I GZ 279/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 497/21 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: uchylić rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 497/21, w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za luty 2021 r. – umorzył postępowanie sądowe (pkt 1) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 497 zł (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 20 lipca 2021 r. skarżący cofnął skargę, bowiem organ w dniu 20 maja 2021 r. poinformował skarżącego o zwolnieniu go z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za luty 2021 r. W związku z powyższym, na podstawie art. 60 w zw. z art. 161 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) umorzył postępowanie sądowe. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), przyjmując, że cofnięcie skargi zostało spowodowane wydaniem przez organ informacji z [...] maja 2021 r., która była zgodna z wnioskiem strony i realizowała cel art. 54 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie punktu 2 (tj. rozstrzygnięcia o kosztach) złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że organ uwzględnił skargę oraz że cofnięcie skargi przez skarżącego zostało spowodowane wydaniem przez organ informacji z [...] maja 2021 r., która była zgodna z wnioskiem strony i realizowała cel art. 54 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia organ wyjaśnił, że na mocy § 1 pkt 11 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 713) z dniem 4 maja 2021 r. został znowelizowany § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) m.in. w ten sposób, że zamiast określonej daty 30 listopada 2020 r. została wskazana data 31 marca 2021 r. W dniu 16 maja 2021 r. skarżący złożył w organie nowy wniosek o zwolnienie obowiązku opłacenia składek m.in. za luty 2021 r. i organ pozytywnie go rozpoznał m.in. na podstawie znowelizowanego przepisu § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia, mając na uwadze, że na dzień 31 marca 2021 r. skarżący posiadał właściwy kod PKD przeważającej działalności. Jednocześnie organ podtrzymał treść zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2021 r., albowiem na dzień jej wydania skarżący nie spełniał przesłanek do zwolnienia z opłacenia składek. Decyzja ta nie została uchylona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie przepis szczególny stanowi inaczej. Jednym z wyjątków od powyższej zasady jest sytuacja, o której mowa w art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, zwrot kosztów przysługuje skarżącego od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3, tj. w sytuacji gdy organ, uwzględniając skargę w całości, uchyli zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzją. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji błędne uznał, że w sprawie mogły mieć zastosowanie ww. przepisy dotyczące zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Przede wszystkim należy zauważyć, na co słusznie zwrócił uwagę organ w zażaleniu, że podstawą umorzenia postępowania sądowego było cofnięcie skargi przez skarżącego, a nie uchylenie zaskarżonej decyzji w trybie autokontroli. Informacja ZUS z [...] maja 2021 r. wydana została w następstwie późniejszego wniosku (z 16 maja 2021 r.) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r., zaś decyzją z [...] kwietnia 2021 r. organ rozpoznawał wniosek z 11 marca 2021 r. Nie ma przy tym znaczenia, że obydwa wnioski dotyczyły tego samego okresu, skoro ich rozpatrzenie nastąpiło w oparciu o inny stan prawny. Istotne jest również to, że zaskarżona decyzja nie została uchylona, tylko nadal znajduje się w obrocie prawnym, a wobec cofnięcia skargi, stała się ostateczna. W tych okolicznościach NSA stwierdził, że brak było podstaw do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 2. O kosztach postępowania zażaleniowego nie orzeczono z uwagi na brak podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia.