I GZ 292/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1494/23 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 14 marca 2023 r., nr RŚK/23/2023 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) postanowieniem z 8 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1494/23, odmówił wyłączenia Sędzi WSA Beaty Blankiewicz-Wóltańskiej od orzekania w sprawie ze skargi K. Z. (dalej zwanej: skarżącą) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej zwanego: organem) z 14 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (RŚK). W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że skarżąca pismem z 7 grudnia 2023 r. wniosła o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie Sędzi WSA Beaty Blankiewicz-Wóltańskiej. W piśmie podniosła, że podstawą odmowy przyznania jej płatności z zaskarżonej decyzji było ustalenie organu, polegające na uznaniu, że skarżąca wraz z członkami rodziny stworzyła sztuczne warunki dla uzyskania płatności w sposób sprzeczny z celami systemu wsparcia w rozumieniu art. 60 rozporządzenia UE nr 1306/2013. Wskazała, że Sędzia Beata Blankiewicz-Wóltańska orzekała już w sprawach jej brata, w których wystąpił ten sam problem prawny (stworzenie sztucznych warunków dla uzyskania płatności) i oddaliła jego skargi we wszystkich sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 975/23, V SA/Wa 976/23, V SA/Wa 977/23 – dotyczących poszczególnych płatności rolniczych na 2021 r. Skarżąca uważa, że Sędzia Beata Blankiewicz-Wóltańska wyrobiła sobie określony pogląd, że gospodarstwo rolne jej brata i gospodarstwa rolne rodziców oraz jej gospodarstwo i gospodarstwo jej drugiego brata stanowiło jedno duże gospodarstwo sztucznie podzielone na mniejsze części po to, aby przez ten podział każdy z członków jej rodziny mógł uzyskać indywidualnie wyższe kwoty płatności rolniczych na 2021 r. Skarżąca nie podziela tego poglądu. Z uwagi zaś na specyfikę spraw oraz taki sam problem prawny wynikający w znacznej mierze ze wspólnego, co do istoty, stanu faktycznego skarżąca zgłosiła wątpliwości w zakresie bezstronności Sędzi Beaty Blankiewicz-Wóltańskiej w jej sprawie. Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska złożyła oświadczenie 8 grudnia 2023 r., z którego wynika, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę do wyłączenia jej z urzędu od rozpoznania sprawy ani nie istnieją żadne przesłanki, ani okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wskazywane przez skarżącą okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Zdaniem sądu I instancji okoliczność, że Sędzia brała udział w rozpoznawaniu innych, podobnych spraw wyrażając przy tym określone poglądy prawne nie może stanowić przesłanki jej wyłączenia. Ponadto WSA wskazał, że z treści oświadczenia złożonego przez Sędzię Beatę Blankiewicz-Wóltańską wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności czy to określone w art. 18, czy też w art. 19 p.p.s.a., które dawałyby podstawy do wyłączenia jej od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie sądu I instancji prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA, domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 19 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku o wyłączenie od orzekania w sprawie Sędzi WSA Beaty Blankiewicz-Wóltańską, pomimo ziszczenia się podstaw do zastosowania takiego wyłączenia oraz naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez przeprowadzenie rozprawy i wydanie wyroku w sytuacji, w której skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Skarżąca w zażaleniu powołała się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2022 r. sygn. akt I GSK 2149/18. Podniosła, że skoro Sędzia już raz zapoznała się z aktami sprawy administracyjnej u innego skarżącego, w których wystąpiły okoliczności dotyczące skarżącej, nie jest osobą, która pierwszy raz styka się z pojawiającą się problematyką, i przez to traci pewien charakter obiektywizmu w orzekaniu. Okoliczność ta stała się podstawą złożenia wniosku o wyłączenie od orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i jako bezzasadne podlega oddaleniu. Przepis art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.) zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 p.p.s.a. Stosownie do art. 20 p.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie Sędzi WSA Beaty Blankiewicz-Wóltańskiej. Z akt sprawy wynika, że Sędzia, której wyłączenia domagała się skarżąca, złożyła oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia Sędzi WSA Beaty Blankiewicz-Wóltańskiej stwierdzić należy, że postanowienie sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie Sędzi było zgodne z prawem. Trafnie zauważył też WSA, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia. Jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12; z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14; treść tych orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tym samym, sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącej o wyłączenie Sędzi nie zasługiwał na uwzględnienie. Reasumując, skarżąca nie uprawdopodobniła, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności wzbudzające wątpliwości co do bezstronności Sędzi WSA Beaty Blankiewicz-Wóltańskiej. Fakt, że skarżąca nie akceptuje rozstrzygnięć sądowych wydanych w innych sprawach przez Sędzię, nie może stanowić podstawy do jej wyłączenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.