I GZ 281/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 216/21 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 21 sierpnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Opolu ogłosił upadłość skarżącego jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz wyznaczył sędziego komisarza i syndyka masy upadłości. Spełniona zatem została obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zdaniem WSA, niniejsza sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, zatem postępowanie sądowe należało zawiesić, gdyż po ogłoszeniu upadłości może ono być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciw niemu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. G., zarzucając mu naruszenie: 1) art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszym postępowaniu w związku z ogłoszeniem upadłości skarżącego zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania, bowiem spraw, której przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest sprawą dotyczącą przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości; 2) art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.; dalej: p.u.) poprzez błędne przyjęcie, że sprawa, której przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu ww. składek jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy sprawa dotycząca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości w rozumieniu ww. przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Jak wynika z pisma ZUS z 30 czerwca 2021 r. (k. 160 akt sądowych) wszystkie należności objęte decyzją ZUS z [...] października 2019 r. zostały ujęte w zgłoszeniu wierzytelności do masy upadłości z 4 stycznia 2021 r. Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z regulacji powyższej wynika, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 p.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje ich stroną w znaczeniu materialnoprawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem jest odmowa umorzenia należności ztytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest sprawą, której przedmiot wchodzi do masy upadłości. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ZUS konstytuuje prawa lub obowiązki skarżącego, które mają wpływ na kształt masy upadłości oraz możliwość zaspokojenia z niej wierzycieli. Natomiast Sąd Rejonowy w Opolu ogłosił upadłość skarżącego w dniu 21 sierpnia 2020 r. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w omawianym przypadku (w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości) ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowoadministracyjnego i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi, jak wyjaśniono wyżej, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia