I GZ 78/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1579/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych postanawia: oddalić zażalenie.

Objętym zażaleniem postanowieniem z 20 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1579/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] Sp. z o.o. w M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z [...] listopada 2018 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w M. jako złożoną po terminie. W dniu [...] grudnia 2018 r. strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazana we wniosku argumentacja co do błędu pracownika, w wyniku którego skarga wpłynęła do sądu po upływie ustawowego terminu, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu temu terminowi. Winę za ten błąd pracownika ponosi właśnie sam skarżący. W tym miejscu wskazać należy, że właściwa organizacja wewnętrznej pracy w kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminowi (np. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 310/13 [LEX nr 1320749]). Ponadto strona skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika, który czynności zmierzające do wniesienia skargi podjął jeszcze przed formalnym udzieleniem pełnomocnictwa, a zatem tenże pełnomocnik we własnym zakresie (dokładając należytej staranności) mógł zweryfikować termin do wniesienia środka zaskarżenia. W zażaleniu skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądu pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że pełnomocnik wnoszącego skargę został poinformowany w dniu 25 lipca 2018 r. za pomocą poczty e-mail o wydaniu decyzji nr [...] z [...] czerwca 2018 r. dotyczącej nieprzyznania pomocy za czwarty rok działalności grupy. Powyższa wiadomość została przesłana do pełnomocnika przez upoważnionego pracownika skarżącej (księgową). Pracownik Spółki w treści wiadomości wskazał, że odwołanie do Sądu należy wnieść w ciągu 30 dni, czyli do 9 sierpnia 2018 r. Strona wskazała, że w dniu 6 sierpnia 2018 r. w godzinach popołudniowych, przedstawiciel Spółki poinformował pełnomocnika telefonicznie, iż zarząd spółki podjął decyzję o skierowaniu do Sądu skargi na decyzję i zlecił pełnomocnikowi przygotowanie i wniesienie skargi. Spółka wskazał, że dopiero w dniu 7 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej otrzymał stosowne pełnomocnictwo i dopiero tego dnia został ustanowiony pełnomocnikiem w sprawie. W ocenie skarżącej, pełnomocnik działał z należytą starannością, dysponując jedynie 2 dniami kiedy to wedle ówczesnej wiedzy pełnomocnika przypadał termin na wniesienie skargi. Pełnomocnik uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, będąc wprowadzonym w błąd przez księgową informującą o fakcie wydania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony (lub pełnomocnika), okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 22/09,). Ponadto musi zaistnieć kolejna przesłanka, mianowicie także i po stronie samego pracodawcy nie można przypisać żadnej formy zaniedbania co do kontroli pracowników w zakresie wykonywania przez nich obowiązków. Należy także podnieść, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", jakie nakłada ustawodawca, polega na dopełnieniu przez pracownika (osobę upoważnioną do odbioru korespondencji) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01). Ponadto jak wynika z orzecznictwa sądowego, zaniedbania pracowników pracodawcy, wskutek których nie dochowano terminu są formą zawinienia, która uzasadnia odmowę przywrócenia terminu (tak np. NSA w wyroku z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99). Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Skarżąca Spółka uzasadniając zarówno wniosek o przywrócenie terminu jak i wniesione zażalenie, powoływała się na pomyłkę pracownika strony skarżącej (księgową), który błędnie poinformował pełnomocnika skarżącej o terminie końcowym do wniesienia skargi co spowodowało niedotrzymanie przez pełnomocnika skarżącej terminu do wniesienia skargi. W ocenie NSA słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że wskazana we wniosku argumentacja co do błędu pracownika, w wyniku którego skarga wpłynęła do Sądu po upływie ustawowego terminu, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu temu terminowi. Winę za ten błąd pracownika ponosi właśnie sam skarżący. Zdaniem NSA nie można przyjąć, by tego rodzaju błąd oraz tłumaczenie skarżącej świadczyły o zachowaniu staranności w prowadzeniu sprawy, a co za tym idzie, by mógł zostać uznany za błąd niezawiniony. Podkreślić należy, że to na pracodawcy leży szczególny obowiązek odpowiedniego doboru pracowników i ich przeszkolenia, by zapewnić prawidłową działalność Spółki oraz prawidłowy odbiór korespondencji. Należy wskazać, że uchybienia pracownika Spółki w prawidłowym poinformowaniu pełnomocnika Spółki o dacie złożenia skargi nie zwalniało strony od obowiązku zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi. Należy również zauważyć, że istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Podkreślić należy, że prowadząc profesjonalną działalność pełnomocnik otrzymując wiadomość od pracownika skarżącej Spółki (księgowej) powinien zweryfikować wskazany przez tego pracownika termin do wniesienia skargi zwłaszcza, że informacja była bardzo niepełna "odwołanie do Sądu w ciągu 30 dni, czyli mamy czas do 9 sierpnia 2018 r." Konkludując, w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż przedstawiony Sądowi materiał nie pozwala przekonująco twierdzić, iż do uchybienie terminu doszło wskutek czynności, za które skarżąca Spółka nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając należytej staranności. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.