I GZ 167/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1281/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1281/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. K. wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania, a więc posiadają przymiot wykonalności. Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Konsekwencją wydanego postanowienia jest wprawdzie dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, jednakże podstawą prowadzonej egzekucji nie jest zaskarżone postanowienie. Nie jest ono zatem dla Skarżącej źródłem obowiązku, gdyż nie nakłada na nią żadnych powinności określonego zachowania. Zaskarżone postanowienie jest aktem odmownym, nie zmienia ono wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw, czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego już postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym, nie stanowi ono aktu, który może podlegać wykonaniu. W konsekwencji, nie można orzec o wstrzymaniu jego wykonalności. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie, jednocześnie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazała, że zasadne jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1439), do czasu rozpatrzenia złożonych w sprawie zarzutów, z uwagi na przedstawione w sprawie okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Zatem nie każdy zaskarżony akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. T. Woś, H. Knysiak -Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Warszawa 2005, str. 206). W rozpatrywanej sprawie, zasadnicze znaczenie ma charakter prawny aktu, objętego wnioskiem Skarżącej. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor IAS w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] stycznia 2020 r. którym organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Z. K. Należy zauważyć, że z zaskarżonego postanowienia organu, nie wynika nałożenie na skarżącą żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Zaskarżony akt jest rozstrzygnięciem odmownym, które to rozstrzygnięcia co do zasady nie mają cechy wykonalności. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wykreowało więc nowej sytuacji skarżącej w sferze jej obowiązków. W efekcie, skoro przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z uwagi na jego charakter, nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.