I GZ 224/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 8/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2023 r. nr 9009-2023-002224 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 8/24 Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji), działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.), odrzucił skargę J. S. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 7 listopada 2023 r. nr 9009-2023-002224 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu ww. postanowienia WSA w Rzeszowie wskazał, że skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 21 lutego 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 6/24 referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a sąd, po rozpatrzeniu sprzeciwu wnioskodawcy, postanowieniem z 21 marca 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 6/24 powyższe postanowienie utrzymał w mocy. W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Rzeszowie z 8 kwietnia 2024 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 23 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 8 kwietnia 2024 r. wnosząc o zwolnienie z opłaty sądowej. Pismo potraktowano jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 4 czerwca 2024 sygn. akt I SPP/Rz 63/24 referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, a sąd postanowieniem z 9 lipca 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 63/24 utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący wniósł zażalenie na postanowieniem z 9 lipca 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 63/24. WSA, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 63/24 odrzucił zażalenie. Skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie WSA z 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 63/24 w zakresie odrzucenia zażalenia. NSA postanowieniem z 23 sierpnia 2024 r. sygn. akt I GZ 294/24 oddalił zażalenie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 29 października 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 8 kwietnia 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W dniu 20 listopada 2024 r. do sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z 23 grudnia 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 147/24 referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt I SPP/Rz 6/24, a sąd, po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt I SPP/Rz 6/24 utrzymał w mocy postanowienie referendarza z 23 grudnia 2024 r. Postanowienie z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt I SPP/Rz 6/24 doręczono skarżącemu 13 lutego 2025 r. Wpis od skargi nie został uiszczony. W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. W zażaleniu wskazał, że WSA w Rzeszowie w sposób wybiórczy przyznaje prawo pomocy, a to z uwagi na to, że w innych sprawach skarżącego (sygn. akt I SPP/RZ 11/25 oraz sygn. akt II SPP/Rz 242/24) takie prawo pomocy zostało mu przyznane. W związku z powyższym wniósł o przyznanie prawa pomocy i uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że sąd I instancji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 29 października 2024 r. wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 8 kwietnia 2024 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżący nie został zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miał on obowiązek ten wpis uiścić. Skarżący w zakreślonym terminie wpisu nie opłacił, wniósł natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie, ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu skupia się na braku słuszności nieprzyznania skarżącemu prawa pomocy, nie kwestionując jednak faktu nieopłacenia skargi. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia o odrzuceniu skargi nie jest możliwe badanie legalności prawomocnego rozstrzygnięcia sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy – do czego w istocie zmierza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia. W związku zaś z odmową przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, ewentualny brak zdolności finansowych skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości odrzucenia skargi przez sąd I instancji. Tym samym w sytuacji nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na stronie skarżącej spoczywają obowiązki ponoszenia kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. Podsumowując, w konsekwencji nieuiszczenia wpisu w terminie zakreślonym w prawidłowo doręczonym skarżącemu wezwaniu, zasadne było odrzucenie skargi przez sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.