I GZ 2/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 958/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. P. na pismo Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 958/20 po rozpoznaniu wniosku S.P. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. P. na pismo Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 958/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. P. na pismo Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR w Warszawie z dnia [...] marca 2020 r. ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL. Sąd wskazał, że wezwanie w powyższym zakresie – pismo Sądu z dnia 19 czerwca 2020 r. - było dwukrotnie awizowane i ostatecznie zwrócone z adnotacją urzędu pocztowego – "zwrot - nie podjęto w terminie". Doręczenie uznano za dokonane z dniem 8 lipca 2020 r. W dniu 1 marca 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z informacją o wyznaczeniu na pełnomocnika skarżącego z urzędu adwokata A. Ś. Pełnomocnik skarżącego w dniu 5 marca 2021 r. wystąpiła do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że niedochowanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego, spowodowanych jego tragiczną sytuacją materialną i życiową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji odnosząc się do kwestii terminowości złożonego wniosku uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został w niniejszej sprawie złożony z zachowaniem ustawowego siedmiodniowego terminu. Wraz z rozpoznawanym wnioskiem dokonano czynności, której uchybiono w zakreślonym terminie. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługiwał jednak na uwzględnienie, albowiem nie zostało uprawdopodobnione, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, określana jako kryterium braku winy, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. W oceni Sądu i instancji argumentacja pełnomocnika skarżącego, wskazująca na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, sprowadza się do tego, że skarżący znajduje się w tragicznej sytuacji materialnej i życiowej. Następstwem tego, było niewykonanie wezwania Sądu w zakreślonym terminie. Pełnomocnik skarżącego nie wyjaśnił jednak, w jaki sposób ta sytuacja spowodowała, że wykonanie wezwania Sądu w terminie było niemożliwe. W treści wniosku brak jest jakichkolwiek informacji w tym zakresie. Sama zaś trudna sytuacja materialna i życiowa skarżącego nie usprawiedliwia w sposób automatyczny, niedochowania terminu do wykonania wezwania Sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie Sądu przedstawienie numeru PESEL samo w sobie nie jest czynnością trudną i skomplikowaną dla osoby należycie dbającej o własne interesy. Zatem opisane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik S. P. wnosząc o uchylenie w całości ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych albowiem nie z własnej winy nie dokonał czynności w terminie, albowiem nie otrzymał listu z WSA, w którym było zarządzenie o podaniu numeru PESEL. Było to spowodowane stanem zdrowia skarżącego i sytuacją życiową, materialną w jakiej się znalazł i brakiem pomocy ze strony osób trzecich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania, zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy przez wskazanie, że skarżący był chory, lecz także wykazanie, że powoływana choroba stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Oznacza to, że konieczne jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że jego stan zdrowia był takiego rodzaju, że nie pozwalał na osobiste wykonanie czynności. Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2017 r., sygn. akt II FZ 514/17). Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Argumentacja pełnomocnika skarżącego, wskazująca na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, sprowadzała się w zasadzie do tego, że skarżący nie dokonał czynności w terminie, albowiem nie otrzymał listu z WSA, w którym było przedmiotowe zarządzenie co było spowodowane stanem zdrowia skarżącego i sytuacją życiową, materialną w jakiej się znalazł i brakiem pomocy ze strony osób trzecich. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że informacja zawarta we wniosku jest zbyt ogólna. W treści wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu brakuje jakichkolwiek informacji w tym zakresie. Sama zaś trudna sytuacja materialna i życiowa skarżącego oraz zły stan zdrowia nie usprawiedliwia w sposób automatyczny, niedochowania terminu do wykonania wezwania Sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi. Pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że zaistniała u skarżącego choroba uniemożliwiająca odebranie przez skarżącego przesyłki z Sądu zawierającej wezwanie. Nie każda choroba jest bowiem przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka choroba, która uniemożliwiła odebranie przedmiotowej przesyłki przez skarżącego. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania skarżącego. Ponadto należy zwrócić uwagę, że skarżący odbierał inne przesyłki z Sądu, choćby zawierające postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 958/20. Usprawiedliwienia dla przywrócenia terminu nie mogła zatem stanowić argumentacja pełnomocnika skarżącego ograniczająca się do ogólnego stwierdzenia, że stan zdrowia, trudna sytuacja materialna i życiowa uniemożliwiał odbiór przesyłki, a tym samym uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, NSA wskazuje, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.