I GZ 5/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt III SPP/Po 172/21 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr 829/20/2021 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt III SPP/Po 172/21, odrzucił zażalenie na postanowienie WSA z 19 maja 2022 r., sygn. akt II SPP/Po 172/21 w przedmiocie prawa pomocy, w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w Z. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 30 sierpnia 2021 r., nr 829/20/2021, w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 30 marca 2022 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznając sprzeciw, Sąd I instancji postanowieniem z 19 maja 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Pismem z 31 maja 2022 r. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie z 19 maja 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia z 24 czerwca 2022 r. WSA stwierdził, że złożone przez skarżącą zażalenie należało uznać za niedopuszczalne, jako że jego przedmiotem uczyniono prawomocne postanowienie Sądu I instancji. Wydane przez sąd postanowienie z 19 maja 2022 r., było prawomocnym orzeczeniem, kończącym postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, na które nie przysługuje środek zaskarżenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie, gdyż jego treść jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Prawodawca, w powołanej wyżej ustawie, w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie w 15 sierpnia 2015 r., nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to przypadek, o którym stanowi bowiem art. 258 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami WSA rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto, w myśl art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., w sprawach, o których mowa wyżej, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że prawodawca nie przewidział prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym zażalenie skarżącej na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiającego przyznania stronie prawa pomocy zostało prawidłowo odrzucone – na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. - z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.