I GZ 311/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W.-G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 sierpnia 2023 r.; sygn. akt I SA/Lu 134/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. W.-G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] grudnia 2022 r.; nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 134/23 w sprawie ze skargi J. W.-G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji przypadającej do zwrotu odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis. Sąd pierwszej instancji wskazał, że działając w imieniu skarżącej J. W.-G. pełnomocnik adwokat B. P. w dniu 7 lutego 2023 r. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z [...] grudnia 2022 r. W wykonaniu zarządzenia z 3 marca 2023 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1500 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik skarżącej uzupełniła wskazane braki załączając m. in. potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 36 akt sądowych). Jednak z potwierdzenia wykonania przelewu (k. 36 akt sądowych) wynika, że przelew kwoty 1.500 zł odpowiadającej wysokości wpisu od skargi w sprawie niniejszej, mimo wskazania przez skarżącą jako odbiorcy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie został zrealizowany na rachunek bankowy, nie będący rachunkiem prowadzonym dla tego Sądu. Z informacji na stronie internetowej Sądu Apelacyjnego w Lublinie wynika, że numer rachunku, na który skarżąca wpłaciła kwotę 1.500 zł odpowiada numerowi rachunku tego Sądu. Z uwagi na fakt, że w terminie 7 dni od doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi (14 marca 2023 r. k. 32 a.s.), tj. do dnia 21 marca 2023 r. w kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie zaksięgowano tej wpłaty, stosownie do art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r. WSA w Lublinie odrzucił przedmiotową skargę. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 lipca 2023 r. sygn. akt I GZ 173/23 oddalił zażalenie strony skarżącej na powyższe postanowienie. W dniu 27 kwietnia 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wiosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, tj. do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1500 zł, jednocześnie przedłożyła potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu podniosła, że do uchybienia terminu doszło na skutek okoliczności, za które skarżąca nie ponosi odpowiedzialności, bowiem samodzielnie dokonywała przelewu i po wpisaniu w wyszukiwarce internetowej danych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie została przekierowana na stronę Sądu Apelacyjnego w Lublinie, gdzie skopiowała numer rachunku bankowego i na ten numer rachunku dokonała przelewu. Zatem nie może ona ponosić winy za struktury sądownictwa powszechnego i administracyjnego. Prawidłowo wpisała kwotę wpisu od skargi i odbiorcę WSA w Lubinie. Skarżąca podniosła, że uchybienie terminu pociągnęło za sobą negatywne dla niej skutki, bowiem skarga w sprawie niniejszej została odrzucona. Nadto dochowała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu bowiem o przyczynie uchybienia dowiedziała się w dniu 21 kwietnia 2023 r. tj. w dniu doręczenia postanowienia WSA w Lublinie z dnia 30 marca 2023 r. Sąd I instancji podkreślił, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd I instancji nie podzielił argumentacji pełnomocnika skarżącej, że wpisanie przez skarżącą prawidłowej kwoty wpisu od skargi, nazwy odbiorcy oraz tytułu czyni zadość dochowaniu należytej staranności przy podejmowaniu czynności procesowych przez stronę i jej pełnomocnika. Jak bowiem wynika z akt sprawy w zarządzeniu z 3 marca 2023 r., w którym wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi wskazano na jaki numer rachunku bankowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ma zostać uiszczony wpis od skargi. Wskazane zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej, zatem to na nim ciążył obowiązek właściwego poinformowania strony o sposobie i terminie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Skoro skarżąca, jak wskazał pełnomocnik, samodzielnie dokonała przelewu, to na niej także ciążył obowiązek dochowania należytej staranności, m.in. także w określeniu numeru rachunku, na który należało zapłacić wpis od skargi. Tej należytej staranności strona nie dochowała, tym bardziej, że w wezwaniu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi numer rachunku został podany. Natomiast na profesjonalnym pełnomocniku należycie dbającym o interesy strony, ciążył obowiązek sprawdzenia podejmowanych przez stronę osobiście czynności. Zdaniem Sądu I instancji, opisane okoliczności nie wskazują na brak winy pełnomocnika skarżącej, ani samej skarżącej w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nie sposób uznać, że prawidłowe jest to, że fachowy pełnomocnik, który zleca swojemu mocodawcy określone czynności nie nadzoruje go, nie sprawdza, czy dokonał je w prawidłowy sposób, mając na uwadze, że sam jest w posiadaniu zarządzenia w którym wskazano prawidłowy numer rachunku bankowego tutejszego Sądu. Mając powyższe na uwadze WSA odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi w sytuacji, gdy Skarżąca wniosła stosowną opłatę, jednakże omyłkowo uczyniła to na niewłaściwe konto należące do innego Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącej, w postaci omyłkowego uiszczenia wpisu na konto Sądu Apelacyjnego w Lublinie zamiast na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Nadto, należy podkreślić, że w zarządzeniu wzywającym pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi wskazano prawidłowy numer rachunku bankowego WSA w Lublinie oraz pouczono o możliwości uiszczenia wpisu w kasie tegoż Sądu. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają jego przywrócenia. Nie można uznać, iż błędne wpisanie przez samą skarżącą rachunku bankowego przy uiszczeniu wpisu od skargi stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien zachować należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik umocowany do wniesienia /złożenia/ skargi ma prawo i obowiązek podjęcia wszystkich czynności łączących się z wniesieniem skargi, w tym wniesienia stosownych opłat sądowych. Jeśli więc strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1347/05). Należy wskazać, że nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.