I GZ 80/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 235/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 22 stycznia 2024 r., nr PRŚ/03/2024 w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 235/24 odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 22 stycznia 2024 r., nr PRŚ/03/2024 w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Spółka wniosła skargę na ww. decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z 22 stycznia 2024 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 25 marca 2024 r. wezwano Spółkę do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi w kwocie 1188 zł - pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 16 maja 2024 r. (sygn. akt VIII SPP/Wa 54/24) referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W związku z wniesieniem przez Spółkę sprzeciwu, Sąd postanowieniem z 14 czerwca 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 189/24, zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 16 maja 2024 r. utrzymał w mocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 października 2024 r., pismem z 24 października 2024 r., wezwano Spółkę do wykonania w terminie 7 dni prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego z 25 marca 2024 r. poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi - pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej 28 października 2024 r. Pismem z 31 października 2024 r., skarżąca powołując się na nowe okoliczności w postaci znaczącej zmiany finansowej i majątkowej, wniosła ponownie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Postanowieniem z 28 listopada 2024 sygn. akt VIII SPP/Wa 189/24 referendarz sądowy odmówił Spółce zmiany postanowienia z 16 maja 2024 r. (sygn. akt VIII SPP/Wa 54/24). Po sprawdzeniu 16 grudnia 2024 r. w Rejestrze Opłat Sądowych stwierdzono, że w wyznaczonym terminie wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. W związku z tym postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 189/24 Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 28 listopada 2024 r. Uzasadniając odrzucenie skargi WSA w Warszawie podkreślił, że zgodnie z art. 230 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, wezwano skarżącą Spółkę do uiszczenia ustalonego jak powyżej wpisu od skargi, w dalszej zaś kolejności, po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego w tym przedmiocie. Sąd I instancji podniósł, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi. Przed skutkiem tym nie może ochronić skarżącego kolejny już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem trzeba, że z przymiotu prawomocności wiążącego zarówno stronę, jak i sąd postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu, zaś kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, również ten dokonany w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg wyznaczonego przez Sąd terminu z art. 220 p.p.s.a. Prawomocne postanowienie o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalniają strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie, nawet wówczas, gdy ów ponowny wniosek złożono przed wezwaniem do uiszczenia opłaty wpisu. Akceptacja dla tego rodzaju praktyk dawałaby stronom postępowania możliwość nieograniczonego w czasie przewlekania postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, każdorazowo po doręczeniu odpisów postanowień odmownych. W ocenie WSA przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z 25 marca 2024 r. do uiszczenia wpisu została doręczona skarżącej 28 października 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 32 akt sądowych). Zatem ustawowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upływał 4 listopada 2024 r. Natomiast w dokumentach księgowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zidentyfikowano do 16 grudnia 2024 r. wpłaty tytułem opłat sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie, co jest jednoznaczne z faktem, że strona skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu sądowego. Spółka złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie oraz dalsze procedowanie w sprawach skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidło postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego tego Sądu z 28 listopada 2024 r., - orzeka jako sąd drugiej instancji - zatem od postanowienia WSA w Warszawie wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ nie przewidują tego przepisy p.p.s.a., a postanowienie to zyskuje walor prawomocności z chwilą jego wydania. Tym samym należy uznać, że zasadnie spółka ponownie została wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, którego pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia nie uiściła. W rezultacie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi przewidziana w art. 220 § 3 p.p.s.a., którą WSA w Warszawie prawidłowo powołał w zaskarżonym postanowieniu. W zaistniałej sytuacji upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obligował ten Sąd do odrzucenia skargi. Sytuację finansową spółki dwukrotnie badano w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie jej zwolnienia do kosztów sądowych w sprawie. Dwukrotnie wynik tego badania był negatywny. Co za tym idzie spółka winna uiścić wpis sądowy od skargi celem nadania merytorycznego biegu skardze. Powyższego zabrakło. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.