I GZ 242/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 267/24 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. na czynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie negatywnego rozliczenia dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi postanawia: oddalić zażalenie

Pismem z dnia 12 kwietnia 2024 r. M. M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego M. U., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność z zakresu administracji publicznej dokonaną przez Prezydenta Miasta Poznania w dniu [...] grudnia 2023 r. w przedmiocie negatywnego rozliczenia zadania i odmowy wypłaty dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi. Do skargi załączono wniosek o przywrócenia terminu do jej wniesienia. Skarżący wskazał, że w chwili dokonania przez organ zaskarżonej czynności, skarżącego reprezentował niejako inny niż dotychczasowy pełnomocnik, który nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem i nie był gotowy do prowadzenia sprawy, którą w całości przygotował i nadzorował dotychczasowy pełnomocnik skarżącego – M. M.. Ponadto, w piśmie organu z dnia 22 grudnia 2023 r. informującym o negatywnym rozliczeniu zadania i odmowie wypłaty dotacji, zawarto pouczenie o braku przysługujących środków zaskarżenia wobec zaskarżonej czynności. Skarżący nadmienił także, że z powodu trudności sprawy, zdecydowano się skorzystać z usług profesjonalnego pełnomocnika, który zapoznał się z aktami sprawy w dniu 3 kwietnia 2024 r. Następnie w dniu 12 kwietnia 2024 r. (k. 17 akt sądowych) pełnomocnik nadał skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił niniejszy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że pełnomocnik reprezentujący skarżącego dowiedział się o uchybieniu terminu najpóźniej 3 kwietnia 2024 r., tj. w dniu zapoznania się z aktami sprawy. Zatem od tego dnia powinien być liczony siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Tymczasem skarżący nadał wniosek w urzędzie pocztowym w dniu 12 kwietnia 2024 r., a zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 87 § 1 w zw. z art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a." Następnie skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił postanowieniu Sądu I instancji bezpodstawne zastosowanie przepisów art. 87 § 1 oraz art. 88 p.p.s.a. przy jednoczesnym pominięciu normy prawnej wyrażonej w art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a., która powinna stanowić wyłączną podstawę prawną rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi musi spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a. Pierwszym warunkiem jest wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Dalsze wymogi dotyczą sposobu jego wniesienia tj. za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3) oraz elementów samego wniosku, czyli uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz konieczność dokonania czynności, która nie została dokonana w terminie (§ 2, § 4).Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Co nie jest sporne w sprawie, czynność z zakresu administracji publicznej dokonaną przez Prezydenta Miasta Poznania w dniu 22 grudnia 2023 r. w przedmiocie negatywnego rozliczenia zadania i odmowy wypłaty dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi, stanowi czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest natomiast ustalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na tę czynność został złożony w terminie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu w oparciu o przepis art. 87 § 3 i 4 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. i wniosek ten biorąc pod uwagę wskazaną podstawę prawną rozpoznał. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego będący radcą prawnym, zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie organu w dniu 3 kwietnia 2024 r. Zatem od tego dnia powinien być liczony siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżący nadał wniosek w urzędzie pocztowym w dniu 12 kwietnia 2024 r., a zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 87 § 1 w zw. z art. 87 § 3 p.p.s.a. Zanim bowiem Sąd przystąpi do badania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest wpierw uwzględnić treść art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Tak więc w pierwszej kolejności badaniu podlega terminowość złożonego wniosku, a więc czy został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia. Jeżeli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu został w sposób prawidłowy oceniony przez Sąd I instancji i rozstrzygnięty w oparciu o przepisy w nim wskazane, czyli art. 87 § 3 i 4 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. Co istotne, pełnomocnik skarżącego składając zażalenie na zaskarżone postanowienie Sądu I instancji wskazał, że w jego ocenie Sąd I instancji w sposób bezpodstawny zastosował właśnie przepisy art. 87 § 3 i 4 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. W jego ocenie zastosowanie powinien mieć przepis art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Ze stanowiskiem tym w pełni zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak, wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, nie podważa to prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym ostanowieniu. Należy zauważyć, że możliwość złożenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o której jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest ograniczona terminem wyznaczonym w art. 53 § 2 p.p.s.a., tj. terminem trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu zaskarżalnej czynności (art. 53 § 2 zdanie pierwsze: "Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności"). Po wniesieniu skargi sąd może nie uwzględnić jego upływu i mimo to rozpoznać skargę, gdy uzna, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego – wynika to wprost z treści art. 53 § 2 zdanie 2: "Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę." Mając na uwadze niniejszą sprawę, za przedwczesne należy uznać stanowisko, że Sąd I instancję odrzucił skargę za wniesiona po terminie, o którym mowa w art. art. 53 § 2 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie rozstrzyga jedynie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, i to wniosek nie oparty o art. 53 § 2 zdanie 2 p.p.s.a. lecz wniesiony na podstawie art. 87 § 3 i 4 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji był zobowiązany w sposób procesowy rozpoznać go i co zaskarżonym postanowieniem dokonał. Samo zaś zażalenie sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika wykracza poza ramy złożonego wniosku, zmienia w sposób radykalny podstawę swojego żądania i poprzez swoje działanie pełnomocnik skarżącego stara się zamaskować swój błąd, polegający na złożeniu wniosku w oparciu o art. 87 § 3 i 4 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., a nie w oparciu o art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Reasumując, ustawodawca wprost w treści przepisu art. 53 § 2 przewidział, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że przesłanka "braku winy" ma jednak charakter w znacznym stopniu ocenny i nie daje skarżącemu pewności, że jego skarga wniesiona po upływie terminu trzydziestu dni zostanie rozpoznana (postanowienie SN z 11 sierpnia 2022 r. II CSKP 108/22, LEX 3410326). Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, czy zasadne jest uznanie, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.