I GZ 93/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 245/22 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lutego 2022 r. nr UP-101/2022 w przedmiocie umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 4 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 245/22 odrzucił wniosek K. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 245/22 w sprawie ze K. S. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lutego 2022 r., nr UP-101/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych w terminie należności składkowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku z 7 czerwca 2022 r. dopiero w dniu 27 stycznia 2025 r. W związku z powyższym stwierdził, że w sprawie nie zaistniały żadne wyjątkowe okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, po upływie roku od uchybionego terminu. Okoliczności takich, przy uwzględnieniu długości uchybionego terminu, nie stanowią wskazywane przez skarżącą okresy pobytów w szpitalach oraz konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że korespondencję z odpisem wyroku odebrał jej mąż i ze względu na swoją chorobę, nie przekazał jej tej przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W myśl przepisu art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z przywołanych powyżej regulacji, sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m.in. wniosek o przywrócenie terminu złożony po upływie roku od uchybionego terminu w sytuacji gdy nie zachodziły przypadki wyjątkowe. Regulacja ta stanowi odstępstwo od normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., w myśl której, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Prawidłowe zastosowanie art. 87 § 5 p.p.s.a. jest uwarunkowane wykazaniem łącznego zaistnienia dwóch przesłanek, tj. tego, że od uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej upłynął okres dłuższy niż rok oraz że nie zaistniały okoliczności wyjątkowe, które to spowodowały. W orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem "przypadków wyjątkowych" należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, sąd administracyjny powinien wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy. Pojęcie wyjątkowego przypadku podlega więc ocenie sądu, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować je ściśle. Za wyjątkowy przypadek należy uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia - tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe - nie należą do zdarzeń codziennych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie uznawał, że podstawą do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 p.p.s.a. nie może być np. sam fakt choroby, choćby ciężkiej, czy podeszły wiek, nie są one bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej (por. postanowienia m.in.: z 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 444/13; z 15 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1304/17; z 21 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1301/17; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu I instancji został wydany i ogłoszony 7 czerwca 2022 r. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia minął 14 czerwca 2022 r. Wniosek o przywrócenie terminu został nadany w placówce pocztowej 27 stycznia 2025 r. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażaleniu, powoływała się na problemy zdrowotne oraz przebyte operacje w październiku i listopadzie 2022 r. oraz opiekę nad chorym mężem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącej podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również powtórzona w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Przede wszystkim trzeba wskazać, że skarżąca została pouczona o całej procedurze odwoławczej od wyroku WSA w zawiadomieniu o terminie rozprawy. Przebyte operacje przez skarżącą odbyły się kilka miesięcy po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, zatem skarżąca była w stanie w tym czasie złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku i ewentualnie wnieść skargę kasacyjną. Odnośnie zaś opieki nad chorym mężem, jak wskazała w zażaleniu sama skarżąca, nie wymagała ona ciągłej jej obecności w domu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu z mocy prawa był niedopuszczalny (art. 88 p.p.s.a.), a sama skarżąca we wniosku czy też zażaleniu nie wykazała, iż w sprawie zachodził wyjątkowy przypadek uzasadniający złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie ponad roku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.