I GZ 313/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji A w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 sierpnia 2023 r.; sygn. akt I SA/Ke 283/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Starosty Skarżyskiego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie ze skargi Fundacji A w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] maja 2023 r.; nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zwrotu dotacji i odsetek do budżetu powiatu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 283/23 odmówił Fundacji A w W. wstrzymania wykonania decyzji Starosty Skarżyskiego z [...] listopada 2022 r. Sąd I instancji wskazał, że w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z [...] maja 2023 r. nr [...] dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Skarżyskiego z [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji pobranej nienależnie oraz wykorzystanej niegodnie z przeznaczeniem, Fundacja A wniosła o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że w przypadku wykonania decyzji w całości, z uwagi na wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, szkoły będące beneficjentem dotacji zmuszone byłyby do zaprzestania działalności, a tym samym rozerwany zostałby proces edukacyjny, związany także ze składem osobowym klas (rodzące się tam przyjaźnie i znajomości, ciągłość wychowawcza, praca z tym samym nauczycielem), co stanowiłoby wyrządzenie znacznej szkody, a także stanowiły skutek niemożliwy do odwrócenia. W ocenie skarżącej, tym samym zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a."). W ocenie WSA, wniosek skarżącej nie zawiera przekonywującej argumentacji ani odpowiedniego udokumentowania okoliczności w nim wskazanych, które mogłyby prowadzić do jego uwzględnienia. Skarżąca nie wykazała, że zachodzi realna możliwość zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w 61 § 3 p.p.s.a, jak również nie dołączyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, które pozwoliłyby uprawdopodobnić podnoszone okoliczności. Odnosząc się z kolei do drugiej z ustawowych przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej WSA podkreślił, że rodzaj nałożonego obowiązku, tj. zwrot dotacji celowej, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącej kwoty pieniężnej orzeczonej w skarżonej decyzji. Skoro więc skarżąca nie wykazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej przez ww. decyzję znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wykluczyło to możliwość udzielenia jej ochrony tymczasowej w niniejszym postępowaniu. Powyższe skutkowało oddaleniem wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. obrazę art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 900) poprzez uznanie, że skarżąca nie dowiodła spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku zamknięcia szkoły i przerwania procesu nauczania; 2. obrazę art. 61 § 3 oraz § 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wstrzymanie decyzji wymaga przedłożenia dokładnej sytuacji majątkowej i finansowej przez stronę wnoszącą o wstrzymanie wykonania decyzji; 3. obrazę art. 62 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Sąd nie może z urzędu zażądać dowodów od strony na potwierdzenie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zwrot należności pieniężnych jest odwracalny, jednakże nieodwracalnym jest zlikwidowanie szkoły i przerwanie nauki oraz procesu wychowawczego. Restituto ad integrum jest możliwe tylko wobec dóbr materialnych, natomiast proces nauczania i wychowania jest procesem przede wszystkim niematerialnym, opartym na człowieku (uczniu i nauczycielu), jego charakterze i umiejętnościach oraz jest procesem rozciągniętym w czasie. W ocenie skarżącej, przepisy p.p.s.a. nie wymagają od wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji przedłożenia szczegółowej dokumentacji finansowej, czy innych dokumentów, a wystarczy tylko przywołanie okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Strona powinna w tym celu należycie uzasadnić złożony wniosek, tj. poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i aktualnych dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Poza tym - jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie i jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji - skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość kwoty podlegającej zwrotowi. Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wykazała swojej sytuacji finansowej ani nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącej (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Zażalenie, powołujące w istocie podobne argumenty co wniosek, jak też niczym niepoparte twierdzenia, nie pozwala na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie. Trudno bowiem uznać, że ogólne twierdzenia skarżącej: "wysokość kwoty podlegającej zwrotowi" czy też "zamknięcie szkoły", "przerwanie procesu nauczania" niepoparte żadnymi dokumentami stanowią uprawdopodobnienie wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wykazano w żaden sposób, że kwota ta względem posiadanego majątku skarżącej stanowi kwotę, która jest na tyle znacząca, że stanowić będzie dla skarżącej wysiłek finansowy niemożliwy do udźwignięcia i sfinansowania. W stanie niniejszej sprawy WSA prawidłowo zatem wskazał, że nie mógł ocenić całości aktualnej sytuacji finansowej skarżącej. Również w zażaleniu skarżąca nie zobrazowała swojej sytuacji finansowej. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. W związku z tym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.