I GZ 278/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1217/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r. nr KOC/3958/Eg/18 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1217/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 10 marca 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 30 marca 2022 r., natomiast skarga wniesiona (nadana w urzędzie pocztowym) 2 maja 2022 r., zatem z uchybieniem terminu – który upłynął z dniem 29 kwietnia 2022 r. – podlegała odrzuceniu. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu (adwokata, wyznaczonego na mocy postanowienia referendarza sądowego z 6 września 2022 r., sygn. akt V SPP/Wa 109/22), wniósł zażalenie na postanowienie z 26 sierpnia 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżący, wysoce nieporadny w kwestiach prawnych, wnosząc skargę był przekonany, że uczynił to w terminie, bowiem pomylił termin 30-dniowy z miesięcznym. Nieporadność strony uzasadniała ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu celem zachowania konstytucyjnego prawa do sądu, wniosek skarżącego powinien zostać uwzględniony z uwagi na niewielkie i niezawinione przekroczenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z 27 lutego 2023 r. WSA w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu I instancji we wniosku nie wskazano okoliczności, z których wynikałby brak winy skarżącego we wniesieniu skargi po upływie terminu. WSA stwierdził, że jedyną przesłanką przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu była sytuacja majątkowa wnioskodawcy – brak środków pozwalających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd I instancji nie podzielił również wyrażonego w rozpoznawanym wniosku poglądu o nieporadności skarżącego, wskazując, że od 2017 do 2023 r. skarżący złożył do WSA w Warszawie 23 skargi, a tylko w dwóch przypadkach, w tym w rozpoznawanej sprawie, uchybił terminowi do wniesienia skargi. W zażaleniu na postanowienie z 27 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postepowania w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) przez odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sytuacji ziszczenia się przesłanek do przywrócenia terminu. Ponadto pełnomocnik z urzędu wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu zażaleniowym i oświadczył, że nie zostały one pokryte w całości lub w części. W uzasadnieniu zażalenia posłużono się tą samą argumentacją, którą uzasadniano wniosek o przywrócenie terminu, a ponadto wskazano, że wniesienie w terminie skarg w innych sprawach jest okolicznością irrelewantną, ponieważ istotne są tylko okoliczności rozpoznawanej sprawy. Podniesiono również brak świadomości skarżącego co do uchybienia terminowi do wniesienia skargi, o czym miał świadczyć brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a także wskazano, że "w sytuacji, w której ratio legis istnienia terminów procesowych jest zapewnienie sprawności postępowania, 3-dniowe opóźnienie we wniesieniu skargi nie robiło żadnej różnicy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18, dostępne w internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia pełnomocnika z urzędu podniesione w zażaleniu. W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości data doręczenia skarżącemu zaskarżonej decyzji oraz prawidłowe pouczenie o sposobie jej zaskarżenia – ze wskazaniem 30-dniowego terminu na dokonanie tej czynności. Zasadnie zatem Sąd I instancji dokonując oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stwierdził, że nie uprawdopodobniono w nim braku zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu. Nawet, jeśli przyjąć – jak podniesiono we wniosku, a następnie w zażaleniu – że skarżący pozostawał w przeświadczeniu o miesięcznym terminie, w jakim mógł wnieść skargę na decyzję, to takie przekonanie wynikać mogło jedynie z braku starannego zapoznania się z pouczeniem zawartym w decyzji. Trafnie również WSA ocenił argument pełnomocnika o "nieporadności" skarżącego, uznając, że nie może stanowić to podstawy udzielenia skarżącemu prawa pomocy. Nawet osobie nieporadnej nie można bowiem przyznać pełnomocnika z urzędu, jeśli ma ona wystarczające środki finansowe na opłacenie profesjonalnego zastępstwa procesowego z wyboru. Zasadnie również w zaskarżonym postanowieniu powołano się w kontekście argumentu o nieporadności skarżącego do znanej Sądowi I instancji z urzędu liczby wniesionych przez stronę skarżącą skarg do sądu administracyjnego. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.