I GZ 300/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt III SPP/Po 26/25 w zakresie odmowy wyłączenia referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2025 r., nr 20/23/2025 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przejściowego wsparcia krajowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 27 maja 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 26/25 odmówił wyłączenia referendarza sądowego WSA w Poznaniu J.W. w sprawie ze skargi R. P. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 13 stycznia 2025 r. nr 20/23/2025 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przejściowego wsparcia krajowego. W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że w sprzeciwie od postanowienia z 23 kwietnia 2025 r. wydanego przez referendarza sądowego WSA w Poznaniu J. W. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt. III SPP/Po 26/25, skarżący wniósł o wyłączenie tegoż imiennie wymienionego referendarza sądowego na podstawie art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.). Do akt sprawy dołączono wyjaśnienia referendarza sądowego, w których wskazał, że nie występują żadne przesłanki do wyłączenia z mocy ustawy wymienione w art. 18 p.p.s.a., jak również nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Zdaniem sądu I instancji, żądanie wyłączenia referendarza sądowego – w świetle powyższego nie mogło odnieść skutku. Skarżący nie wskazał na żadne konkretne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności referendarza sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie referendarza sądowego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 20 p.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza sądowego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy, którego wyłączenia domagał się skarżący, złożył oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia referendarza sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego było zgodne z prawem. Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego czy referendarza sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., I OZ 754/14; treść tych orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tym samym, sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.