I GZ 270/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. I. [...] w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 314/24 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 25 listopada 2024 r., I SA/Lu 314/24 oddalił wniosek J. B. (dalej: skarżący) oraz S. I. [...] w L. (dalej: uczestnik postępowania lub Stowarzyszenie) o wyłączenie sędziów WSA w Lublinie Moniki Kazubińskiej-Kręcisz, Grzegorza Wałejki i asesora sądowego Jakuba Polanowskiego w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie. Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie zarządzeniem z 19 marca 2025 r. wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 złotych stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe zarządzenie z 19 marca 2025 r., I SA/Lu 314/24 wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podkreślił, że jest organizacją pozarządową i z tego powodu nie może być ograniczane prawo do sądu z uwagi na brak środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są w myśl art. 230 § 2 p.p.s.a.: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Według art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Zgodnie z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Zakres znaczeniowy pojęcia "strona" obejmuje trzy rodzaje podmiotów postępowania. Po pierwsze, pojęcia tego użyto do określenia stron postępowania sądowoadministracyjnego tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Po drugie pod tym pojęciem może kryć się "uczestnik tego postępowania na prawach strony". Stowarzyszenie jest uczestnikiem na prawach strony i korzysta z uprawnień procesowych strony właśnie na mocy art. 12 p.p.s.a. ale nie jest w przedmiotowej sprawie stroną skarżącą sensu stricte w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Miało ono prawo wnieść zażalenie korzystając z uprawnień strony nadanych mu poprzez uznanie za uczestnika postępowania z mocy art. 33 § 2 p.p.s.a. Niemniej jednak stroną skarżącą nadal pozostaje J. B. i to jemu przysługuje zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy zatem strony skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest oddalenie skargi na czynność egzekucyjną. Podstawy do zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych nie zawiera również art. 239 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057 - dalej: u.d.p.p.w.) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W powyższym przepisie nie ma mowy, że zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat obejmuje podmioty wymienione w art. 3 ust. 2 u.d.p.p.w. tj. organizacje pozarządowe określone w pkt 1 i 2 tego artykułu. Należy również zauważyć, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika, że Stowarzyszenie wnoszące zażalenie nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego (vide. KRS [...]). Jak wynika z akt sprawy Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie prawidłowo zastosował powołane przepisy i zasadnie zaskarżonym zarządzeniem wezwał je do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Trafnie również określił wysokość należnego wpisu w kwocie 100 złotych, co odpowiadało § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.