I GZ 23/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Fundacji R. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 487/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] Fundacji R. w M. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 30 czerwca 2023 r., nr RP-VIII.1511.8.2023.AS w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 487/23 odrzucił skargę P.F.R.R. z siedzibą w M. na decyzję Zarządu Województwa P. z 30 czerwca 2023 r. nr RP-VIII.1511.8.2023.AS w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur oraz zwrócił P.F.R.R. z siedzibą w M. kwotę 985 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że P.F.R.R. z siedzibą w M. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia 30 czerwca 2023 r. nr RP-VIII.1511.8.2023.AS w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 13 września 2023 r. skierowano do pełnomocnika skarżącej wezwanie do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub przed sądami administracyjnymi, aktualnego na dzień złożenia skargi, a także do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone radcy prawnemu D. G. 9 października 2023 r. Pełnomocnik nadesłał dokument pełnomocnictwa z dnia 16 sierpnia 2023 r. udzielony mu przez M. K. - Prezesa Zarządu. Nie nadesłał natomiast dokumentu z którego wynikałoby prawo do reprezentacji P.F.R.R. z siedzibą w M. przez M. K.. Termin do uzupełnienia braku upłynął w dniu 16 października 2023 r. Sąd I instancji postanowił odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.) gdyż nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Sąd I instancji wskazał, że skargę w imieniu skarżącej wniósł profesjonalny pełnomocnik (r. pr. D. G.), potwierdzając fakt swego umocowania dokumentem pełnomocnictwa z 16 sierpnia 2023 r. udzielonego przez M. K.. Nie przedłożono jednak żadnego dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie M. K. do działania w imieniu P.F.R.R. z siedzibą w M. W przedstawionych okolicznościach faktycznych nie został więc należycie wykazany fakt umocowania ww. osoby do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania brak ten nie został uzupełniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła P.F.R.R. z siedzibą w M. Wskazane postanowienie zaskarżyła w całości wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu zażaleniu zarzuciła: 1) naruszenie przepisu art. 29 p.p.s.a polegające na jego błędnej bo rozszerzającej interpretacji co do wymogów formalnych skargi Kancelaria Radcy Prawnego Radca Prawny D. G. ([...]) ul. [...] NIP:[...] , REGON : [...]przewidzianych w tym przepisie, podczas gdy ustawa wymaga podania tylko numeru KRS (Krajowy Rejestr Sądowy) skarżącego, co strona uczyniła, 2) niezastosowanie przepisu art. 54 § 2 p.p.s,a. poprzez zaniechanie badania akt sprawy, w których wykazane jest umocowanie pełnomocnika zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i przy wniesieniu odwołania - podczas gdy akta sprawy są częścią postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik zobowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika, że wykazanie przez pełnomocnika procesowego umocowania do reprezentowania strony będącej osobą prawną wymaga złożenia nie tylko dokumentu pełnomocnictwa podpisanego przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, ale także dokumentu potwierdzającego umocowanie tych osób do działania w imieniu osoby prawnej. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, podlegający usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że wykonanie obowiązku z art. 29 w zw. z art. 28 § 1 i art. 37 § 1 p.p.s.a. ma doniosłe znaczenie procesowe. Należyte wykonanie wskazanego obowiązku daje pewność sądowi, że dany pełnomocnik jest rzeczywiście upoważniony do dokonania określonej czynności procesowej, a ponadto stanowi gwarancję dla strony, że będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Wskazane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeżeli uwzględnić poważne konsekwencje jakie mogą mieć miejsce, gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły, czyli tak jak to uczynił sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nienależyte umocowanie pełnomocnika powoduje nieważność postępowania. Również zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej jest niewątpliwie odpis z KRS. Uchybienie skargi w postaci braku takiego dokumentu, stanowi brak formalny, który można konwalidować w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 13 września 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub przed sądami administracyjnymi, aktualnego na dzień złożenia skargi, a także do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone radcy prawnemu D. G. 9 października 2023 r. Pełnomocnik nadesłał dokument pełnomocnictwa z 16 sierpnia 2023 r. udzielony mu przez M. K. - Prezesa Zarządu. Nie nadesłał natomiast dokumentu z którego wynikałoby prawo do reprezentacji P.F.R.R. z siedzibą w M, przez M. K.. Termin do uzupełnienia braku upłynął w dniu 16 października 2023 r. Trafnie wskazał Sąd I instancji że w przedstawionych okolicznościach faktycznych nie został należycie wykazany fakt umocowania ww. osoby do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania brak ten nie został uzupełniony. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do rejestru stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy 20 sierpnia 1997 o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 685, 825, 1705). Możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do KRS nie czyni wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z KRS zbędnym. Podkreślić bowiem należy, że to na stronie, stosownie do treści art. 29 p.p.s.a., spoczywa obowiązek wykazania umocowania do działania w jej imieniu. To skarżąca powinna we właściwym czasie podjąć działania mające na celu zabezpieczenie jej interesów. Sąd nie ma obowiązku poszukiwania takich informacji we własnym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 3 września 2013 r., sygn. akt I FSK 650/13; 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2737/13; 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1731/12; 12 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 69/15; 8 listopada 2016 r., sygn. akt II FZ 716/16; 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 654/14). Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braku formalnego i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na przewodniczącego na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19). W aktach sądowych rozpoznawanej sprawy na moment wydania zarządzenia o wezwaniu pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi nie znajdował się odpis z KRS. Tym samym, skoro nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik skarżącej został prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej i pouczony o skutkach niedochowania terminu, niewykonanie wezwania w terminie 7-dniowym prawidłowo spowodowało odrzucenie jej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że pełnomocnik skarżącej w zakreślonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do działania w imieniu skarżącej. Profesjonalny pełnomocnik, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; postanowienie NSA z 3 marca 2009 r., I OZ 155/09; postanowienie z 9 maja 2006 r., II OZ 468/06, CBOSA), toteż w stosunku do tych podmiotów znajdują zastosowanie podwyższone standardy rzetelności. Z tego względu pełnomocnicy, zarówno działając samodzielnie, jak również posługując się osobami trzecimi, powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09). Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędy pełnomocnika obarczają jego mocodawcę. Odstępstwo od tej zasady mogłoby doprowadzić do podważenia profesjonalizmu wymaganego od takich zastępców procesowych oraz nadmiernej, dowolności w dokonywaniu wykładni prawa. Odnosząc się do treści zażalenia podkreślić należy, że inicjowanie procedury naprawczej uregulowanej w art. 49 § 1 p.p.s.a. dotyczy pism strony wnoszonych do sądu i nie jest uzależnione od wyniku uprzedniego badania zawartości akt administracyjnych. Analizowanie akt administracyjnych, często bardzo obszernych, nie jest czynnością objętą badaniem skargi od strony formalnej. Postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.