I GZ 394/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w punkcie drugim i trzecim wyroku tego Sądu z dnia 17 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2680/23 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skarg A. K. O. i K. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobierczyń za długi spadkowe z tytułu niewywiązania się ze zobowiązań zawartych w umowie o dofinansowanie postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. zwrócić Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lipca 2025 r., V SA/Wa 2680/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. O. i K. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobierczyń za długi spadkowe z tytułu niewywiązania się ze zobowiązań zawartych w umowie o dofinansowanie w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2023 r. nr [...]. W pkt 2. zasądził od organu na rzecz A. K. O. 21.329 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W pkt 3. zasądził od organu na rzecz K. Z. 21.329 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zażalenie na zawarte w punkcie drugim i trzecim wyroku postanowienie w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego wniósł organ, domagając się jego zmiany i przekazania sprawy w zakresie ustalenia i zasądzenia kosztów postępowania sądowego do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także z ostrożności procesowej o uchylenie zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisu sądowego od stron. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień w trybie autokontroli w trybie art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 z późn, zm.) oraz art. 231 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię, a przez to niewłaściwe zastosowanie i ustalenie oraz pobranie wpisu stosunkowego od wniesionych skarg, a także art. 231 p.p.s.a. w związku z § 2 ust 1 pkt 2 albo ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez ich niezastosowanie, a przez to w konsekwencji nieprawidłowe zasądzenie Sąd I instancji od Organu na rzecz każdej ze skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, tj. kwoty po 21.329 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na którą to kwotę składa się zwrot: wpisu sądowego stosunkowego od skarg w wysokości 10.512 złotych, opłata za czynności adwokackie w wysokości 10.800 zł oraz opłata od pełnomocnictw w wysokości 17 złotych, gdy tymczasem prawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji wskazanych przepisów powinno skutkować pobraniem wpisu stałego w wysokości 200 złotych albo 500 złotych, a przez to prawidłowym zasądzeniem kosztów postępowania sądowego w łącznej wysokości 697 złotych albo 997 złotych, na które to koszty składa się: kwota 200 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) albo 500 złotych (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na co zresztą wskazywała pełnomocnik Skarżących w piśmie z 6 listopada 2024 r. odpowiadającym na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu z 8 października 2024 r.) tytułem wpisu stałego od skargi, kwota 480 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz kwota 17 złotych tytułem opłat od pełnomocnictwa; w przypadku nieuwzględnienie powyższego zarzutu, zarzucono naruszenie: 2. art. 200 w związku z art. 205 § 2, art. 216, art. 217 i art. 218 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię, a przez to niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia poprzez wliczenie odsetek do wartości przedmiotu zaskarżenia, a przez to nieprawidłowe ustalenie i pobranie wpisu stosunkowego w wysokości 10.512 złotych zamiast w wysokości 6 727 złotych (1% od należności głównej 672.729,60 złotych), a przez to niewłaściwe ustalenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego od Organu na rzecz każdej ze skarżących. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu zażalenia. Strony w odpowiedzi na zażalenie wniosły o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Zażalenie w sprawie zostało wniesione na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 17 lipca 2025 r., V SA/Wa 2680/23, którego odpisy zostały doręczone pełnomocnikowi organu w dniu 21 sierpnia 2025 r. Według akt sądowych od wspomnianego wyroku nie złożono skargi kasacyjnej. Wobec tego należy uznać, że wypełniona została hipoteza art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., dlatego zażalenie może zostać obecnie rozpoznane. Odnosząc się do przepisów regulujących zwrot kosztów postępowania między stronami wskazać należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt (...) