I GZ 291/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2026 r., sygn. akt III SPP/Po 73/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 27 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Po 73/25, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił wniosek W. N. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 26 listopada 2024 r., w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sad podał, że jednym z warunków merytorycznego orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu jest to, aby uchybienie terminu powodowało dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w postanowieniu z 5 lutego 2026 r. o sygn. akt I GZ 23/26 - uchylającym postanowienie Sądu z 19 listopada 2026 r. o odmowie przywrócenia terminu - że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest niedopuszczalny, gdyż niedokonanie tej czynności w terminie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, a sąd powinien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 88 p.p.s.a. stanowiącym, że z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle wspomnianych przepisów podstawowym warunkiem dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest to, że dla tej czynności został w ustawie zakreślony określony termin. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że ustawodawca nie wprowadził określonego terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poza wskazaniem, że wniosek taki może zostać złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy: 1) może być składany na każdym etapie postępowania oraz 2) może być składany wielokrotnie. W konsekwencji ewentualne uchybienia zaistniałe przy składaniu i dokumentowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzą do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. W konsekwencji WSA trafnie uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny i jako taki podlegał odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.