I GZ 290/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 76/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 26 października 2021 r. nr DIR-IXa.7343.10.2018.AP.15 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 22 maja 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 76/22, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. C. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 października 2021 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody. Strona nie wykazała istnienia argumentów przemawiających za tym, że wykonanie decyzji mogłoby rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący wskazał na szereg potencjalnych skutków przymusowego wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przedstawił jednakże w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej - nie przedłożył przekonywujących i spójnych dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji majątkowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozpoznanie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) poprzez dokonanie jego błędnej wykładani skutkującej niezasadnym ustaleniem, że skarżący nie udowodnił (nie poparł) twierdzeń związanych z sytuacją majątkową dokumentami źródłowymi w przedmiocie wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności, podczas gdy na skarżącym ciążył obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności podnoszonych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, które to okoliczności zostały uprawdopodobnione przy użyciu dokumentów źródłowych w postaci chociażby zeznań PIT-36 L załączonych do wniosku; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni skutkującym nieprawidłowym ustaleniem, że skarżący nie przedstawił we wniosku o wstrzymanie wykonania argumentacji przedstawiającej w sposób przekonywujący konkretnych relacji pomiędzy brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a podczas gdy we wniosku o wstrzymanie wykonania skarżący przedstawił szereg okoliczności, których uprawdopodobnienie wystąpienia nie zostało ocenione; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 160 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak przedstawiania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przekonującej argumentacji odnoszącej się do przedstawionych przez stronę okoliczności związanych z wystąpieniem znacznej szkody oraz wskazującej na niebezpieczeństwo powstania trudnych do odwrócenia skutków, które po pierwsze nie zostały przez Sąd orzekający pod kątem uprawdopodobnienia w ogóle ocenione, a po drugie Sąd nie wyjaśnił w jaki sposób przedstawione okoliczności nie zasługują na aprobatę i z jakiego powodu odmówił uznania ich za przekonywujące, przez co uzasadnienie skarżonego postanowienia nie pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, a przedstawione wywody poczynione są w oderwaniu od argumentów wniosku o wstrzymanie wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jego poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnej argumentacji uprawdopodobniającej, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązań skarżącego do zwrotu środków dofinansowania do jego sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedstawił podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2019 r., PIT-36L za 2019 r. oraz kilka faktur z 2021 r. Natomiast pismem z [...] kwietnia 2022 r., jako uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący poinformował o zajęciu rachunków bankowych na podstawie wszczętego postępowania egzekucyjnego przez Państwową Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. W związku z powyższym dokonanie ustalenia jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącego okazało się niemożliwe. Skarżący również w zażaleniu nie wykazał, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Podniósł jedynie, że przepisy wskazują jedynie na uprawdopodobnienie okoliczności za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, które, jego zdaniem, uprawdopodobnił we wniosku. Nie przedstawiając żadnych dokumentów wykazujących przychód osiągany przez skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny nie był wstanie, tak jak i Sąd I instancji, ocenić że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.