I GZ 370/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3153/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r. nr [..] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 maja 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3153/24 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi [...] (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z 24 maja 2024 r., w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 marca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3153/24 odrzucił skargę [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL. Przesyłka zawierającą wezwanie została doręczona Stronie z 22 listopada 2024 r. Termin na wykonanie wezwania upływał, zatem 29 listopada 2024 r. Skarżąca nie podała numeru PESEL. Postanowienie WSA w Warszawie z 6 marca 2025 r. doręczono Stronie w dniu 19 marca 2025 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wskazała, że wezwanie do uzupełnienia numeru PESEL zostało wysłane wraz z formularzem do prawa pomocy. Korespondencję odebrała jej mama, ponieważ w tym czasie Strona była w pracy. Mama Skarżącej jest chora na demencję i z tego powodu nie jest obecnie samodzielnie prawidłowo funkcjonować w życiu codziennym. Mama odebrała korespondencję z Sądu i z ciekawości ją otworzyła, po czym wyrzuciła wezwanie do podania numeru PESEL wraz z kopertą. Zostało jedynie pismo dotyczące formularza o przyznanie prawa pomocy. O tym, że było do strony kierowane pismo o uzupełnienie braku formalnego Strona dowiedziała się z postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. W ocenie skarżącej uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż nie wiedziała, że w korespondencji z WSA było jeszcze dodatkowe wezwanie do podania numeru PESEL. Strona nie może ponosić konsekwencji działania swojej chorej mamy. Do wniosku skarżąca załączyła informację dla lekarza kierującego wydane przez poradnię neurologiczną o stanie zdrowia mamy oraz skierowanie do poradni zdrowia psychicznego. Uzasadniając odmowę przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi WSA w Warszawie podkreślił, że w toku postępowania administracyjnego to matka skarżącej odbierała wszystkie kierowane do Strony przesyłki. Odebrała zaskarżoną decyzję i decyzję I instancji, obie w 2024 r., czyli już wówczas, kiedy musiała chorować albo przynajmniej przejawiać objawy demencji. Przedstawiona wraz z wnioskiem dokumentacja medyczna wskazuje na istnienie zmian neurologicznych u matki Strony już w 2023 r., niezwiązanych z doznanym wówczas urazem głowy. Pomimo tego Skarżąca wyraziła zgodę na to, aby matka odbierała jej korespondencję, zatem ponosi również konsekwencje jej zaniedbań. Skarżąca znała wiek i stan zdrowia swojej matki oraz wynikające z niego trudności. Jeżeli więc mimo tego zgadzała się, aby matka odbierała przesyłki kierowane do strony i nie podjęła żadnych działań zapobiegawczych przed ewentualnymi problemami spowodowanymi stanem mamy, to skarżącej można przypisać niedbalstwo w dopilnowywaniu swoich spraw. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA złożyła strona domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu Strona przytoczyła argumentację na poparcie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej, jako: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał właściwej analizy i oceny sytuacji w świetle ustawowych przesłanek do przywrócenia uchybionemu terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi. Przede wszystkim WSA rozważył kwestię należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. wziął pod uwagę okoliczności związane z zawinieniem skarżącej w odniesieniu do podjętych przez nią działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd I instancji powinien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącej. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania należytej staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wymaga podkreślenia, że WSA właściwie uznał na podstawie okoliczności sprawy, że przesyłkę zawierającą wezwanie do podania numeru PESEL odebrała matka Skarżącej w dniu 22 listopada 2024 r. (zpo k. 21 akt sądowych). Po czym w tym samym dniu matka strony odebrała także wezwanie do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu (zpo k. 3 akt prawa pomocy V SPP/Wa 320/24). W związku z powyższym wezwanie do podania numeru PESEL oraz wezwanie do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu zostały wysłane do Strony – wbrew twierdzeniom strony zawartym w zażaleniu - w dwóch różnych kopertach. Co za tym idzie nie można uznać za prawdopodobną wersję wydarzeń skarżącej, jakoby jej mama odebrała jedną korespondencję (kopertę), w której znajdowało się zarówno wezwanie do podania numeru PESEL jak i wezwanie z prawa pomocy, po czym wezwanie do podania numeru PESEL wraz z kopertą zostało wyrzucone do śmieci, pozostawiając jedynie wezwanie z prawa pomocy. Sąd I instancji słusznie zwrócił również uwagę na okoliczność, że wezwanie w przedmiocie prawa pomocy dotarło do Skarżącej, czemu dowodzi jej pismo z 28 listopada 2024 r. złożone do akt prawa pomocy V SPP/Wa 320/24 (k. 4), w którym informuje, że nie zwracała się o zwolnienie z kosztów sądowych i nie zwracała się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę wszystkie te fakty trudno w takich okolicznościach dać wiarę twierdzeniom, że do Strony nie dotarło wezwanie do podania numeru PESEL. Co za tym idzie trafnie WSA ocenił zawinienie strony przy uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.