I GZ 210/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3588/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżanego postanowienia w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2024 r., nr POE/390/2024/RED w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3588/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2024 r., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wniósł skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2024 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W treści skargi skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, w oparciu o przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wskazując, że brak wstrzymania wywoła maksymalne zubożenie skarżącego, pozbawionego środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że postanowienie, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania nie kwalifikuje się do wykonania (zawieszenia jego skuteczności). Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie oddalające zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienie to zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W szczególności zaś nie nakłada na stronę skarżącą żadnych nowych obowiązków, ani nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest wcześniej wystawiony tytuł wykonawczy. Natomiast zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało wydane na skutek wniesienia zarzutów w trakcie toczącego się już postępowania egzekucyjnego. Sąd dodał, że na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd nie może oceniać zakwestionowanego postanowienia merytorycznie. Nadto sama ewentualna wadliwość aktu nie stanowi przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej (zob. postanowienie NSA z 26 listopada 2013 r. II OZ 1103/13). Niezgodność postanowienia z prawem, która jest przedmiotem oceny przez sąd administracyjny i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. to dwie różne kwestie (por. postanowienie NSA z 9 września 2022 r. I FZ 186/22). Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się uwzględnienia zażalenia i zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, z uwagi na naruszenie przepisu art. 61 § 1, 2 i 3 ustawy p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy przez jego niezastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, zaś brak wstrzymania postanowienia nie wpłynie w sposób negatywny i nieodwracalny w skutkach dla skarżącego pomimo zasadności zarzutów podniesionych w skardze, w tym w szczególności pozbawienie źródła dochodu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niedopuszczalne z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: a) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przepisu w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika bezspornie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia może narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zwłaszcza, że zaskarżona decyzja w swojej treści w razie jej utrzymania doprowadzi do pozbawienia skarżącego źródła dochodów ,i środków do życia skarżącego, b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez ich niezastosowanie w trakcie procedowania z uwzględnieniem konieczności stania przez organy administracji publicznej na straży praworządności, z urzędu zwłaszcza, że wbrew treści przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia w sprawie w oparciu o wątpliwe dowody i stan faktyczny, c) art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, d) błędne ustalenia faktyczne przez uznanie, jakoby interes skarżącego nie został zagrożony przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, kiedy w istocie brak zabezpieczenia narazi skarżącego na popadnięcie w niedostatek i pozbawienie źródła dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w tym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., o sygn. akt II GZ 306/15). W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżone zostało postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Takie postanowienie ze względu na zakres i charakter prawny nie nadaje się do wykonania. Akt administracyjny, który będzie podlegał ocenie sądu administracyjnego pod kątem legalności nie nakłada na stronę powinności określonego zachowania się, jak również nie przyznaje jej żadnego uprawnienia. Wobec tego, zaskarżone postanowienie organu nie podlega wykonaniu w trybie egzekucyjnym, a zatem Sąd I instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku skarżącej o wstrzymanie jego wykonalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I GZ 169/19, postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 100/19). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji