I GZ 307/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt V SPP/Wa 224/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. H. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 19 maja 2025 r. nr DPB-WO.6400.15.2025.KM w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w przedmiocie wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie lub sąd I instancji), działając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.)., postanowieniem z 11 marca 2026 r., sygn. akt V SPP/Wa 224/25 odrzucił wniosek G. H. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 19 maja 2025 r. nr DPB-WO.6400.15.2025.KM w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w przedmiocie wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu sąd I instancji podał, że jednym z warunków merytorycznego orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu jest to, aby uchybienie terminu powodowało dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). W świetle powyższego WSA w Warszawie uznał, że żądanie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez dołączenie dodatkowej dokumentacji i udzielenie wyjaśnień, należało uznać za niedopuszczalne, gdyż dotyczyło czynności, która miała zostać podjęta przez stronę w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wydane w trybie art. 255 p.p.s.a, które nie jest obwarowane żadnym rygorem. W ocenie sądu I instancji decydujące było, że skarżący, uchybiając terminowi zakreślonemu w wezwaniu, nie został w żaden sposób pozbawiony możliwości złożenia kolejnego wniosku o prawo pomocy wraz z uzupełnieniami, bowiem przepis stanowiący podstawę składania wniosków nie zawiera w tym zakresie ograniczeń. Pismem z 7 kwietnia 2026 r., zatytułowanym "Wniosek o uchylenie wyroku w całości" skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie, wnosząc o "uchylenie wyroku w całości jako niezasadnego i dyskryminującego oraz pozbawionego obiektywnych podstaw prawnych". W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w związku z pobytem w areszcie śledczym nie mógł wypełnić wezwania sądu I instancji "ani uczestniczyć w rozprawie, bowiem pełnomocnik nie miał zgody by dostarczyć mu korespondencję sądową do aresztu śledczego, a sąd wydając takie postanowienie pozbawia go konstytucyjnych praw do obrony. Pozbawienie strony możności obrony jej praw w polskim prawie cywilnym stanowi poważne uchybienie, oznaczające uniemożliwienie aktywnego udziału w postępowaniu, co skutkuje nieważnością procesu". Następnie skarżący przytoczył treść art. 379 pkt 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.) oraz art. 32 Konstytucji RP. Na koniec dodał, że "w związku z powyższym należy stwierdzić, że dotychczasowe działania Administracji Państwowej w tym WSA w Lublinie naruszają także Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i Protokołach Dodatkowych nr 1, 4, 5, 7 i 13". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Jednakże stosownie do postanowień art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Taka sytuacja ma miejsce w odniesieniu do prawa pomocy. Na gruncie przepisów p.p.s.a. odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie powoduje ujemnych skutków dla skarżącego w zakresie całego postępowania. Wniosek taki może bowiem zostać przedstawiony przez stronę ponownie na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, co spowoduje nadanie mu dalszego biegu. Mając na uwadze treść wyżej cytowanych przepisów wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi, nie powoduje dla niego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 104/13; 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 305/14; 22 marca 2016 r., sygn. akt II FZ 24/16). Przypomnieć również trzeba, że przepisy p.p.s.a. nie zakreślają terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, to nie jest również możliwe przywrócenie uchybionego terminu. Po myśli art. 234 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, zatem skarżący ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w każdym momencie postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji WSA w Warszawie trafnie uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny i jako taki podlegał odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.