I GZ 34/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 439/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 lipca 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 439/21 odmówił [...] wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 marca 2021 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] – dalej: skarżący - wniósł skargę na ww. decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 marca 2021 r. Następnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż skarżący, jako producent owoców, musi w miesiącach czerwiec-sierpień, wykonywać określone zabiegi agrotechniczne w swoich sadach. Musi zakupić środki ochrony roślin konieczne do wykonania tych zabiegów. Wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego możliwości zakupu tych środków. Wydatki na nie to ponad [...] zł a wielkość ta może uleć znaczącemu zwiększeniu w zależności od warunków pogodowych, w okresie wegetacji. Brak możliwości wykonania właściwych zabiegów agrotechnicznych, we właściwym czasie spowoduje nieodwracalne skutki dla skarżącego. Zagrożona jest możliwość uzyskiwania zbiorów zapewniających możliwość pokrycia poniesionych wydatków. Skarżący posiada pięcioosobową rodzinę a wykonanie zaskarżonej decyzji i pozbawienie skarżącego środków pieniężnych koniecznych dla zabezpieczenia źródła przychodu rodzi niebezpieczeństwo wywołania znaczącej szkody majątkowej oraz nieodwracalnych skutków dla skarżącego. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzedzić należy analizą przedstawionego przez stronę uzasadnienia, pod kątem spełnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Ocena ta jest możliwa i w znacznym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy, który musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Nie jest, zatem wystarczające powoływanie się przez skarżącego na wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji może pociągnąć skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pomimo podnoszonych we wniosku okoliczności, pełnomocnik nie przedstawił sytuacji majątkowej skarżącego, w zakresie stanu posiadanego majątku, co pozwoliłby ocenić zasadność wniosku. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej, rodzinnej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Natomiast do wniosku o wstrzymanie nie zostały dołączone żadne dokumenty źródłowe obrazujące aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego oraz jego rodziny. Nie przedstawiono także jakichkolwiek dokumentów potwierdzających konieczność poniesienia przez skarżącego, takich a nie innych nakładów finansowych na niezbędne zabiegi agrotechniczne. Nie było, zatem możliwe dokonanie kompleksowej weryfikacji twierdzeń strony, iż wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. W ocenie WSA subiektywne przekonanie skarżącego, o wadliwości wydanej decyzji nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zatem prawidłowości zastosowania przez organy przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni, sąd dokona dopiero na rozprawie. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jako środek ochrony tymczasowej nie przesądza o zasadności samej skargi i oceniany jest w oderwaniu od postawionych w niej zarzutów. [...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 106 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 228 § 1 kpc poprzez pominięcie przy ocenie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji faktów powszechnie znanych, faktów notoryjnych dotyczących sezonowości produkcji sadowniczej oraz skutków nie wykonania zabiegów agrotechnicznych dla prawidłowego funkcjonowania sadu w latach przyszłych. W uzasadnieniu autor zażalenia podkreślił, że w miesiącach letnich zobowiązany jest wykonać określone zabiegi agrotechniczne w sadach, co wiąże się z poczynieniem określonych wydatków na te czynności. Z kolei wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego niezbędnych środków utrzymania dla wykonania tych prac. Prezes ARMiR w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie albowiem zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega, bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczności ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił, że nieudzielenie mu ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jego stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącego (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz do zażalenia nie zostały dołączone żadne dokumenty źródłowe obrazujące aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego oraz jego rodziny. Nie przedstawiono także jakichkolwiek dokumentów potwierdzających konieczność poniesienia przez skarżącego, takich a nie innych nakładów finansowych na niezbędne zabiegi agrotechniczne. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają prawidłowości podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia. Skarżący nie przedstawił całokształtu swojej sytuacji materialnej, poprzestając na wykazaniu ponoszonych wydatków oraz ciążących na nim zobowiązań prywatnych i publicznoprawnych, a pomijając zupełnie kwestię osiąganych dochodów czy stanu majątkowego. Nadal nie są znane źródła przychodu skarżącego ani wysokość dochodu, jak również stan jego majątku ruchomego i nieruchomości. W tej sytuacji Naczelny Sad Administracyjny w istocie nie ma możliwości skonfrontować wysokość zobowiązania skarżącego z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, a co za tym idzie, ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłową uznał ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem o wstrzymanie również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.