I GZ 171/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2208/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lipca 2022 r., nr RYB.wpl.511.14.2022 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zaległości spółki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2208/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. A. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lipca 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zaległości spółki. Oceniając złożony wniosek wraz ze złożonymi dokumentami Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona posiada majątek w postaci ok. 180 ha ziemi do celów rolniczych oraz maszyny i urządzenia wykorzystywane w działalności rolniczej, a także pojazdy – jak wskazuje – do prowadzenia działalności gospodarczej. Źródłem dochodu skarżącego jest działalność rolnicza oraz pozarolnicza – prowadzi warsztat naprawy pojazdów oraz wynajmem czy dzierżawę pojazdów. Nadto posiada udział w A. [...] sp. z o.o. (1,1%). Skarżący wskazał umowę o kredyt w rachunku bieżącym w kwocie limitu do 300 000 zł, wniosek kredytowy (w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego), którego przedmiotem jest kwota kredytu w wysokości 251 215 zł. w związku z zakupem pojazdu osobowego marki Mercedes-Benz o cenie nabycia 319 500 zł oraz wniosek Flexi Leasing dotyczący pojazdu Mercedes-Benz typ GLE 400 d 4Matic Coupe – cena nabycia 314 536,59 zł netto (386 880,01 zł brutto) oraz umowę przejęcia umowy finansowania operacyjnego z dnia 25 marca 2020r. dotyczącego pojazdu Mercedes-Benz S 560 4MATIC Coupe. Sąd pierwszej instancji wskazał, że co prawda kwota do zwrotu w wysokości 16.000.000 ml zł jest znaczna, to jednak majątek strony skarżącej w ocenie WSA, również należy ocenić, jako znaczny. Mając na uwadze złożone przez skarżącego dokumenty, Sąd ten uznał, że skarżący operuje znacznymi środkami finansowymi z stosunkowo krótkim przedziale czasu. Nie przedstawił pełnych danych w zakresie zatrudnionych przez niego pracowników. Natomiast umowy skarżącego, jak też wszelkie wydatki związane z prowadzeniem działalności są w istocie normalnym tokiem prowadzenia tych działalności. W ocenie WSA skarżący nie przedstawił argumentacji w celu uwzględnienia złożonego wniosku. Tym samym nie stanowi to przesłanki świadczącej o możliwości wyrządzenia szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w kontekście zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości i zarzucono przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych poprzez uznanie, że: - w roku 2020 w ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał zysk w wysokości 54.672,90 zł, w sytuacji gdy w rzeczywistości skarżący odnotował stratę w wysokości 54.672,90 zł, - na rachunku (usługi A. T.) za okres 31/12/2021 do 1/02/2022 uznania wynosiły około 1.132.000,00 zł, w sytuacji gdy uznania w wysokości około 1.132.000,00 zł odnosiły się do okresu od 1/01/2021 do 31/12/2021 czyli za pełny rok, a nie za 2 miesiące, - skarżący nie przedstawił kosztów prowadzonych działalności, w sytuacji gdy na tę okoliczność przedłożył deklaracje PIT za lata 2017-2021 wraz z UPO, ewidencje sprzedaży za lata 2018-2021 dla gospodarstwa rolnego wyeksportowane z programu S., ewidencje zakupu za lata 2018-2021 dla gospodarstwa rolnego wyeksportowane z programu S., deklaracje VAT za lata 2018-2021, ewidencje zakupu za lata 2018-2021 dla działalności gospodarczej i rolniczej, ewidencje sprzedaży za lata 2018-2021 dla działalności gospodarczej i rolniczej, zestawienia miesięczne zakupu i sprzedaży za lata 2018-2021 dla działalności gospodarczej i rolniczej, - skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność zatrudnienia pracowników, w sytuacji gdy z wyciągu z rachunku bankowego pt. "Usługi A. T." przedłożonego do wniosku wynika, że skarżący płacił wynagrodzenie zatrudnionym pracownikom, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do błędnego uznania, że brak wstrzymania wykonania decyzji nie naraża na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: ,,p.p.s.a.", poprzez przyjęcie, że wykonanie decyzji nie naraża na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż: - majątek skarżącego jest znaczny i pozwalający na wykonanie decyzji, w sytuacji gdy jedyny majątek skarżącego o znacznej wartości, to środki służące do prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej, bez których dalsze prowadzenie działalności nie byłoby możliwe, - skarżący operuje znacznymi środkami finansowymi w krótkim czasie i otrzymuje wysokie wpłaty, w sytuacji gdy okoliczność operowania znacznymi kwotami nie oznacza, że skarżący dysponuje środkami, które mogłyby posłużyć na wykonanie decyzji, w szczególności, że w związku z prowadzoną działalnością skarżący ponosi znaczne wydatki, - wykonanie decyzji nie doprowadzi do zakończenia prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej i pozarolniczej oraz do sprzedaży gruntu, w sytuacji gdy skarżący nie posiada majątku pozwalającego na spłatę przeszło ponad 16.000.000,00 zł bez wyzbycia się środków trwałych koniecznych do prowadzenia działalności, - zajęcie rachunków bankowych nie będzie miało konsekwencji w postaci zwolnienia pracowników, w sytuacji gdy brak płynności finansowej skarżącego doprowadzi do zakończenia działalności rolniczej oraz pozarolniczej i wówczas pracownicy będą musieli zostać zwolnieni, - obciążenia kredytowe i leasingowe nie mają wpływu kontekst całej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, w sytuacji gdy wykonanie decyzji doprowadzi do zaprzestania wykonania zobowiązań kredytowych i leasingowych przez skarżącego, co doprowadzi do dalszego zadłużenia skarżącego, narastających odsetek i doświadczenia reperkusji przez skarżącego związanych z zaprzestaniem płacenia kredytu lub leasingu, a także do pokrzywdzenia wierzyciela w postaci kredytodawców i leasingodawców, - ewentualne uwzględnienie skargi doprowadzi do zwrotu uiszczonego już, lecz nienależnego zobowiązania co implikuje brak szkody i trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy zwrot zobowiązania nie zniweluje skutków niezasadnej egzekucji, - organ do tej pory nie wszczął egzekucji, w sytuacji gdy brak wszczęcia egzekucji nie obniża ryzyka o którym mowa w 61 § 3 p.p.s.a., gdyż organ jest uprawniony do wszczęcia egzekucji w każdej chwili, - co w konsekwencji doprowadziło do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości, przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia o zatrudnieniu pracowników z dnia 6/03/2023 oraz zgłoszeń do ubezpieczenia społecznego dla czterech pracowników celem wykazania faktu zatrudnienia przez skarżącego pracowników oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i narażenie na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w przypadku braku wstrzymania wykonania skarżonej decyzji w całości; Skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, z uwzględnieniem m.in. kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika oraz opłaty skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30.04.2010 r. II FZ 110/10; z 26.09.2013 r. II FZ 718/13). Przy czym, co istotne, z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest fakultatywna, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może". Oznacza to, że nawet jeśli w sprawie występują przesłanki przewidziane w powołanym przepisie, od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, to sąd może, ale nie musi wstrzymywać wykonania decyzji zaskarżonej (zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, teza 7, zamieszczony w systemie LEX/el 2021). Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, w którym to stwierdzono, że na obecnym etapie brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że skarżący przedłożył dokumenty na potwierdzenie swojej argumentacji. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w 2020 roku poniósł stratę w wysokości 54 672,90 zł (karta 23 akt. sądowych) a nie zysk, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał Sąd pierwszej instancji. Z kolei rację ma autor zażalenia, wskazując że uznania na rachunku bankowym w wysokości 1.132.000,00 zł odnosiły się do okresu od 1/01/2021 do 31/12/2021 czyli za pełny rok, a nie za 2 miesiące (k. 299-343 akt. sądowych). Niezależnie od powyższego należy wskazać, że kwota zobowiązania jest sumą bardzo dużą, bo wynoszącą ponad 16.000.000 zł. Istotnie, majątek skarżącego jest majątkiem znacznym, ale na ten majątek składają się składniki, w oparciu o które skarżący prowadzi działalność. Wprawdzie samo wszczęcie egzekucji nie stanowi samoistnej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jednakże należy mieć na uwadze wartość zobowiązania, którego ta egzekucja dotyczy w kontekście nie tylko wartości majątku skarżącego, ale także struktury tego majątku, charakteru poszczególnych jego składników. Wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji z majątku skarżącego może dorowadzić do trwałego zaprzestania wykonywania przez niego działalności. Bezspornie też skarżący operuje środkami o dużych kwotach, ale nie oznacza to samo w sobie, że dysponuje środkami na spłatę zobowiązań, bowiem na bieżąco ponosi koszty prowadzenia bieżącej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił dowód z dokumentu (zaświadczenie z 6 marca 2023 r.), z którego wynika że skarżący zatrudnia 4 pracowników. Przyjąć zatem należy, że związane z egzekucją majątku skarżącego zaprzestanie bądź ograniczenie działalności oznaczać może utratę zatrudnienia przez te osoby. Okoliczności te przemawiają za uznaniem, że w sytuacji skarżącego zachodzi wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w przypadku natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji. Dodać końcowo należy, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie pozbawi Skarbu Państwa wpływu środków do budżetu, bo skarżący dysponuje majątkiem pozwalającym na wykonanie decyzji w przypadku prawomocnego oddalenia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.