I GZ 231/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 445/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2022 r. nr UP-234/2022 (020000/71/UP-362/2022-RED) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 445/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A Sp. z o.o. w C. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2022 r. w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z 4 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę skarżącej Spółki. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że zarządzeniem z 17 maja 2022 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia – w terminie siedmiu - braków formalnych złożonej skargi przez nadesłanie dokumentu wskazującego na umocowanie osoby, która podpisała skargę do jej reprezentowania (np. oryginał lub odpis z KRS). Jednocześnie poinformowano stronę, że niezastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie doręczono pod wskazany adres w dniu 1 czerwca 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Ponieważ odpis z KRS skarżąca przesłała za pośrednictwem poczty w dniu 9 czerwca 2022 r. (data na stemplu pocztowym), czyli dzień po terminie złożoną skargę odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Nie zgadzając się z powyższym strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 15 listopada 2022 r. sygn. I GZ 402/22. W jego uzasadnieniu strona podniosła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W dniach od 30 maja do 5 czerwca nikogo w siedzibie Spółki nie było. Jej Prezes dopiero 6 czerwca 2022 r. znalazł pod drzwiami, na podłodze pismo bez koperty. Nie wiadomo zatem jak zostało odebrane, przez kogo i kiedy, gdyż pismo nie mogło zostać odebrane przez osoby wchodzące w skład organów Spółki uprawnionych do reprezentacji ani przez nikogo z jej pracowników. To, że listonosz wydał list nieznanej osobie, która nie była uprawniona do odbioru korespondencji, bo Spółka była zamknięta, nie może obciążać Spółki. Dlatego też wniosła o zwrócenie się do poczty z pytaniem, kto odebrał przedmiotową przesyłkę. Nie może bowiem odpowiadać za niewłaściwe doręczenie jej korespondencji w wyniku którego Spółka nie miała nawet informacji, kiedy list został rzekomo doręczony i odebrany przez nieznaną Spółce osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt sądowych sprawy przeczy zdaniem WSA stanowisku jakoby przesyłka została odebrana przez osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji. Sama skarżąca nigdy wcześniej nie kwestionowała doręczeń dokonywanych J. B., przy doręczeniu postanowienia o odrzuceniu skargi, czy oddaleniu zażalenia. Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru obok odręcznego podpisu J. B. widnieje również pieczątka firmowa skarżącej. Zażalenie wniosła skarżąca zaskarżając postanowienie z dnia 4 maja 2023 r. w całości wnosząc o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego. Sąd zdaniem strony błędnie ocenił sprawę i odmówił przywrócenia terminu, pomimo że zaistniały przesłanki do jego przywrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). Należy przypomnieć, że w myśl art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Stosownie do art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Zgodnie z nagłówkiem, intencją wnoszącej skargę spółki było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na adres ul. [...]. Ten sam adres widnieje w Krajowym Rejestrze Sądowym Spółki którego wydruk został dołączony do skargi. Tymczasem podnoszone w niniejszej sprawie przez skarżącą argumenty sprowadzają się do kwestionowania okoliczności nieskutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, które nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Na awersie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwania sądu w rubryce "Potwierdzam własnoręcznym podpisem, że w dniu dzisiejszym wyżej wymienioną przesyłkę otrzymałem", znajduje się czytelna adnotacja o treści: "01.06.22 r. J. B. D.O. [...] – odmówiła podpisu" oraz nieczytelny podpis. Nie ma żadnych wątpliwości – i skarżąca i tego nie kwestionuje – że przesyłka sądowa zaadresowana została i wysłana na adres siedziby skarżącej, tj. ul. [...]. Analiza akt administracyjnych i sądowych sprawy przeczy stanowisku autora zażalenia. Sama skarżąca nigdy wcześniej nie kwestionowała doręczeń dokonywanych osobie uprawnionej tj. J. B., choćby przy doręczeniu zaskarżonego postanowienia, jak również na każdym etapie postępowania administracyjnego. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przesyłki te trafiały do adresata, bo skarżąca w terminie wniosła zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi. Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonego postanowienia widnieje obok odręcznego podpisu J. B. również pieczątka firmowa skarżącej. Powyższe przeczy twierdzeniu autora zażalenia o tym, że przesyłka zawierająca wezwania do usunięcia braków formalnych skargi została odebrana przez osobę nieupoważnioną. Ponadto z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego mało prawdopodobne wydaje się, że w siedzibie spółki stale przebywa osoba nieuprawniona, która odbiera kierowaną do spółki korespondencję urzędową i posługuje się pieczęcią firmowa skarżącej. Nawet gdyby jednak przyjąć taki punkt widzenia, jak prezentuje autor zażalenia, to należy wskazać, że rolą przedsiębiorcy, jako profesjonalnego uczestnika obrotu oraz podmiotu inicjującego postępowanie sądowe, jest zapewnienie możliwości doręczania korespondencji w jej siedzibie osobie uprawnionej (zob. Postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GZ 80/21). Skoro zaś osoba, obecna pod adresem siedziby spółki nie oświadczyła doręczającemu, że nie jest upoważniona do dokonywania jakichkolwiek czynności w imieniu pracodawcy, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru (zob. Postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II GZ 185/21). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odebranie pisma przez pracownika osoby prawnej (spółki) w jej siedzibie, rodzi domniemanie w zakresie umocowania do odbioru pism adresowanych do zatrudniającej go jednostki. Odebranie korespondencji przez osobę nieuprawnioną jest oczywiście prawnie bezskuteczne. Oznacza to, że domniemanie, że pracownik osoby prawnej upoważniony jest do odbioru korespondencji w miejscu jej siedziby może być wzruszone. Okoliczność braku uprawnienia pracownika do odbioru korespondencji winna być jednakże przynajmniej uprawdopodobniona. Tymczasem strona skarżąca kwestionując w zażaleniu upoważnienie do odbioru korespondencji, nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności, które mogły by potwierdzić jej stanowisko. Analiza akt sprawy, a zwłaszcza adnotacje pracownika poczty umieszczone na potwierdzeniach odbioru korespondencji kierowanej przez WSA w Warszawie jak również kierowanej przez organ do skarżącej Spółki, nie dają podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska jak uczynił to Sąd I instancji w kwestii domniemania dokonania doręczenia skarżącej. Należy zauważyć, że w sprawie wszelką korespondencję kierowaną do spółki odbierała ta sama osoba, w tym również m.in. odpis postanowienia z dnia 4 lipca 2022 r. o odrzuceniu skargi. Niezrozumiałym zatem wydaje się, że strona kwestionuje wyłącznie skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia braków skargi z dnia 27 maja 2022 r., skoro wszelka korespondencja kierowana do niej odbierana była przez tę samą osobę. Wysłanie zatem do spółki korespondencji na adres jej siedziby i odbiór przez pracownika w opisany wyżej sposób, prawidłowo Sąd I instancji ocenił za prawnie skuteczne. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że biorąc pod uwagę przedstawioną we wniosku argumentację, uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Zaniedbanie strony skarżącej spowodowane niezapewnieniem prawidłowego obiegu korespondencji w siedzibie przedsiębiorstwa nie może być uznane za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Obowiązkiem podmiotu gospodarczego jest zapewnienie od strony organizacyjnej takiego funkcjonowania firmy aby umożliwiło to bez przeszkód wypełnianie ciążących na niej obowiązków, w tym prawidłowe odbieranie korespondencji. W oparciu o argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie sposób było uznać, że spółka dochowała należytej staranności. Zatem brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. W zażaleniu nie wskazano żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.