I GZ 26/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1695/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A sp. z o. o. w Ł. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 30 grudnia 2022 r., nr DIR-IX-7343.27.2020.DZ.3 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1695/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił A sp. z o. o. w Ł. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 30 grudnia 2022 r., w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając swój wniosek, wskazała że w dniu 6 lipca 2023 r. zapoznała się z aktami sprawy, z których wynikało ze przesyłka zawierająca decyzję z dnia 30 grudnia 2022 r. została uznana za skutecznie doręczoną z upływem w dniu 1 lutego 2023 r., z uwagi na jej nieodebranie. Przesyłka była dwukrotnie awizowana – pierwsze awizo z dnia 16 stycznia 2023 r, a drugie z dnia 24 stycznia 2023 r. Skarżąca wskazała, że informacja o awizowaniu przesyłki do niej nie dotarła, informacji o tym nie znaleziono ani w skrzynce pocztowej ani w drzwiach pomieszczeń w siedzibie Spółki. Spółka zaznaczyła, że pod podanym adresem działalność prowadzi klika podmiotów gospodarczych, których skrzynki pocztowe znajdują się przy posesji, więc mogło dojść do wadliwego wykonania usługi doręczenia przesyłki. W związku z powyższymi zdarzeniami, Spółka złożyła w dniu 12 lipca 2023 r. reklamację do Naczelnika UP Góra Kalwaria, z tytułu niewykonania usługi powszechnej w zakresie przesyłki rejestrowej, której druk załączono do wniosku. Podsumowując swój wniosek, skarżąca zaznaczyła że uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było spowodowane jej winą, ale zaniedbaniami pracowników Poczty Polskiej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji okoliczności podniesione przez stronę we wniosku nie są okolicznościami, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Nie uprawdopodobniła ona w sposób przekonywujący, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było przez nią niezawinione. Na stronie postępowania sądowego bowiem spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Z akt sprawy wynika, że po dwukrotnym awizowaniu przesyłki sądowej zawierającej decyzję z dnia 30 grudnia 2022 r., zwrócono ją do nadawcy i jak wynika z odpowiedzi na skargę, na podstawie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.) przyjęto fikcję doręczenia z dniem 30 stycznia 2023 r. Termin na wniesienie skargi upływał zatem z dniem 1 marca 2023 r. W ocenie WSA skarżąca nie podważyła skutecznie tego domniemania. Nie przedstawiła ona bowiem żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia jej zawiadomień o przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżąca to spółka działająca w obrocie gospodarczym, a od takiego podmiotu można oczekiwać należytego zadbania o własne interesy, w tym zabezpieczenie odbioru korespondencji pod wskazanym adresem, co wiąże się na gruncie analizowanej sprawy z dochowaniem należytej staranności przy prawidłowym i terminowym dokonywaniu czynności. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w dniu 9 grudnia 2022 r. doręczono skarżącej zawiadomienie organu z dnia 17 listopada 2022 r. o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, w którym wskazano że strona może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 10 k.p.a. Skarżąca powinna zatem spodziewać się, że zostanie wydane rozstrzygnięcie kończące postepowanie w sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 86 § 1 p.p.s.a poprzez brak przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, podczas gdy skarżąca udowodniła że doręczenie przesyłki było wadliwe, a tym samym okoliczność ta stanowiła podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi; - art. 45 ust. 1 Konstytucji, statuującego prawo do sądu, poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu, a tym samym pozbawienie jej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: 1) postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 354/19 r. wraz z uzasadnieniem celem wykazania faktu zaistnienia podobnego problemu z doręczeniem przesyłki w tożsamej sprawie oraz przychylenia się Naczelnego Sądu Administracyjnego do wniosku Spółki o przywrócenie terminu; 2) akt notarialny z dnia 16 czerwca 2023 r. repertorium A nr 598/2023 sporządzony przez notariusz K. S.; 3) odpis zupełny z Cl KRS spółki; wskazanych w punkcie 2) i 3) celem wykazania zmiany siedziby spółki na budynek biurowy w Łodzi z uwagi na powtarzające się problemy z doręczaniem przesyłek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia WSA w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Artykuł 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (tak: H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 381). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie WSA uznał, że w świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła brak winy w tym uchybieniu. Podkreślenia wymaga, że załączone do zażalenia postanowienie z dnia 10 kwietnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 354/19 zostało wydane w innym stanie faktycznym. Różnica polega na tym, że we wspomnianej sprawie strona przedstawiła odpowiedź Poczty Polskiej S.A. uwzgledniającą reklamację spółki dotyczącą braku doręczenia przesyłki. Przypomnienia wymaga w tym miejscu fakt, że złożenie reklamacji w przedmiocie prawidłowości doręczenia przesyłki nie stanowi dowodu, że doręczenia nie dokonano lub było ono wadliwe. Dopiero pozytywny wynik rozpatrzenia tej reklamacji mógłby stanowić istotny argument przemawiający za przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Należy jednocześnie odnotować, że pomimo znacznego upływu czasu od dnia złożenia reklamacji skarżąca nie nadesłała wyniku tej reklamacji, który mógłby potwierdzać przedstawioną argumentację. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu WSA prawidłowo ocenił, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w omawianym zakresie, a zatem nie jest możliwe uznanie uchybienia terminowi za niezawinione. Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że w dniu 9 grudnia 2022 r. doręczono skarżącej zawiadomienie organu z dnia 17 listopada 2022 r. o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, w którym wskazano że strona może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 10 k.p.a. Skarżąca powinna zatem spodziewać się, że zostanie wydane rozstrzygnięcie kończące postepowanie w sprawie. Natomiast w kwestii braku winy w uchybieniu terminowi nie dotyczy argumentacja skarżącej wskazująca na niepozostawienie zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki (awizo) w skrzynce pocztowej. Tego rodzaju argumentacja - gdyby okazała się skuteczna - w istocie podważyłaby prawidłowość samego doręczenia przesyłki (uznania jej za doręczoną), nie zaś wskazywała na brak winy odbiorcy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na decyzję, która w tej przesyłce się znajdowała. Zresztą brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu może być rozważany tylko wówczas, gdy termin w ogóle rozpoczął bieg (do czego niezbędne jest skuteczne doręczenie pisma), a następnie został przekroczony. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie. Odnosząc się z kolei do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.