I GZ 182/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 232/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 30 listopada 2022 r. nr 4093/RT/2022 w przedmiocie zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 232/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku G. J. (dalej: skarżący, strona) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia z 24 kwietnia 2023 r. wskazano, że 22 lutego 2023 r. skarżący nadał na poczcie na adres Sądu skargę na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z 30 listopada 2022 r.. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, na którym widnieje data jej odbioru 9 grudnia 2022 r. oraz podpis osoby, która odebrała korespondencję. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, z wyjaśnieniem, że pod wskazanym adresem siedzibę mają także inne firmy, a osoba odbierająca wezwanie nie miała uprawnienia do reprezentacji skarżącego, był to pracownik innej spółki. Skarżący wskazał, że zapoznał się z decyzją 21 lutego 2023 r., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ustaleniu osoby, która odebrała decyzję. Wobec tego jego zdaniem termin do wniesienia decyzji powinien być liczony od 21 lutego 2023 r., zaś o przywrócenie terminu skarżący wniósł jedynie z ostrożności. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi WSA wskazał, że podniesione we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd i instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że pracownica innej spółki, mającej siedzibę w tym samym lokalu, co skarżący, odebrała decyzję będącą przedmiotem skargi, jednak odbierała do tej pory także szereg innych pism, których zwrotne potwierdzenia odbioru znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Sąd stwierdził, że w toku postępowania korespondencja pomiędzy organem a skarżącym była regularnie odbierana przez tę osobę i przekazywana skarżącemu. Korespondencję doręczał ten sam listonosz. W toku sprawy skarżący nigdy nie kwestionował takiego sposobu doręczenia. Nie podniósł również w skardze, że składał na poczcie skargę odnośnie sposobu doręczania korespondencji. Zarówno skarżący, jak i osoba odbierająca adresowana do niego korespondencję godzili się na taki sposób odbioru korespondencji, a praktyka ta trwała co najmniej przez cały okres postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie. Również listonosz, który doręczał korespondencję skarżącemu, był z nią zaznajomiony. W konsekwencji WSA stwierdził, że listonosz doręczył przesyłkę pod nieobecność skarżącego w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej wykorzystując doręczenie do rąk osoby zwyczajowo uprawnionej do jej odbioru, która składając własnoręczny podpis zobowiązała się do jej odbioru i przekazania adresatowi, jak to już miało miejsce wcześniej w toku postępowania. Przesyłka została wysłana na adres wskazany przez skarżącego, a to na skarżącym ciąży obowiązek zagwarantowania prawidłowego odbioru korespondencji pod wskazanym adresem. W zażaleniu na postanowienie z 24 kwietnia 2023 r. zarzucono temu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że strona nie uprawdopodobniła w sposób przekonywujący, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi było przez nią niezawinione, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił, iż decyzja nie została mu doręczona w sposób prawidłowy 9 grudnia 2022 r., a wiedzę o treści decyzji uzyskał dopiero w dniu 21 lutego 2023 r. W zażaleniu wniesiono o uchylenie postanowienia WSA w Gliwicach z 24 kwietnia 2023 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia co do istoty poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, od organu na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący w dniu, w którym odebrana została przesyłka zawierająca decyzję nie był obecny pod adresem, w którym wykonywał działalność gospodarczą, a decyzję odebrała pracownica spółki mającej siedzibę pod tym samym adresem. Decyzja została przekazana skarżącemu dopiero na skutek przeprowadzonego wewnętrznego postępowania wyjaśniającego po otrzymaniu upomnienia, w dniu 21 lutego 2023 r., po zbadaniu księgi korespondencji spółki oraz odnalezieniu przedmiotowej decyzji w aktach spółki. Skarżący kwestionował prawidłowość doręczenia decyzji w dniu 9 grudnia 2022 r., albowiem nie została ona odebrana przez skarżącego osobiście w miejscu pracy, ale przez pracownika spółki mającej siedzibę pod tym samym adresem, co adres wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego. W ocenie skarżącego doręczenie w miejscu pracy jest skuteczne tylko w sytuacji, kiedy zostanie dokonane osobiście adresatowi a osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie można uznać za inną jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 45 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) i za skuteczne uznać doręczenie osobie upoważnionej do odbioru pism. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. warunkiem przywrócenia przez sąd terminu na dokonanie czynności w postępowaniu sądowym jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Skarżący w zażaleniu kwestionuje ocenę prawną Sądu I instancji co do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Pomija jednak te okoliczności sprawy, z których wynika, że doręczenie decyzji 9 grudnia 2022 r. miało miejsce pod adresem wskazywanym przez skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą jako adres wykonywania działalności, a przesyłkę odebrała osoba zwyczajowo uprawniona do odbioru korespondencji. Uprawnienie takie, pomimo braku formalnego upoważnienia, wynikało z praktyki, którą potwierdzają dowody doręczenia skarżącemu pism urzędowych, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Skuteczność takiego sposobu doręczania korespondencji w postępowaniu administracyjnym wobec osób fizycznych prowadzących działalność, nawet przy braku zaliczenia takich osób do innych jednostek organizacyjnych w rozumieniu art. 45 k.p.a., potwierdza dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09, LEX nr 603724). Brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi potwierdzać ma wynik "wewnętrznego postepowania wyjaśniającego", potwierdzony protokołem przekazania korespondencji. Należy jednak podkreślić, że jest to dokument wytworzony dla potrzeb udowodnienia okoliczności przekazania skarżącemu decyzji w dniu 21 lutego 2023 r. Skarżący nie wykazał natomiast braku możliwości wcześniejszego uzyskania informacji o przeznaczonej dla niego korespondencji, na przykład przeszkód w kontakcie z osobą, która pokwitowała odbiór decyzji, czy spółką, która ma siedzibę pod tym samym adresem, co skarżący. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że WSA zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.