I GZ 169/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia ["A."] sp.j. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2022., sygn. akt V SA/Wa 3645/21 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi ["A."] sp.j. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowa prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3645/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku ["A."] sp.j. w W. (dalej: Skarżąca), na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż na podstawie zarządzenia z 2 lipca 2021 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, określającego sposób reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi. Wezwanie zostało doręczone Skarżącej 16 lipca 2021 r., zatem należało je wykonać najpóźniej 23 lipca 2021 r. Skarżąca natomiast odpowiedziała na wezwanie Sądu 26 lipca 2021 r., zatem po upływie wyznaczonego terminu. Postanowienie z 21 września 2021 r. zostało doręczone Skarżącej 27 września 2021 r. Pismem z dnia [...] października 2021 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie odpisu z KRS, wyjaśniając jednocześnie, iż wezwanie do uzupełnienia braków otrzymała 19 lipca 2021 r., i od tej daty liczyła siedmiodniowy termin. Skarżąca nie miała świadomości, ze uchybia terminowi do uzupełnienia braku, a informację, ze wezwanie wpłynęło 16 lipca 2021 r., powzięła dopiero z uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi. Wyjaśniła, że wezwanie zostało odebrane 16 lipca 2021 r. wprawdzie pod właściwym adresem, ale przez osobę niebędącą pracownikiem spółki. Jej siedzibą jest bowiem restauracja, w której w godzinach porannych znajdują się również osoby niebędące pracownikami spółki. Wezwanie Sądu zostało przekazane menagerowi 19 lipca 2021. Strona załączyła niedatowane oświadczenie jej managera A. S. w którym podał, ze pismo z Sądu otrzymał 19 lipca 2021 r. z informacją, że wpłynęło w tym dniu do spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że podmiot obrotu prawno-gospodarczego jakim jest spółka jawna, zobowiązany jest do takiego uksztaltowania swojej struktury wewnętrznej, administracji oraz organizacji pracy, aby w każdym czasie spółka mogła dokonywać czynności niezbędnych do ochrony jej interesów i zabezpieczenia się przed ujemnymi następstwami takich sytuacji, jak w przedmiotowej sprawie. Dotyczy to zwłaszcza zapewnienia sprawnego obrotu korespondencji. Z akt sądowych i administracyjnych sprawy oraz z wyjaśnień spółki wynika, że obok jej wspólników, to manager A. S. jest osobą upoważnioną i uprawnioną do odbioru kierowanej do spółki korespondencji. Sąd podkreślił, iż Skarżąca nie wyjaśniła jednak dlaczego w piątek 16 lipca 2021 r. żaden ze wspólników, ani manager nie odebrał korespondencji sądowej, czy powodem była np. nieobecność którejkolwiek z tych osób w siedzibie spółki, a jeżeli tak, to dlaczego nikt z osób uprawnionych nie wyznaczył stosownego zastępstwa. Zdaniem Sądu I instancji, wskazywanie na okres urlopowy nie stanowi żadnego usprawiedliwienia, gdyż jest to okoliczność zwyczajna i cykliczna, powtarzająca się rokrocznie. Skarżąca nie wyjaśniła również wszystkich pozostałych okoliczności odbioru korespondencji sądowej, a w jej tłumaczeniach jest sporo nieścisłości i brakuje w nich wielu kluczowych informacji. Ponadto, spółka nie przestawiła też żadnego oświadczenia, ani pisma odbiorczyni korespondencji, w którym wyjaśniłaby motywy swojego postępowania i okoliczności odbioru przesyłki. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła ["A."] sp.j. w W., zarzucając mu naruszenie art. 86 §1 i art. 87 §2 p.p.s.a. mające bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez błędne uznanie, ze uchybienie terminowi na uzupełnienie braków skargi było zawinione przez Skarżącego, co spowodowało odmowę przywrócenia terminu, podczas gdy Skarżący wykazał okoliczności wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, wobec czego wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jest uzasadniony. W uzasadnieniu spółka nie podzieliła stanowiska Sądu, wskazując, iż wniosek o przywrócenie terminu złożony przez Skarżącego spełniał wszelkie wymagania określone w art. 87 p.p.s.a., w tym, w szczególności, Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, co jest jedynym powodem odmowy przywrócenia terminu. Wskazuje, iż przedmiotowe pismo nie zostało doręczone Skarżącemu, tj. jego wspólnikom lub osobie reprezentującej jego prawa, jak, np. pracownicy, czy też osoby świadczące na rzecz Skarżącego usługi. Pismo odebrała osoba niepowiązana ze Skarżącym w żaden sposób. Osoba ta przebywała w dniu 16 lipca 2021 r. pod adresem odbioru korespondencji spółki ze względu na swoje obowiązki zawodowe wykonywane na rzecz innego podmiotu. Dopiero w dniu 19 lipca 2021 r. przekazała korespondencję osobie upoważnionej do odbioru przesyłek pocztowych w imieniu Skarżącego, informując, że pismo zostało odebrane 19 lipca 2021 r. Zostało ono natychmiast przekazane wspólnikom skarżącego. Ze względu na błędną informację, co do daty odbioru pisma, skarżący tkwił w usprawiedliwionym przekonaniu, ze ostatnim dniem na uzupełnienie braków skargi był 26 lipca 2021 r. i w tym właśnie dniu skarżący uzupełnił brak poprzez przeslanie odpisu aktualnego z Krajowego Rejestru Sądowego. Ze względu na to, że sytuacja ta przypadała w okresie wakacyjnym i urlopowym nie było możliwe uzupełnienie braków natychmiast po powzięciu przez skrzącego informacji o treści zobowiązania Sądu. Niezależnie od tego, skarżący był przeświadczony o tym, że w sposób prawidłowy uzupełnił braki skargi, mieszcząc się w terminie wyznaczonym przez Sąd. Dopiero w dniu 27 września 2021 r., kiedy skarżącemu doręczono postanowienie z 21 września 2021 r. o odrzuceniu skargi, powziął on informację , że w rzeczywistości korespondencja została odebrana w piątek 16 lipca 2021 r. Zaznaczono ponadto, że choć skarżący przekroczył termin na uzupełnienie braków, to jedynie o 1 dzień, tkwiąc w usprawiedliwionym przeświadczeniu, ze dochował terminu, a więc w istocie uzupełnił braki i na dzień wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, nie istniały żadne braki skargi. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o: - zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o przywróceniu skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w przypadku uznania, ze istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, lub też ewentualnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; - zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że nadesłanie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, określającego sposób reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi, nie został złożony w terminie. Jak wynika bowiem z treści wniosku o przywrócenie terminu, wezwanie zostało odebrane 16 lipca 2021 r. wprawdzie pod właściwym adresem, ale przez osobę niebędącą pracownikiem spółki. Odnosząc się do powołanych argumentów wskazać należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że obowiązkiem podmiotu gospodarczego jest zapewnienie sprawnego obrotu korespondencji w swojej siedzibie tak, aby zawsze trafiała ona we właściwe ręce, a doręczający nie musiał się zastanawiać komu z obecnych w siedzibie adresata oddać przesyłkę. Informacja ta powinna być dla niego jasna i łatwo dostępna z chwilą wejścia do siedziby skarżącej. Tym bardziej, że w swojej siedzibie spółka prowadzi restaurację, a zatem jest świadoma niemalże stałej obecności osób postronnych w tym miejscu i zobowiązana była do podjęcia kroków zapobiegających dostaniu się korespondencji w niepowołane ręce. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy w spółce jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Za taką też uznać należy sposób przekazywania i obiegu pism w podmiocie. Na podmiocie spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jego pracy, żeby uniknąć omyłek, które powodują szkody związane z uchybieniem terminów procesowych. Właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że zaniedbanie skarżącej w przedostaniu się korespondencji w niepowołane ręce, należy postrzegać w kategoriach niewłaściwej organizacji pracy podmiotu. Za uwzględnienie nie zasługują również podnoszone okoliczności, związane ze szczególną sytuacją, ze względu na okres wakacyjny i urlopowy, z powodu których nie było możliwe uzupełnienie braków natychmiast po powzięciu przez skarżącego informacji o treści zobowiązania Sądu. Sąd zwraca uwagę, iż w okresie wakacyjnym wszystkie instytucje pracują w pełnym wymiarze godzin oraz zobowiązane są na dochowaniu należytej staranności w zapewnieniu ciągłości i sprawności pracy. Przyjmując nawet, że korespondencja sądowa została przekazana osobie, zdaniem skarżącej, nieuprawnionej w dniu 16 lipca 2021 r. (piątek), a przekazana 19 lipca 2021 r. to nie zmienia to faktu, iż pozostały termin był wystarczający na dokonanie czynności wyznaczonych przez Sąd. Jak wskazano wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić tylko, gdy działa on z najwyższą starannością, jednak dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnie od osoby zainteresowanej. Obowiązek strony do dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych wiąże się z tym, że nawet lekkie niedbalstwo wyklucza możliwość uznania uchybienia terminu za niezawinione. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony, a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia (wyrok NSA z 12 grudnia 2012 r., sygn.. akt I FSK 147/12). Aby zatem uprawdopodobnić brak winy, trzeba uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność. Należy przy tym podkreślić, że obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. Brak uprawdopodobnienia okoliczności podnoszonej we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oznacza, że wniosek w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.