I GZ 38/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 504/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 504/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. Ł. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy odroczenia terminu spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się bowiem do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy tylko aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy zachowania lub zakazy określonego zachowania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji (postanowień) unormowana przepisem art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy więc tylko takich sytuacji, w których akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nadto WSA podkreślił, że co do zasady z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne oraz te spośród konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania stanu prawnego lub faktycznego w nich określonego nie wymagają żadnych działań ze strony podmiotów uprawnionych. Zdaniem WSA zaskarżoną w sprawie decyzją organ dokonał jedynie oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odroczenie terminu spłaty całości należności określonej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Proszowicach z [...] marca 2019 r. W drodze decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nie zostały nałożone na stronę skarżącą żadne obowiązki, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Decyzja ta nie nosi znamion wykonalności, nie ma więc możliwości wstrzymania jej wykonania. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącej wniósł również o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości bądź w części. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), poprzez przyjęcie iż w sprawie nie ma możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2020 r., podczas gdy w sprawie jest to możliwe i zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na trudną sytuację finansową skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. daje sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Podkreślić przy tym należy, że w toku procedowania nad wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podstawową kwestią jest ocena, czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego, stosownie do treści art. 61 p.p.s.a., należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (por. J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 224-225). W związku z tym, nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Strona żąda wstrzymania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2020 r. o odmowie odroczenia terminu spłaty należności określonej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Proszowicach z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 10.033,93 zł wraz z odsetkami. WSA w Warszawie słusznie zatem stwierdził, że zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja jest aktem prawnym, który nie nosi znamion wykonalności. Jest tak, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od skarżącej zaległości ustalonej inną decyzją administracyjną. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań zobowiązanej z tytułu powstałych już wcześniej należności – o odroczenie terminu spłaty należności, nie wykreowało nowej sytuacji skarżącej w sferze jej obowiązków. Oznacza to, że decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi brak jest przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.