I GZ 187/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 331/21 w zakresie wymierzenia organowi grzywny w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 331/21, wydanym w sprawie ze skargi A. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z 10 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 112 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wymierzył Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie grzywnę w wysokości 500 zł. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że - pomimo kilkukrotnego wzywania - organ nie dołączył do nadesłanych ze skargą i odpowiedzią na skargę akt administracyjnych oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zaskarżonej decyzji i zwrotnego potwierdzenia jej odbioru przez skarżącą. Organ wniósł zażalenie na postanowienie WSA z 21 grudnia 2021 r., wskazując, że po otrzymaniu wezwania wynikającego z zarządzenia przewodniczącego z dnia 25 marca 2021 r. ZUS natychmiast podjął działania w celu jego wykonania, stwierdzając, że oryginał decyzji wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru przekazano do sądu z kompletem dokumentów, które mogły podpiąć się pod inny dokument (złożono 4 tomy akt). Zdaniem organu niewykonanie w terminie zarządzenia przewodniczącego wynikało z przyczyn o charakterze obiektywnym. Zaskarżoną decyzję, która przekazana została do ZUS III Oddział w Warszawie, wydał ZUS Oddział w Bielsku-Białej. Zwiększona ilość zadań nałożonych na ZUS przy zmniejszonej liczbie pracowników, w trudnej sytuacji pandemicznej, wiązała się z koniecznością przetwarzania ogromnej ilości danych oraz wniosków i na ich podstawie wydawania decyzji. W przedmiotowej sprawie wiązało się to z trudnością ustalenia faktycznego dysponenta oryginału zaskarżonej decyzji, o czym poinformowano sąd pismem z 15 grudnia 2021 r., po uprzednim przejrzeniu akt (dzień wcześniej). Treść pisma w ocenie organu nie świadczy, że nie poszukiwano oryginału decyzji. Organ nie zgodził się z wywodem sądu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o przyczynach nieustalenia przez ZUS dysponenta decyzji. Wprawdzie początkowo sądził, że zaskarżona decyzja wraz z jej zwrotnym potwierdzeniem odbioru znajduje się w aktach przekazanych do sądu, co nie świadczy o tym, że nie podjął właściwych czynności po ustaleniu, że oryginał decyzji oraz jej zwrotne potwierdzenie doręczenia nie zostały załączone do akt sprawy. To, że decyzja mogła podpiąć się w aktach pod inny dokument, było jedynie przypuszczeniem, które organ chciał zweryfikować, ponieważ nie mógł jej odnaleźć w swoich podręcznych dokumentach, a sądził że przekazano całość akt administracyjnych, w tym z oryginałem decyzji i jej zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Organ podniósł ponadto, że po dokonaniu weryfikacji braku oryginału/poświadczonej kopii decyzji w aktach sprawy, wykonał zarządzenie Sądu, składając 29 grudnia 2021 r. do akt poświadczony za zgodność z oryginałem odpis decyzji wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 112 p.p.s.a. w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sformułowanie "sąd może orzec" oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązku nałożonego przez niego przez Sąd oraz czynności, które organ poczynił, mając na celu spełnienie zadość obowiązkowi nałożonemu przez sąd (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1398/06, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W toku postępowania WSA kierował do organu pisma o nadesłanie oryginału bądź poświadczonej kopii zaskarżonej decyzji, informując również, że do akt dołączono jedynie jej kserokopię (kolejno: wezwanie z 22 marca 2021 r., k. 39 akt sprawy, doręczone 25 marca 2021 r., zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 41; pismo z 11 maja 2021 r., informujące o przedłużeniu o 7 dni terminu do uzupełnienia akt administracyjnych oraz odmawiające wypożyczenia tych akt organowi - k. 49, doręczone 17 maja 2021 r., z.p.o. k. 50; wezwanie z 3 listopada 2021 r., opatrzone rygorem wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 112 p.p.s.a. - k. 54, doręczone przez ePUAP 3 listopada 2021 r., UPP - k. 55). Podejmowane na skutek tych pism przez organ działania, w wyniku których dopiero 14 grudnia 2021 r., a więc ponad 7 miesięcy od doręczenia wezwania z 22 marca 2021 r. i ponad miesiąc po otrzymaniu wezwania z 3 listopada 2021 r., pełnomocnik organu zapoznał się z aktami administracyjnymi w czytelni Sądu i następnego dnia przekazał pismo, w którym stwierdził "niemożność ustalenia dysponenta zaskarżonej decyzji", nie mogą być uznane - wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zażalenia - za zmierzające do jak najszybszego i skutecznego wykonania zarządzeń Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ocenę, że z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja ZUS z 10 listopada 2020 r. jest już trzecią decyzją II instancji wydaną wskutek wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek (WSA wyrokami z 27 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2244/17 oraz z 25 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1404/19 dwukrotnie uchylał decyzje II instancji), do sprawy organ powinien podejść ze wzmożoną starannością, czego w jego działaniach nie można dostrzec. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.