I GZ 156/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. I. S. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 589/24 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi S. I. S. w R. na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 28 lutego 2024 r., nr 214/FS/2024 w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 sierpnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 589/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek S. I. S. w R. (dalej zwanej: skarżącym) o wyłączenie sędziego WSA Pawła Kornackiego od rozpoznania przedmiotowej sprawy ze skargi S. I. S. w R. na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego 28 lutego 2024 r., nr 214/FS/2024 w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Pismem z dnia 9 kwietnia 2024 r. S. I. S. w R. (dalej "strona skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego oznaczone w sentencji niniejszego orzeczenia. Pismem z dnia 13 czerwca 2025 r. strona skarżąca została zawiadomiona o posiedzeniu niejawnym w niniejszej sprawie w składzie orzekającym: przewodniczący sędzia WSA Paweł Kornacki (sprawozdawca), sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, sędzia WSA Monika Krywow oraz sędzia zastępca – asesor WSA Mikołaj Darmosz. W piśmie z dnia 4 lipca 2025 r. strona skarżąca podniosła m.in., że wobec złożenia skargi w związku z odmową przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie przez sędziego WSA Pawła Kornackiego, niewskazane wydaje się, aby ten sędzia znajdował się w składzie orzekającym z uwagi na potencjalny związek emocjonalny. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o wyłączenie sędziego WSA Pawła Kornackiego od rozpoznania niniejszej sprawy, chyba że potencjalne negatywne nastawienie w związku z wniesioną skargą nie jest zagrożeniem do rozpatrywania tej sprawy. Decyzję w tym zakresie strona skarżąca pozostawiła Sądowi. Na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) sędzia WSA Paweł Kornacki złożył oświadczenie, że nie dostrzega podstaw do wyłączenia go od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie wniosku strony skarżącej zawartego w piśmie z dnia 4 lipca 2025 r. Sąd I instancji wskazał, że instytucja wyłączenia sędziego została uregulowana w art. 18-24 p.p.s.a. Przewidują one wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd – na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji niezadowolenie strony postępowania z zapadłych w toku tego postępowania rozstrzygnięć, w żadnym bowiem wypadku nie może stanowić uzasadnienia wniosku o wyłączenie osób orzekających w tym postępowaniu. Ponadto wskazane przez stronę skarżącą okoliczności koncentrują się na sposobie załatwienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że strona skarżąca jest niezadowolona z odmownego sposobu załatwienia sprawy przez sędziego WSA Pawła Kornackiego z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Poza powyższymi okolicznościami, strona skarżąca nie przestawiła żadnych innych dowodów lub okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej wniosek o wyłączenie sędziego. Zdaniem Sądu przedstawione we wniosku o wyłączenie sędziego twierdzenia, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości, co do jego bezstronności, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji jego wyłączenia. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać wskazane we wniosku o wyłączenie sędziego, to jedynie przyczyny, na które wskazują art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że wymieniony sędzia w złożonym przez siebie oświadczeniu nie dopatrzył się podstaw do wyłączenia od rozpatrywania niniejszej sprawy. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych autorytet moralny sędziego lub asesora sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło S. I. S. w R. domagając się zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia, rozpoznania zażalenia łącznie z zażaleniem z dnia 5 sierpnia 2025 r. do sprawy III SA/Gl 84/25 wraz z uzupełnieniem oraz przyznania prawa pomocy prawnej w dalszym toku postępowania. W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podniosła, że podstawie art. 19 w związku z art. 18 pkt 6 i 6a p.p.s.a. oraz art. 6 EKPCz istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego w tej sprawie. Składa się na to złożona skarga w trybie art. 6 EKPcz ale również nastawienie sędziego uwidocznione w uzasadnieniu odmowy pomocy prawnej, które nie gwarantuje bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony (art. 18 i art. 19 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.) jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W świetle art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Istota wyłączenia sędziego w sprawie, w której brał on udział w wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, zawiera się w niedopuszczalności kontrolowania przez sędziego swojego własnego rozstrzygnięcia, przy czym kontrolowanie orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym związane jest ściśle z instancyjnością tego postępowania (uchwała 7 sędziów NSA z 23 maja 2005 r. sygn. akt I OPS 3/05, ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 110). Co do zasady chodzi o sytuację, w której ten sam sędzia dwukrotnie orzeka w tej samej sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem "sprawy", o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć orzeczenie rozstrzygające sprawę sądowoadministracyjną co do istoty (tj. wyrok lub postanowienie w przedmiocie zaskarżonego aktu administracyjnego), nie zaś rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej w toku postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 września 2015 r. II FSK 2065/13, Lex 1986332, sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko wtedy, gdy orzekał w obu porównywanych sprawach o tożsamych granicach podmiotowych, przedmiotowych i tym samym brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku. Dotyczy przede wszystkim przypadku, w którym sędzia wydał orzeczenie w pierwszej instancji, a następnie miałby je kontrolować w II instancji. Wbrew twierdzeniom skarżącego, taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Nie można bowiem utożsamiać rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi i wydania orzeczenia co do istoty sprawy, z podejmowaniem rozstrzygnięć w kwestiach incydentalnych jak rozpoznanie sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznanie prawa pomocy, ponieważ mają one charakter wpadkowy, uboczny, który w żaden sposób nie przesądza o legalności zaskarżonego przez stronę do sądu postanowienia. Podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron - mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego sprawozdawcę godziło w prawo strony do bezstronnego sądu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I FZ 64/19, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie WSA w Gliwicach prawidłowo rozstrzygnął, że nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia o których mowa w art. 18 i 19 p.p.s.a. w odniesieniu do Sędziego WSA Pawła Kornackiego. Ponadto w przedmiotowej sprawie Sędzia złożył stosowne oświadczenia, zaś wskazane we wniosku argumenty okazały się być niezasadne. Zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach należy uznać za prawidłowe. Sąd kasacyjny nie znalazł również podstaw do połączenia niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. akt III SA/Gl 84/25 w celu łącznego rozpoznania wniesionych zażaleń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.