I GZ 324/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prokuratora Okręgowego w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3925/21 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 25 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 maja 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3925/21, wstrzymał A wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 25 maja 2021 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wskazując, że nakaz zwrotu środków w kwocie 927.670 zł wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla spółki. Uzasadniając wstrzymanie wykonania decyzji Sąd podał, że wziął pod uwagę dokumentację zgromadzoną na potrzeby postępowania dotyczącego prawa pomocy, z której wynika że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000 zł, środki trwałe zostały obciążone trzema hipotekami, natomiast strata za 2018 rok wyniosła 656.059,59 zł. Ponadto, prowadzone wobec Spółki postępowania egzekucyjne są umarzane wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy spółka istnieje tylko ze względu na toczące się wobec niej postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd uznał, że jakkolwiek dokonując oceny wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325; dalej: p.p.s.a.), nie można poprzestać na uznaniu, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest znaczna, to jednak nie sposób nie dostrzec w tej sprawie, że kwota 927.670 zł jest sumą przewyższającą możliwości majątkowe spółki. Prokurator Okręgowy w Warszawie złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na rozszerzającej interpretacji określonych w nim przesłanek wstrzymania wykonania decyzji prowadzącą do uznania, że zwrot otrzymanego uprzednio dofinansowania w kwocie 927.670 zł przez spółkę zgodnie z decyzją Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 25 maja 2021 r. spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków wobec spółki, w sytuacji gdy z uwagi na jej sytuację majątkową wykonanie decyzji pozostaje irrelewantne dla ww. podmiotu. W odpowiedzi na zażalenie spółka wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek, a korelatem tego obowiązku po stronie sądu jest powinność zbadania, czy powoływane przez wnioskodawcę okoliczności można zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym, co wymaga podkreślenia, omawiany przepis wyraźnie wskazuje, że ochrona tymczasowa może zostać udzielona, nie tyle z uwagi na wykazanie przesłanek przez stronę, co na faktyczne ich zaistnienie. Oznacza to, że sąd oceniający wniosek winien zbadać rzeczywisty kontekst sprawy, a nie tylko informacje przedstawione przez wnioskodawcę. Na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie powinny zaś wpływać okoliczności obojętne z punktu widzenia treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem zaskarżone postanowienie, jak słusznie wskazano w zarzutach zażalenia, odbiega merytorycznie od przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a skupia się na tych okolicznościach sprawy, które de facto uzasadniały przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji nie zawiera takich argumentów, które w sposób logiczny świadczyłyby o zasadności jego rozstrzygnięcia w oparciu o zastosowaną podstawę prawną. Ocenę o braku zasadności tego rozstrzygnięcia determinują dodatkowo podniesione w zażaleniu okoliczności, których Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. W realiach niniejszej sprawy należy zauważyć, że wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, sformułowany w skardze nie zawiera de facto żadnego uzasadnienia poza powołaniem wysokości kwoty podlegającej zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa i powtórzeniem treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Co więcej, ciężar wykazania zaistnienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji przejął na siebie Sąd, który w uzasadnieniu postanowienia powołał się na dołączoną do wniosku o prawo pomocy dokumentację. Jak wynika jednak z powyższej dokumentacji, spółka nie prowadzi żadnej działalności, a funkcjonuje z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne. Ponadto majątek spółki został obciążony hipotecznie. Wbrew zatem okolicznościom podniesionym przez Sąd w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, wykonanie ww. decyzji nie może wpłynąć negatywnie na sytuację spółki, która przecież w zasadzie nie funkcjonuje. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że strona wykazała, że mogą zajść następstwa wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., de facto narusza ten przepis, gdyż odwołuje się do okoliczności, które nie spełniają przesłanek w nim przewidzianych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.