I GZ 170/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2791/22 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi "G. [...]Sp. z o.o." Sp. j. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 2022 r., nr 220000/71/185148/2022 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie 2; 2. zasądzić od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz "G. [...] Sp. z o.o." Sp. j. w W. 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Postanowieniem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2791/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi "G. [...] Sp. z o. o." Sp. j. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 2022 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, umorzył postępowanie sądowe oraz zasądził od organu na rzecz strony 497 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Do kosztów sądowych Sąd pierwszej instancji zaliczył opłatę za czynności radcy prawnego w wysokości 480 zł oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Sąd pierwszej instancji wskazał że organ decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., (po wniesieniu skargi) wyeliminował z obrotu zaskarżone rozstrzygnięcie. Wobec tego dalsze prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego stało się bezprzedmiotowe. Organ wniósł zażalenie na punkt 2 postanowienia Sądu pierwszej instancji, zarzucając: - naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2142) poprzez jego zastosowanie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, podczas gdy w świetle powołanego przepisu ustawy o opłacie skarbowej nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach ubezpieczenia społecznego; - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 206 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: ,"p.p.s.a.", poprzez jego niezastosowanie i obciążenie organu zwrotem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącej przez radcę prawnego, pomimo istnienia uzasadnionych podstaw do zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie. Organ wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt 2 poprzez odstąpienie od zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia z zakresie punktu 2 i przekazie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na uwzględnienie zasługuje wskazany w treści zażalenia zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, bowiem zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o opłacie skarbowej, w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego, nie podlega tej opłacie złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii. W związku z tym Sąd pierwszej instancji niezasadnie zasądził zwrot tej opłaty od organu na rzecz strony skarżącej, tak więc w zaskarżone postanowienie w zakresie zasądzenia kosztów postępowania należało uchylić. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a., należy stwierdzić, że przepis ten wyraża zasadę stosunkowego rozdzielania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, która umożliwia sądowi w uzasadnionych przypadkach odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Brzmienie art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. Rację ma autor zażalenia że zastosowanie tej regulacji pozostawione zostało uznaniu Sądu i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Wobec tego nie sposób czynić zarzutu naruszenia tego przepisu przede wszystkim z uwagi na jego uznaniowy charakter. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest też zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego Sąd pierwszej instancji nie zastosował tejże regulacji. Decyzja autokontrola organu została wydana w dniu 18 listopada 2022 r. a wiec już po wniesieniu skargi przez skarżącą spółkę, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Uzasadnia to zwrot kosztów dla strony skarżącej w wysokości 480 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z uwagi na poniesiony nakład pracy pełnomocnika strony skarżącej poprzez sporządzenie i wniesienie skargi w sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.