Banku miała usprawiedliwione podstawy, jednak z uwagi na wskazany w niej zakres zaskarżenia odnoszący się wyłącznie do punktu 2 wyroku przy jednoczesnym braku możliwości uchylenia wyłącznie tego punktu wyroku i pozostawieniu w obrocie punktu 1 uchylającego decyzję Komisji Sąd kasacyjny uznał, że konieczne jest oddalenie skargi kasacyjnej Banku z uwagi na fakt, że wyrok Sądu Wojewódzkiego pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Istota argumentacji Banku sprowadza się do stwierdzenia, że w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy prawo bankowe jak również 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przysługuje mu interes prawny w postępowaniu mającym na celu kontrolę zgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnej. W sprawie nie ma sporu co do tego, że Bankowi przysługiwała hipoteka ustanowiona na zabezpieczenie wierzytelności wynikających z umowy kredytu, która to hipoteka ustanowiona była na prawie odrębnej własności lokali wymienionych w punkcie1.g, h, i, j oraz n decyzji Komisji. Oznacza to, że Bankowi przysługiwało ograniczone prawo rzeczowe do lokali stanowiących odrębną nieruchomość, z którymi związane było prawo użytkowania wieczystego powstałe w wyniku decyzji reprywatyzacyjnej kontrolowanej przez Komisję (art. 244 § 1 k.c.). Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że w ustawie z 9 marca 2017 r. zawarte zostały przepisy dotyczące cywilnoprawnych skutków decyzji Komisji. Skutki te wpływać mogą na sytuację prawną podmiotów, którym przysługują prawa rzeczowe do określonych nieruchomości. Przywołać można tutaj art. 40 ustawy z 9 marca 2017 r. przewidujący wykreślenie wpisów dokonanych w księgach wieczystych na podstawie decyzji reprywatyzacyjnej jak również art. 41a ustawy przewidujący nieważność oświadczeń woli mających za przedmiot nieruchomość warszawską, złożone przez osobę, na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną na podstawie okoliczności, o których mowa w art. 30 ust. 1, która nabyła prawo lub roszczenie od osoby uprawnionej lub która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Zatem to w możliwości wpływu decyzji reprywatyzacyjnej na sytuację prawną podmiotów, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości objętych postępowaniem prowadzonym przez Komisję (w tym ograniczone prawa rzeczowe takie jak hipoteka) upatrywać należy źródła interesu prawnego tych podmiotów pozwalającego im na wzięcie udziału w postępowaniu prowadzonym przez Komisję a następnie - w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Komisji. Sąd Wojewódzki wadliwie zatem przyjął, że Bankowi nie przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. dla wniesienia skargi do Sądu administracyjnego. Jak już wskazano, pomimo tej wadliwości nie było możliwe uchylenie wyroku w zaskarżonej przez Bank części, to jest w zakresie punktu 2 oddalającego jego skargę. Skargi kasacyjne obejmujące punkt m.in. 1 wyroku, to jest skargi kasacyjne Komisji i Skarżącej uznane zostały za niezasadne. W konsekwencji, Sąd kasacyjny nie miał podstaw do uchylenia wyroku Sąd Wojewódzkiego w zakresie punktu 1, którym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Komisji. W tym zakresie wyrok na skutek niniejszego wyroku uzyskuje przymiot prawomocności. Uchylenie natomiast wyroku Sąd Wojewódzkiego w punkcie 2 oznaczałoby konieczność przekazania mu skargi Banku do ponownego rozpoznania w sytuacji, w której rozstrzygnięcie Sądu polegające na uchyleniu decyzji Komisji uprawomocniło się. Skoro jednak Sąd Wojewódzki uchylił decyzję Komisji a co za tym idzie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi, uznać należało, że również w zakresie dotyczącym Banku wyrok ten pomimo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu. Z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja, zaskarżona również przez Bank, sprawa rozpoznawana będzie ponownie przez organ, zaś Bank będzie mógł wziąć udział w tym postępowaniu (jak również w ewentualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym) na prawach strony. Końcowo odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez pełnomocnika Spółki w piśmie 25 marca 2025 r. a dotyczącego możliwości stosowania w niniejszej sprawie stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2025 r. I OPS 1/23 zgodnie z którym "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz.U. z 1945 r. nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowanie ( Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu" Sąd kasacyjny wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem skarg kasacyjnych kwestia ta nie podlegała badaniu z uwagi na zakres podniesionych zarzutów. Na obecnym etapie postępowania przedwczesne byłoby również wypowiadanie się co do wykładni art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego, jaka w stanie faktycznym sprawy przyjęta zostanie przez Komisję w związku ze stanowiskiem zajętym przez NSA w uchwale z 10 kwietnia 2025r. Podsumowując Sąd kasacyjny uznał, że wyrok Sądu Wojewódzkiego pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, co w świetle art.184 p.p.s.a. uprawniało od oddalenia skarg. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Rozpoznając ponownie sprawę Komisja uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd Wojewódzki biorąc jednak pod uwagę pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny co do zasadności uwzględnienia przy badaniu nieodwracalnych skutków prawnych kwestii dobrej wiary. W tym zakresie Komisja zobowiązana będzie jednak do rozważenia, czy okoliczności sprawy inne niż fakt wydania decyzji z [...] marca 2004 r. mogą uzasadniać przyjęcie, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie jest objęte rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Komisja uwzględni również stanowisko Sądu kasacyjnego co do przysługiwania Bankowi przymiotu strony. Podstawą dla odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego był art. 207 § 2 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 28 kwietnia 2023
- Symbol z opisem
- 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 184 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny