I GZ 452/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Klimatu i Środowiska na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1282/24 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi G. G. E. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 2 lutego 2024 r., znak: DELG-WG.026.1.2024.AG w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie wniosku o rozliczenie kwoty rekompensaty postanawia: uchylić punkt 2 zaskarżonego postanowienia. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1282/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. G. E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 2 lutego 2024 r. nr DELG-WG.026.1.2024.AG w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanowił: w pkt 1. umorzyć postępowanie sądowe; w pkt 2. zasądzić od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz skarżącego G. G. E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w wyniku wniesienia skargi na postanowienie z dnia 2 lutego 2024 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od rozstrzygnięcia zawartego w piśmie Z. R. S.A. z 14 grudnia 2023 r., uwzględniono żądania skarżącej. Organ dokonał weryfikacji wniosku o rozliczenie rekompensaty i wypłacono skarżącej spółce należną kwotę. Tym samym skarga została uwzględniona co skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego przez skarżącą Spółkę. Z tych przyczyn brak było podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika organu o umorzenie postępowania w oparciu o art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w związku z faktem, że Spółka na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie cofnęła złożonej skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe. Do okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania na podstawie powyższego przepisu należy bez wątpienia uwzględnienie skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. (tzw. autokontrola), co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 i art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składał się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 497 zł obejmujący wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł - stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Zażalenia na powyższe postanowienie wniósł Minister Klimatu i Środowiska reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżył postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r. - w pkt 2 w przedmiocie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, że: a) Minister Klimatu i Środowiska, w trybie autokontroli, uwzględnił skargę wniesioną przez skarżącą na postanowienie z dnia 2 lutego 2024 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, b) w wyniku wniesienia skargi przez skarżącą na postanowienie z dnia 2 lutego 2024 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, uwzględniono żądania skarżącej, c) Minister Klimatu i Środowiska dokonał weryfikacji wniosku o rozliczenie rekompensaty, podczas gdy Minister Klimatu i Środowiska nie wydał rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiotowej sprawie, w szczególności nie dokonał tzw. autokontroli, nie dokonał weryfikacji wniosku o rozliczenie rekompensaty, ani nie uwzględnił skargi wniesionej przez skarżącą; 2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: a) art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 i art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez obciążenie Ministra Klimatu i Środowiska kosztami postępowania, mimo tego, że powodem umorzenia postępowania nie była przyczyna wskazana w art. 54 § 3 p.p.s.a., bowiem nie doszło do uwzględnienia skargi przez Ministra Klimatu i Środowiska w trybie tzw. autokontroli; b) art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez obciążenie Ministra Klimatu i Środowiska kosztami postępowania wskutek braku wszechstronnego rozważenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie materiału dowodowego w sprawie oraz dokonanie dowolnej oceny tego materiału, pozostającej w sprzeczności z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że przyczyną umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie było uwzględnienie skargi przez Ministra Klimatu i Środowiska w trybie tzw. autokontroli; c) art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 i art. 205 § 2 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez przekroczenie granic rozstrzygania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i obciążenie Ministra Klimatu i Środowiska kosztami postępowania w związku z uwzględnieniem przez Z. R. SA, w trybie autokontroli, skargi niebędącej przedmiotem niniejszego postępowania; d) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób wadliwy, uzasadnienie sporządzone przez WSA w Warszawie jest bowiem lakoniczne i ogólnikowe, stan faktyczny zawarty w uzasadnieniu jest niepełny i opiera się jedynie na wybiórczych faktach, nieoddających istoty sprawy, ponadto WSA w Warszawie nie wyjaśnił podstawy prawnej orzeczenia, a także tego, na podstawie jakich dowodów ustalił, że Minister Klimatu i Środowiska uwzględnił skargę skarżącej w trybie autokontroli, co doprowadziło do umorzenia postępowania i obciążenia organu kosztami. Mając na uwadze powyższe Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt 2, względnie o zmianę pkt 2 zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania od organu i nieobciążanie organu kosztami postępowania przez WSA w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art 54 § 3 p.p.s.a. W art. 201 § 1 przyznano skarżącemu prawo do zwrotu kosztów, gdy wskutek uwzględnienia przez organ skargi w całości (art. 54 § 3 p.p.s.a.) do dnia rozpoczęcia rozprawy sąd umorzy postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Poza sytuacjami wskazanymi w art. 201 § 1 i 2 p.p.s.a. w zasadzie brakuje podstaw do zasądzania zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu, gdy z innych powodów postępowanie zostanie umorzone (art. 161 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie pismem z dnia 14 grudnia 2023 r. Z. R. S.A. (dalej: ZRSA lub Z. R.) poinformował skarżącą Spółkę o efektach weryfikacji złożonego przez nią wniosku o rozliczenie rekompensaty z dnia 30 listopada 2023 r. oraz poinformował Spółkę o określeniu i zatwierdzeniu ostatecznej kwoty rekompensaty za 2022 r. oraz o konieczności dokonania zwrotu kwoty 14 495 920,59 zł. W dniu 2 stycznia 2024 r. Zarządcy doręczono pismo Spółki z dnia 27 grudnia 2023 r., zatytułowane jako "Odwołanie od Rozstrzygnięcia Z. R. S.A. z dnia 14 grudnia 2023 r." Minister Klimatu i Środowiska po rozpoznaniu odwołania skarżącej wydał w dniu 2 lutego 2024 r. zaskarżone postanowienie o niedopuszczalności odwołania, argumentując, że Zarząd nie został upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w sytuacji, gdy zatwierdza wniosek o rozliczenie rekompensaty, tzn. w sytuacji, w której zachodziła przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności odwołania, ponieważ pismo z dnia 14 grudnia 2023 r., nie jest decyzją administracyjną, wobec czego brak jest przedmiotu zaskarżenia - decyzji. Na powyższe postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, skarżąca złożyła skargę z dnia 16 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Należy co istotne zauważyć, że w dniu 6 marca 2024 r. do Ministra Klimatu i Środowiska wpłynęło pismo ZRSA z dnia 6 marca 2024 r. które dotyczyło uwzględnienia skargi Spółki wniesionej 12 stycznia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na pismo Z. R. z dnia 14 grudnia 2023 r. Z pisma wynika, że Z. R. po analizie skargi na akt odmowy zatwierdzenia wniosku o rozliczenie rekompensaty tj. pisma ZRSA z dnia 14 grudnia 2023 r., uwzględnił ją w całości i wypłacił Spółce kwotę rekompensaty w wysokości 30 669 566,71 zł. W związku z powyższym skarżąca jak również pełnomocnik organu wnieśli o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ze względu na uwzględnienie przez Z. R.S.A. żądań skarżącej. W tym miejscu należy zauważyć, że Sąd I instancji pominął istotną okoliczność, że Spółka G. G. E. wniosła dwie skargi: skargę na akt odmowy zatwierdzenia przez ZRSA wniosku o rozliczenie rekompensaty z dnia 14 grudnia 2023 r. oraz skargę z dnia 16 lutego 2024 r. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 2 lutego 2024 r. o niedopuszczalności odwołania od aktu Z. R. z dnia 14 grudnia 2023 r. określającego kwotę rekompensaty. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są to dwie odrębne skargi na dwa różne rozstrzygnięcia organów stanowiące odrębne postępowania administracyjne. Należy zauważyć, że pismem z dnia 6 marca 2024 r. Zarządca uwzględnił pierwszą skargę skarżącej, tj. skargę z dnia 12 stycznia 2024 r. na akt odmowy zatwierdzenia wniosku o rozliczenie rekompensaty i wypłacił spółce kwotę rekompensaty. Na marginesie należy zauważyć, że Sądowi jest wiadome z urzędu, że skarga ta została odrzucona przez WSA w Warszawie (postanowienie z dnia 28 marca 2024 r., V SA/Wa 477/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast skarga Spółki na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie niedopuszczalności odwołania z dnia 16 lutego 2024 r. nie została uwzględniona przez ten organ. Minister Klimatu i Środowiska nie wydał bowiem żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia, w szczególności nie dokonał weryfikacji wniosku o rozliczenie rekompensaty, ani nie uwzględnił skargi wniesionej przez Spółkę. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał błędnie, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce uwzględnienie skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. (tzw. autokontrola) i niezasadnie obciążył Ministra Klimatu i Środowiska kosztami postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi Spółki wniesionej na działanie innego organu (ZRSA) przez ZRSA w innym w postępowaniu, w odniesieniu do innej skargi i innego aktu, nie może stanowić przyczyny, o której mowa w art. 201 § 1 p.p.s.a., uzasadniającej obciążenie Ministra Klimatu i Środowiska kosztami postępowania. W kontekście powyższego zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 i art. 205 § 2 p.p.s.a. było nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia uchylając punkt 2 zaskarżonego postanowienia.