I GZ 159/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 576/21 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2021 r., nr 9009-2021-444 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 576/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) odrzucił zażalenie w sprawie ze skargi Z. C. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 8 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. WSA stwierdził, że skarżąca mimo prawidłowego wezwania zawierającego pouczenie o konsekwencjach prawnych jego niewykonania, nie uiściła wymaganego wpisu od zażalenia. Wyjaśnił też, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zarzuciła, że postanowienie WSA jest niesprawiedliwe i krzywdzące oraz zmusza skarżącą do ponoszenia opłat sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku określają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd I instancji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 2 lutego 2023 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, pod rygorem jego odrzucenia. Skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miała obowiązek ten wpis uiścić. Skarżąca w zakreślonym terminie wpisu nie opłaciła, wniosła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie (odmowa przyznania prawa pomocy) to ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Argumenty zażalenia nie podważają dokonanej oceny, ponieważ skarżąca nie kwestionuje faktu nieopłacenia skargi. Podnosi w zażaleniu, iż nie ma środków do uiszczenia wpisu i "odbije się negatywnie na utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny". Wobec tego należy podkreślić, że w uzasadnieniu zażalenia nie wskazano na czym mają polegać te negatywne skutki. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.