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Podkreślenia wymaga także, że stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie natomiast żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Wysokość wpisów sądowych w sprawach rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi została uregulowana rozporządzeniem Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM). Przedmiotem wniesionej do WSA w Warszawie skargi było orzeczenie o zakresie odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe wynikające z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W tym miejscu wskazać należy, że 15 listopada 2010 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarła z R. Z. Z. (zwanym dalej: "Spadkodawcą") umowę o dofinansowanie realizacji operacji pn. "Modernizacja i remont istniejących stawów rybnych w W. oraz wyposażenie w maszyny i urządzenia techniczne", w ramach Środka "Inwestycje w chów i hodowlę ryb", objętego Osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w Programie Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Następnie do akt przedłożono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Olecku z dnia [...] marca 2017 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku przez córki Spadkodawcy: J. U. Z.-M., A. K. O. oraz K. Z., każda z dobrodziejstwem inwentarza po 1/3 części. Co za tym idzie strony wstąpiły w prawa i obowiązki strony umowy o dofinansowanie. W sprawie organ wszczął względem stron z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie art. 100 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.; zwanej dalej: "O.p.") w przedmiocie ustalenia zakresu odpowiedzialności spadkobierców po zmarłym Spadkodawcy za zobowiązania wynikające z wypowiedzianej umowy o dofinansowanie. Ostatecznie decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. organ orzekł o zakresie odpowiedzialności J. U. Z.-M., A. K. O. i K. Z. – spadkobierczyń po R. Z. Z., zmarłym w dniu 25 grudnia 2016 r. – za długi spadkowe wynikające z niewywiązania się przez Spadkodawcę ze zobowiązań zawartych w umowie o dofinansowanie z dnia 15 listopada 2010 r., co skutkowało wypowiedzeniem umowy i koniecznością zwrotu środków w łącznej wysokości 3.153.364,59 złotych. W związku z powyższym przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest należność pieniężna w ww. kwocie. W tym miejscu wskazać należy, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a). W orzecznictwie przyjmuje się, iż przez "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" należy rozumieć te, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie (por. postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., II FZ 227/08). Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia na gruncie tej sprawy. W przypadku, gdy jak w rozpoznawanej sprawie należny jest wpis stosunkowy konieczne jest ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07 przyjął, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Co za tym idzie trafnie Sąd I instancji zarządzeniem z 26 marca 2024 r. ustalił, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest należność pieniężna w kwocie 3.153.365 złotych. Przy czym każda ze stron została zobowiązana do spłaty zadłużenia proporcjonalnie do wysokości swojego udziału w spadku tj. do kwoty 1.051.121,53 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zobowiązany był zasądzić zwrot kosztów postępowania, na które składają się w tej sprawie uiszczone wpisy od skarg oraz koszty zastępstwa procesowego. Skoro przedmiotem sprawy były skargi na decyzję w przedmiocie orzeczenia o zakresie odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe to w sprawie należy zastosować stawki za zastępstwo procesowe stron przez adwokata wedle "wartości przedmiotu sprawy" w wysokości po 10.800 złotych na rzecz każdej ze stron. Powyższe zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Dodając do powyższego uiszczony wpis stosunkowy od skarg w wysokości 10.512 złotych (od każdej ze stron), jako koszty postępowania sądowego Sąd I instancji prawidłowo zasądził koszty postępowania sądowego w sprawie. Brak jest podstaw, żeby podzielić pogląd organu, iż w sprawie powinien mieć zastosowanie § 2 ust. 1 pkt 2 względnie ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: rozporządzenie) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, dotyczący stawek minimalnych w sprawie, której pobierany jest wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego. Powyższe z tego względu, że sprawa, której dotyczyły skargi nie należy do kategorii objętej wpisem stałym, ale tych względem, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Należy również przypomnieć, że od skarg został prawidłowo ostatecznie pobrany wpis stosunkowy na skutek zarządzenia Sądu z 26 marca 2024 r., jako zależny od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu oraz odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż art. 209 p.p.s.a. nie przewiduje takiej możliwości w przypadku postępowania wpadkowego, toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając również na uwadze okoliczność, że zażalenia na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych są wolne od opłat sądowych pod warunkiem, że strona nie składa środka odwoławczego, co do istoty sprawy (art. 227 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zwrócić organowi 100 złotych tytułem niezasadnie uiszczonego wpisu od zażalenia. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.