I GZ 384/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2023 r.; sygn. akt I SA/Bd 233/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2023 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wstrzymania egzekucji postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 3 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 233/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną E. K. od wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2023 r. w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] marca 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wstrzymania egzekucji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 233/23 WSA w Bydgoszczy oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] marca 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Odpis wyroku z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej jak również o wymogach formalnych skargi kasacyjnej wynikających z art. 175 §1-3 p.p.s.a. (pkt 2 pouczenia, k. 73 akt sądowych) został doręczony stronie skarżącej w dniu 19 września 2023 r. W dniu 18 października 2023 r. skarżący wniósł osobiście sporządzoną skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że krąg osób upoważnionych do wniesienia skargi kasacyjnej został wskazany w art. 175 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z § 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, o czym stanowi § 2. Zgodnie z § 2a, przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis § 3 z kolei stanowi, że skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej. WSA podniósł, że zgodnie z art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Brak skargi kasacyjnej polegający na sporządzeniu jej przez podmiot nieuprawniony jest brakiem tego typu, że odrzucenie skargi w tym wypadku nie wymaga uruchomienia trybu usuwania braków formalnych (por. H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 562). Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że skarga kasacyjna została sporządzona przez podmiot do tego nieuprawniony, co czyni ją niedopuszczalną i w konsekwencji skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. Zażalenie - sporządzone osobiście - na powyższe postanowienie złożył skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 194 § 2 i § 4 p.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia, przy czym zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto, w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Wymóg ten ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania. Na mocy bowiem art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia, jak również z innych przyczyn niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie, wraz z doręczeniem zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżący został pouczony w piśmie przewodnim z 6 listopada 2023 r. o sposobie wniesienia zażalenia, terminie, jak również o wymogach formalnych zażalenia wynikających z art. 194 § 2-4 p.p.s.a. (pkt 1-5 pouczenia, k. 127 akt sądowych). Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący nie będąc jednym z podmiotów wskazanych w powołanym przepisie, samodzielnie sporządził i wniósł w dniu 22 listopada 2023 r. zażalenie. W tej sytuacji zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne z tego powodu, że zostało sporządzone przez podmiot nieuprawniony, przy czym, w takim przypadku sporządzenie opisanego zażalenia osobiście przez osobę nielegitymowaną stanowi brak formalny, który nie może zostać skutecznie uzupełniony (por. postanowienie NSA z 18.10.2007 r., sygn. akt. II FZ 548/07). Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 194 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.