I GZ 180/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Z. od postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 14 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 155/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia (...) grudnia 2021 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 14 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 155/22 odmówił L. Z. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z (...) grudnia 2021 r. nr (...)w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. W uzasadnieniu WSA wskazał, że L. Z. pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 17 stycznia 2022 r., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł sprzeciw od decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z (...) grudnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu wskazując, że uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu nastąpiło bez winy strony, która przebywa w Zakładzie Karnym w S. i nie wiedziała o wydanej decyzji. Ponadto wskazano, że L.Z.został uznany przez biegłych sądowych za osobę chorą psychicznie. Pełnomocnik natomiast nie mógł wnieść sprzeciwu w terminie, ponieważ z uwagi na oznaki choroby i podejrzenie zakażenia koronawirusem, w dniach od 27 grudnia 2021 r. do 10 stycznia 2022 r., poddał się samoizolacji domowej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono okoliczności, które świadczyłyby o tym, że pełnomocnik skarżącego bez swojej winy nie był w stanie wnieść sprzeciwu w przewidzianym w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącego, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu nastąpiło bez winy strony. L. Z. jest tymczasowo aresztowany i nie wiedział o wydania decyzji, ponadto nie mógł być stroną postępowania administracyjnego ani adresatem decyzji administracyjnej, ponieważ został uznany przez biegłych sądowych za osobę chorą psychicznie. Zgodnie z wnioskami opinii sądowo - psychologiczno - psychiatrycznej z dnia 27.07.2020 r., wydanej przez biegłych psychiatrów na polecenie Sądu Rejonowego w K. II Wydział Karny L. Z. jest osobą chorą psychicznie, wymagającą leczenia. Natomiast pełnomocnik nie mógł wnieść sprzeciwu w terminu, bowiem z uwagi na oznaki choroby (podejrzenie zakażenia koronawirusem) od dnia 27.12.2021 r. do dnia 10.01.2022 r. przebywał w samoizolacji domowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że sąd I instancji trafnie ocenił, że działający w imieniu skarżącego pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Skutki ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla sfery prawnej strony były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Z orzecznictwa wynika, że jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Brak winy w uchybieniu terminu nie zostanie skutecznie wykazany, jeżeli skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, a wskutek niedbalstwa tego zaniechał. Skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienia NSA: z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, z 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 110/04, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 126/19; z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 52/20). W rozpatrywanej sprawie skarżący ustanowił pełnomocnika z wyboru – radcę prawnego, który powinien wziąć na siebie odpowiedzialność za terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego nie wykazał braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Podnoszone w niniejszej sprawie przez pełnomocnika skarżącego argumenty sprowadzają się jedynie do ogólnikowych, niepełnych i nieprecyzyjnych stwierdzeń o tym, że ze względu na oznaki choroby (podejrzenie zakażenia koronowirusem) od dnia 27 grudnia 2021.r. do 10 stycznia 2022 r. przebywał w izolacji domowej. Powyższe niczym nie poparte stwierdzenie należy uznać za nieprzekonujące w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została odebrana osobiście przez pełnomocnika 27 grudnia 2021 r. po uprzedniej awizacji przesyłki pod adresem kancelarii (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 75 akt administracyjnych). A zatem podniesiona w zażaleniu argumentacja wydaje się co najmniej niespójna. W tych okolicznościach NSA uznał, że zaskarżone postanowienie sądu I instancji jest zgodne z prawem. WSA prawidłowo ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni. Stąd też brak było podstaw do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji