I GZ 70/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ł. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 442/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 9 października 2023 r., nr 9010-00000010632/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 442/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 9 października 2023 r., nr 9010-00000010632/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę strony. W dniu 8 stycznia 2024 r. do sprawy zgłosił się pełnomocnik skarżącego, wnosząc o umożliwienie zapoznania się z aktami i wykonania ich fotokopii. Pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący nie został pouczony o możliwości wydania wyroku na posiedzeniu, o którym skarżący został zawiadomiony. Wskazano też, że w zawiadomieniu stawiennictwo skarżącego jako nieobowiązkowe bez wskazania, że na rozprawie może zapaść wyrok. Zauważono, że skarżący dotychczas występował w sprawie bez pełnomocnika, a nie mając doświadczenia w sprawach sądowych nie wiedział, że wyrok może zapaść w tym samym dniu, w którym odbyła się rozprawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. Ponadto możliwe jest uznanie, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony w ustawowym terminie do jego wniesienia, mając na uwadze twierdzenie, że skarżący powziął informację o wydaniu wyroku w dniu 9 stycznia 2024 r., gdy jego pełnomocnik zapoznał się z aktami postępowania. Wskazał jednak, że zasadniczą, dla możliwości przywrócenia przez sąd uchybionego przez stronę terminu, jest kwestia co najmniej uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie argumentacja wniosku w tej kwestii sprowadza się do zakwestionowania prawidłowości pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie wyznaczonej na dzień 19 grudnia 2023 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 grudnia 2023 r. W ocenie WSA zawarte w zawiadomieniu o rozprawie pouczenie było zgodne z przepisami prawa. Zawiadomienie zawierało informację, że obecność skarżącego nie jest obowiązkowa, ale zarazem w pkt 1 pouczenia wskazano, że niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy – co jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że sąd rozpozna sprawę (wyda wyrok) nawet wówczas, gdy skarżący się na nią nie stawi. Skarżący został także poinformowany o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia przedmiotowemu terminowi. Sąd wywiązał się więc z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zarzucając naruszenie art. 6 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak udzielenia przez sąd pierwszej instancji stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poprzez brak pouczenia strony o skutkach prawnych tych czynności, w szczególności poprzez wysłanie stronie zawiadomienia o jej nieobowiązkowej obecności na rozprawie przy jednoczesnym braku poinformowania o możliwości wydania wyroku na tejże rozprawie. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji uwzględniając okoliczność, że skarżący działał osobiście w sprawie i nie jest profesjonalistą w dziedzinie prawa, a tym samym mógł nie wiedzieć jakie skutki niesie ze sobą wydanie wyroku oddalającego skargę podczas jego nieobecności na rozprawie i jakie wiążą się z tym obowiązki dla strony w razie gdyby chciał zaskarżyć wydany wyrok, wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowo na etapie zawiadomienia o terminie rozprawy zawarł w pouczeniu tego zawiadomienia stosowne informacje. W pkt 1 pouczenia poinformowano skarżącego, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Z tego wynika, że skarżący został poinformowany, że sprawa zostanie rozpoznana pomimo jego nieobecności. Rozpoznanie sprawy oznacza nic innego jak uwzględnienie lub oddalenie skargi. Skarżący powinien mieć zatem świadomość, że bez jego udziału może zapaść wyrok. Pouczenie powyższe nie ogranicza się jednak do powyższej informacji. Jak wynika z pkt 3 tego pouczenia Sąd poinformował wprost skarżącego o skutkach wydania wyroku oddalającego skargę i o czynnościach jakie są konieczne dla jego zaskarżenia (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie poinformował też o skutkach prawnych złożenia pisma w urzędzie pocztowym, które jest równoznaczne ze złożeniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Ponadto w pkt 4 pouczenia wskazano, że za odpis orzeczenia z uzasadnieniem pobierana jest opłata kancelaryjna. Jest też informacja o tym, co następuje w razie uwzględnienia skargi przez Sąd (pkt 5). Wobec powyższego nie sposób przyjąć, że Sąd przed rozpoznaniem przedmiotowej sprawy na rozprawie nie poinformował skarżącego o konsekwencjach wydania wyroku czy to oddalającego skargę czy też wyroku uwzględniającego ją. Na pewno nie można zaakceptować twierdzenia skarżącego, że nie wiedział on, iż pomimo jego nieobecności (obecność nieobowiązkowa) na rozprawie sprawa zostanie rozstrzygnięta tj. zapadnie wyrok, w szczególności oddalający jego skargę. Z treści zawartego w zawiadomieniu o rozprawie pouczenia, doręczonego skarżącemu w dniu 4 grudnia 2023 r. wynika jednoznacznie, że udostępniono mu wszelkie informacje, że sprawa zostanie rozpoznana także w razie jego nieobecności, a w zależności od wydanego wyroku będzie mógł podjąć określone czynności procesowe wskazane szczegółowo w pouczeniu, w tym wystąpić z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem za opłatą. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skarżący błędnie wskazał na nieprawidłowe pouczenie, a tym samym swoją niewiedzę odnośnie procedury uzyskania uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Wszystkie niezbędne informacje w tym zakresie zostały mu przekazane przez Sąd przed wydaniem wyroku. Jeśli skarżący nie zapoznał się z nimi lub ich nie zrozumiał, to dokładając należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw powinien skontaktować się z Wydziałem Sądu prowadzącym jego sprawę i wyjaśnić swoje wątpliwości czy też zasięgnąć dodatkowych informacji. Tego jednak skarżący nie uczynił i złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku pismem z dnia 10 stycznia 2024 r., a zatem już po upływie 7 dni od ogłoszenia wyroku, który upływał 27 grudnia 2023 r. Na marginesie dodać należy, że z art. 139 § 4 p.p.s.a. wynika, że jedynie odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu. W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji odmówił na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenia terminu bowiem argumentacja wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Wręcz przeciwnie argumentacja ta w zestawieniu z obiektywnymi okolicznościami wynikającymi z akt sprawy potwierdziła, że skarżący dopuścił się zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw, a zatem ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.