I GZ 185/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 18/23 w zakresie oddalenia wniosku o uzupełnienie postanowienia w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr Rep.1572/IN/21 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 18/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi C. Sp. z o.o. w Ł. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z 16 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej odrzucił skargę i zwrócił skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi. Sąd I instancji wskazał, że skarga była niedopuszczalna z uwagi na nieprawidłowe doręczenie stronie decyzji organu oraz postanowienia o jej uzupełnieniu. Skarżąca wniosła o uzupełnienie wydanego postanowienia co do zwrotu kosztów postępowania, podnosząc, że zaistniała sytuacja jest niewątpliwie wynikiem wadliwego działania organu, który doręczył stronie skan decyzji II instancji wraz z postanowieniem w przedmiocie jej uzupełnienia bez podpisu elektronicznego. Sąd uwzględnił zatem w tym zakresie podnoszony przez skarżącą zarzut w złożonej skardze, lecz nie zasądził na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Do tej kwestii sąd nie odniósł się również w uzasadnieniu postanowienia. Ponieważ wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, został zawarty w złożonej skardze, a w świetle rozstrzygnięcia wydanego przez sąd w niniejszej sprawie, wobec uwzględnienia zasadności zarzutu podnoszonego przez skarżącą w ocenie skarżącej przyjąć należy, że skarga została uwzględniona przez sąd. Oddalając postanowieniem z 15 maja 2023 r. wniosek skarżącej o uzupełnienie postanowienia z 22 marca 2023 r., WSA wskazał, że postanowienie o odrzuceniu skargi zawiera w pkt 2. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, orzeczono bowiem o zwrocie uiszczonego od skargi wpisu sądowego stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania następuje w tych przypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona żądała we właściwym czasie ich przyznania, jeżeli natomiast sąd orzekł o nich w jakimś zakresie, to stronie przysługuje na takie postanowienie zażalenie. Podkreślono również, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz strony skarżącej i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona. Skarżącemu nie przysługuje natomiast zwrot kosztów postępowania, zarówno wtedy, gdy jego skarga okazała się niezasadna, jak i wówczas, gdy orzeczenie nie wypowiada się w kwestii zasadności skargi, ponieważ była ona niedopuszczalna albo postępowanie okazało się bezprzedmiotowe – co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy postępowanie ulega umorzeniu z powodu uwzględnienia skargi przez organ (art. 201 p.p.s.a.). W zażaleniu na postanowienie z 15 maja 2023 r. skarżąca podniosła, że orzeczenie o odrzuceniu skargi zapadło w sytuacji wadliwego działania organu, który doręczył stronie skan decyzji II instancji wraz z postanowieniem w przedmiocie jej uzupełnienia bez podpisu elektronicznego, a przez co doręczenie zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa i nie wywołuje skutków prawnych. Tym samym Sąd uwzględnił w tym zakresie podnoszony przez skarżącą zarzut w złożonej skardze do sądu administracyjnego. W ocenie skarżącej bez wniesienia skargi do WSA decyzja funkcjonowałaby nadal w obrocie, a organ mógłby próbować egzekwować wynikające z niej należności. Strona musiała zatem podjąć działania zmierzające do wyeliminowania decyzji z obrotu. Ponadto w świetle rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd wobec uwzględnienia zasadności zarzutu podnoszonego przez skarżącą przyjąć należy, iż skarga została w tym zakresie uwzględniona przez Sąd, a "decyzja" wyeliminowana z obrotu prawnego. Skarżąca wskazała, że organ winien ponieść konsekwencje działań, które zmusiły skarżącą do dochodzenia na drodze postępowania sądowego uzasadnionej ochrony swoich interesów. W zażaleniu wskazano, że Sąd I instancji bezpodstawnie odmówił uzupełnienia postanowienia zgodnie z zawartym w skardze do WSA wnioskiem o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie zgadza się z poglądem, że wydawane z urzędu postanowienie o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie ma charakteru rozstrzygnięcia co do żądań stron, nie jest to orzeczenie co do wniosku strony o zwrot kosztów postępowania – w rozumieniu art. 209 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 26 września 2017 r., sygn.. akt II GSK 3234/15). Tym samym dopuszczalne jest zgłoszenie wniosku o uzupełnienie postanowienia o rozstrzygnięcie co do żądania zwrotu kosztów postępowania. Podkreślenia jednak wymaga, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Rodzaje rozstrzygnięć uwzględniających skargę wymienione zostały w artykułach od 145 do 150 oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. Postanowienie, którego uzupełnienia domagała się skarżąca (odrzucające skargę jako przedwczesną, wobec jej wniesienia przed wprowadzeniem decyzji do obrotu prawnego) nie może zostać zaliczone do orzeczeń uwzględniających skargę – pomimo sformułowania w postanowieniu oceny prawnej zbieżnej z jednym z zarzutów skargi. Sąd I instancji nie dokonał bowiem oceny merytorycznej wydanej decyzji. Nie zakwestionował faktu wydania decyzji (stwierdził, że w aktach znajdują się "odręcznie podpisane egzemplarze decyzji (...) i postanowienia ją uzupełniającego"), a jedynie uznał skargę za niedopuszczalną wobec braku prawidłowego doręczenia stronie oryginału decyzji. Zasadnie zatem WSA objętym zażaleniem postanowieniem z 15 maja 2023 r. oddalił wniosek skarżącej o uzupełnienie postanowienia z 22 marca 2023 r. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.