I GZ 92/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 1058/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 października 2023 r. nr UP-743/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez J.Ż. (dalej: "skarżący") decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 października 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 sierpnia 2023 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd I instancji uznał, że przesłanką niezbędną do przyznania ochrony tymczasowej jest możliwość wykonania aktu, którego wniosek dotyczy. Tymczasem zaskarżona decyzja ma charakter odmowny, więc w żadnym razie nie zmienia sytuacji skarżącego i nie podlega tym samym wykonaniu. W istocie wniosek skarżącego zmierza do wstrzymania prowadzonych z jego majątku egzekucji świadczeń z tytułu składek, jednak przychylenie się do tego wniosku byłoby równoznaczne z uwzględnieniem skargi, co na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Skarżący złożył od powyższego postanowienia WSA w Gliwicach zażalenie, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS lub zmianę postanowienia WSA w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu nie zarzucił naruszenia konkretnych przepisów prawa, poza naruszeniem art. 7 oraz 45 Konstytucji RP. Wskazał jedynie, że wydane postanowienie WSA Gliwicach całkowicie pomija argumentację przedstawioną w skardze i jest zbliżone do stanowiska organu. Wyjaśnił, że działania ZUS, które doprowadziły do zniszczenia jego firmy i pozbawiają go emerytury, mogą wyrządzić znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Wskazał, że zaskarżone postanowienie legalizuje bezprawne działania organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634, dalej: p.p.s.a.) zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd natomiast może, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Z konstrukcji powyższego przepisu przede wszystkim wyłaniają się dwie podstawowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasady. Po pierwsze, postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest postępowaniem prowadzonym na wniosek strony skarżącej, a więc sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku. Nie jest dopuszczalna, zatem samodzielna konkretyzacja rzeczywistej woli autora wniosku przez sąd. Po drugie, postępowanie to dotyczy, co do zasady, możliwości wstrzymania zaskarżonej do sądu decyzji, co nie wyklucza jednak możliwości wstrzymania również i innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy. Wskazuje na to wyraźnie ww. przepis, zgodnie z którym sąd może wstrzymać na wniosek skarżącego akty lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu. Dopiero więc, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, sąd może, na podstawie art. 61 § 3 zdanie ostatnie p.p.s.a. wstrzymać wykonanie także decyzji (postanowień) wydanych w innych postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego nie może być uwzględniony z tego względu, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, wstrzymaniu wykonania podlegają wyłącznie te akty, które posiadają atrybut wykonalności (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1377/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 804/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest aktem, który nie nosi znamion wykonalności, wobec czego prawidłowo Sąd I instancji uznał wniosek o jej wstrzymanie za bezzasadny. Skorzystanie przez skarżącego z prawa do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie może zastąpić merytorycznej kontroli tego aktu, co będzie badane dopiero na etapie merytorycznego rozpoznawania skargi. Mając na uwadze powyższą argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.