I OPP 1/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi I.U. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1450/24 ze skargi I.U. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr NWXIV.7581.6.12.2024 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie zadośćuczynienia za nieruchomość postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 1 października 2024 r. (data wpływu: 4 listopada 2024 r.) I.U. (dalej także: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Wojewody Śląskiego z 28 sierpnia 2024 r. nr NWXIV.7581.6.12.2024. Pismem z 10 marca 2025 r. skarżąca złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że sprawa ciągnie się od 15 lat a ponadto podejmowane przez wskazany sąd czynności były nieprawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach 4 listopada 2024 r. i została zarejestrowana w Wydziale II tego sądu 6 listopada 2024 r. Przy piśmie z 14 listopada 2024 r. – w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 6 listopada 2024 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi. 12 grudnia 2025 r. do sądu wpłynęła koperta zawierająca wskazane wezwania wraz z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Zarządzeniem z 16 grudnia 2024 r. uznano wskazaną przesyłkę za doręczono i skierowano sprawę na posiedzenie niejawne. Postanowieniem z 13 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1450/24 odrzucono skargę z powodu nieuzupełnienia w terminie braku formalnego oraz nieuiszczenia wpisu od skargi. Odpis postanowienia doręczono skarżącej 20 stycznia 2025 r. Pismami z 14 lutego 2025 r. (data wpływu) skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pismem z 5 marca 2025 r. – na podstawie zarządzenia z 4 marca 2025 r. – wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Pismami z 14 marca 2025 r. (data wpływu) skarżąca złożyła skargę na przewlekłość postępowania oraz wniosek o wyłączenie sędziego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że od momentu wpływu skargi do dnia złożenia skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach upłynęło niewiele ponad cztery miesiące. Czas trwania postępowania sądowego nie przekroczył zatem dwunastu miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy, a zatem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych w skardze na przewlekłość należy zauważyć, że prawidłowość postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi jak również zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie podlegają ocenie w ramach rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania sądowego. Postępowanie ze skargi na przewlekłość postępowania sądowego ma bowiem charakter odrębny, gdzie zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy jego przedmiotem jest wyłącznie ocena prawidłowości i terminowości podejmowanych w sprawie czynności sądowych, zmierzających do rozpoznania sprawy, a nie kontrola zapadłych w tej sprawie orzeczeń. Czynności podejmowane w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach należy ocenić jako prawidłowe oraz podejmowane w terminie. Wobec ustalenia, że skarga obarczona jest brakiem formalnym oraz nie uiszczono od niej wpisu, Przewodniczący Wydziału II zasadnie i bezzwłocznie podjął czynności zmierzające do uzupełnienia przez skarżącą wskazanych braków, zaś zakwestionowanie stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do nieuzupełnienia przez skarżącą tych braków może nastąpić jedynie w ramach zażalenia. Ponadto należy podkreślić, że w ramach rozpoznania złożonej skargi na przewlekłość postępowania ocenie podlega wyłącznie prawidłowość oraz terminowość czynności podejmowanych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr NWXIV.7581.6.12.2024, a nie wszystkich postępowań dotyczących nieruchomości której zwrotu skarżąca się domaga. Stąd też fakt, że sprawa dotycząca wskazanej nieruchomości trwa od 15 lat nie ma wpływu na ocenę przewlekłości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w tej konkretnej sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1450/24. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.