I GZ 293/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt V SAB/Wa 32/24 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K. P. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem z 12 lipca 2024 r., sygn. akt V SAB/Wa 32/24 Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał K.P. (dalej: skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność organu w sprawie wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od otrzymania ww. zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W podstawie prawnej zarządzenia powołano art. 220 § 1 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – zwanej dalej p.p.s.a.), a także § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący podniósł, że jego sprawa podlega ustawowemu zwolnieniu z obowiązku uiszczania kosztów sądowych jako sprawa z zakresu pomocy i opieki społecznej – stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Od tej zasady ustawodawca wprowadził wyjątki dwojakiego rodzaju. Pierwszy dotyczy spraw, w których strona skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a. - ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych). Drugi dotyczy zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w drodze orzeczenia sądowego poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego charakter przedmiotowej sprawy mieści się w zakresie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., ponieważ przepis ten odwołuje się do zwolnienia w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wyjaśnić należy, że co do zasady dyspozycją powołanego przepisu objęta jest każda sprawa sądowoadministracyjna, mająca swe źródło w przepisach z zakresu pomocy i opieki społecznej (por. postanowienie NSA z 8.02.2018 r., I OZ 77/18). Należy zauważyć, że przedmiotem niniejszej sprawy jest bezczynność organu w sprawie wniosku o uzyskania dofinansowania ze środków PFRON do kształcenia na poziomie wyższym w ramach pilotażowego programu "Aktywny samorząd - Moduł II". Skarżący złożył przedmiotowy wniosek za pośrednictwem Systemu Obsługi Wsparcia (SOW) do Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie - Stołecznego Centrum Osób Niepełnosprawnych. Realizatorem programu jest Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznawane są osobom niepełnosprawnym celem możliwości ich wsparcia i uaktywnienia. Rola tych środków jest zatem taka sama jak środków z pomocy społecznej – pomoc w trudnej sytuacji materialnej w celu jej przezwyciężenia (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1313/15). Należy więc uznać, że sprawy z tego zakresu także mieszczą się w katalogu spraw wymienionych w art. 239 § 1 p.p.s.a., w których strona jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tym samym sprawę mającą za przedmiot kwestię dofinansowania ze środków PFRON kosztów uzyskania wykształcenia na poziomie wyższym. w ramach programu pomocy uznać należy za wchodzącą w skład szeroko rozumianego wsparcia socjalnego, a to z kolei wypełniało kryteria do zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.