I GZ 79/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1874/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu niepełnego wykorzystania inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1874/18 odmówił [A.] Spółce z o.o. w P. wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu niepełnego wykorzystania inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżąca Spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji uznał, że skarżąca Spółka nie wykazał przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, że decyzją objętą wnioskiem zobowiązano Stronę do zwrotu dofinansowania w kwocie 707.668,39 zł. Sąd I instancji wskazał, że z przedłożonych bilansów na dzień 30 czerwca 2018 r., 30 września 2018 r., 30 listopada 2018 r. wynika, iż na przestrzeni tego okresu wartość aktywów Spółki spadła nieznacznie tj. z 2.557.042,24 zł do 2.547.562,65 zł, w tym aktywa trwałe uległy zmniejszeniu z 1.341.654,60 zł do 1.002.134,40 zł, ale aktywa obrotowe zwiększyły się z wartości 1.215.387,34 zł do wartości 1.545.428,35 zł. Wartość aktywów (2.547.562 zł) przekracza ponad trzy razy wysokość kwoty określonej do zwrotu w zaskarżonej decyzji (707.668,39 zł). Zauważył, że w bilansie sporządzonym na dzień 30 czerwca 2018 r., a więc już po wydaniu w dniu [...] czerwca 2018 r. decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 707.668,39 zł Spółka wykazała środki w kasie i na rachunkach w kwocie 565.755,72 zł. Sąd podzielił ocenę organu administracji wyrażoną w postanowieniu z [...] październiku 2018 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji z [...] września 2018 r., zgodnie z którą Spółka w sposób uprzywilejowany traktuje zobowiązania kontraktowe, czyniąc to kosztem obowiązku zwrotu środków publicznych w części uznanej za przekazaną nienależnie. Na powyższą ocenę niema wpływu argument Strony, że w pierwszej kolejności reguluje zobowiązania niesporne, których terminu wymagalności nie jest w stanie prolongować i od realizacji których zależy możliwość kontynuowania produkcji rolnej w obszarze, dla którego Grupa została utworzona. Nie wyjaśniła, jaki jest związek pomiędzy wskazanymi zobowiązaniami i możliwością kontynuowania produkcji rolnej. W ocenie Sądu sytuacja finansowa Strony może okazać się stanem przejściowym, ponieważ, co Sąd wskazał już w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, przedmiotem sporu jest decyzja nakazująca Stronie zwrot kwoty dofinansowania, a więc świadczenia pieniężnego, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. Spółka posiada natomiast majątek o wartości wyższej od kwoty należnej do zwrotu. Na powyższe postanowienie [A.] Sp. z o.o. w P. wniosła zażalenie, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego zmiany poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie o przekazanie wniosku o wstrzymanie do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Spółka we wniosku wskazała, że konstatacja, że świadczenie pieniężne ma ze swej natury charakter odwracalny jest oczywiście słuszna, ale nie uzasadnia eo ipso, że tym samym nie może wywoływać nieodwracalnych skutków. Spółka wskazała, że w świetle udokumentowanych przez skarżącego danych finansowych wysokość ponoszonej w 2018 r. straty systematycznie przekracza wartość sumy kapitału zakładowego (przy braku kapitałów rezerwowych) i połowy kapitału zapasowego (art. 233 k.s.h.). Suma zobowiązań pieniężnych (w każdym z okresów, których dotyczą przedłożone bilanse) przekracza łączną wartość majątku (aktywów) Spółki (na koniec listopada 2018 r. relacja ta wynosiła 3.674.793 zł : 2.557.042 zł). Ponadto WSA w Warszawie nie uwzględnił ograniczeń w upłynnieniu istotnej części aktywów Spółki wynikających właśnie z faktu współfinansowania ich zakupu ze środków publicznych udzielonych w ramach realizacji planu dochodzenia do uznania. Na wykazaną w bilansie wartość rzeczowych środków trwałych (łącznie 1.002.134,30 zł) składa się w całości księgowa wartość kombajnu do zbioru grochu (poz. "urządzenia techniczne i maszyny") oraz zestawów transportowych (ciągniki i naczepy - poz. "środki transportu). Nie mogą one być upłynnione z uwagi na wymogi dotyczące okresu trwałości projektu. Nie można zatem racjonalnie oczekiwać, by w celu spełnienia już ustalonego zobowiązania płatniczego Spółka miała dokonywać operacji skutkujących kolejnym, tym razem już ewidentnym, naruszeniem zasad udzielonej jej pomocy finansowej. Niezależnie od kolejnych sankcji finansowych, którym Spółka nie byłaby już w żadnym razie w stanie podołać, zbycie tego sprzętu definitywnie pozbawiałoby Spółkę możliwości realizacji celu, dla którego została utworzona i uzyskała pomoc publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 707.668,39 zł. Na podstawie danych znajdujących się w aktach sprawy uznać należy, że Spółka nie dysponuje majątkiem, którego wielkość mogłyby pozwolić na spłatę wynikającej z decyzji organu należności bez uszczerbku dla interesów ekonomicznych. Do wniosku Spółka załączyła szereg dokumentów wskazujących na trudną sytuację finansową skarżącej spółki, w tym rachunek zysków i strat, bilanse finansowe i wyciągi z rachunku bankowego. Należy wskazać, że dokumenty te pozwoliły na ocenę zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca Spółka zobrazowała sytuację ekonomiczną, w której się znajduje, załączając na poparcie swojej argumentacji stosowne dokumenty źródłowe. Wnioskodawca w sposób logiczny argumentował również, że zapłata wynikającej z zaskarżonej decyzji kwoty byłaby możliwa, ale oznaczałaby wymuszoną sprzedaż aktywów spółki, równoznacznych z niepowetowaną stratą dla Spółki, co uznać należy za argument niezwykle trafny. Przede wszystkim bowiem podkreślenia wymaga, że należności wynikająca ze spornej decyzji należy ocenić jako kwotę znaczną w zestawieniu z majątkiem Spółki. W świetle przedstawionych przez skarżącą danych finansowych wysokość ponoszonej w 2018 r. straty systematycznie przekracza wartość sumy kapitału zakładowego (przy braku kapitałów rezerwowych) i połowy kapitału zapasowego. Rachunek zysków i strat wykazuje narastającą w ciągu roku stratę netto (na koniec czerwca, września i listopada br., odpowiednio: 150.738 zł, 249.758 zł i 334.362 zł). Co więcej suma zobowiązań pieniężnych przekracza łączną wartość majątku (aktywów) Spółki. Należy również zauważyć, że w bilansie zysków i strat Spółka wykazuje ujemny kapitał własny co może oznaczać zagrożenie dla działalności spółki. W bilansie za koniec czerwca 2018 r. spółka wykazała aktywa trwałe w wysokości 1 341 654,90 zł, koniec listopada w wysokości 1 002 134,30 (przy czym wartości ta to wartość urządzeń technicznych i maszyn oraz środków transportu). Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił jednak ograniczeń w upłynnieniu istotnej części aktywów trwałych Spółki wynikających z faktu współfinansowania ich zakupu ze środków publicznych udzielonych w ramach realizacji planu dochodzenia do uznania. Jak wskazała skarżąca Spółka w zażaleniu na wykazaną w bilansie wartość rzeczowych środków trwałych składa się w całości księgowa wartość kombajnu do zbioru grochu oraz zestawy transportowe. Nie mogą one zostać upłynnione ze względu na wymogi dotyczące okresu trwałości projektu. Jak wskazał Sąd I instancji, na koniec czerwca 2018 r. Spółka posiadała znaczną ilość środków pieniężnych (ponad 565 tys. zł) należy jednak zwrócić uwagę, że ich stan w październiku i listopadzie 2018 r. był już znacznie niższy (stan na dzień 30 listopada 2018 r. - 2 395,71, na dzień 15 października 2018 r. - 2 111,06 zł). Zatem wyegzekwowanie od Spółki kwoty objętej zaskarżoną decyzją może istotnie oddziaływać na płynność finansową spółki, co z kolei zagraża wystąpieniem skutków, które byłby trudne do odwrócenia w razie ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że argumentacja skarżącego, poparta stosownymi dokumentami, przemawia za uwzględnieniem wniosku i stanowi podstawę do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.