I GSK 346/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 632/24 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr COF.OUR.635.11314.2023 ŁD.JJ.ZZ 01608986 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach, Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 632/24 oddalił skargę K. K. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr COF.OUR.635.11314.2023 ŁD.JJ.ZZ 01608986 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł skarżący zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd I instancji w wystarczający sposób w skardze: - braku wykazania przez organ w sposób nie budzący wątpliwości faktu rejestracji i posiadania odbiornika przez skarżącego, b) art. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przeprowadzenia wnioskowanego dowodu (w zakresie przyczyn zaniechania egzekucji po korespondencji skarżącego z organem w roku 2014, weryfikacji wiarygodności bazy danych i posiadania przez organ innych dowodów rejestracji odbiornika) i niedostrzeżenie przez Sąd, że w trakcie postępowania doszło do naruszenia norm art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) w kontekście ciężaru dowodu. Skarżący wskazuje, że to na organie (wierzycielu) ciąży obowiązek wykazania faktu rejestracji, posiadania odbiornika przez zobowiązanego, a nie na samym zobowiązanym, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 2 ust. 2-3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1689), w zw. z § 2 ust. 4 oraz 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i tryby rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) – poprzez błędną wykładnię przepisów, polegającą na: - uznaniu, że uprawdopodobniono posiadanie i rejestrację odbiornika przez skarżącego, - uznaniu, że rejestracji odbiornika może skutecznie dokonać osoba trzecia, na nie swoje dane; - akceptacji skuteczności "zawiadomienia" o nadaniu numeru identyfikacyjnego podpisanego przy użyciu podpisu mechanicznego (faksymile); - przyjęciu za dowód rejestracji odbiornika bazy danych organu, których wiarygodność WSA w Gliwicach podważał w innych sprawach (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 672/22); b) art. 70 § 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. 2383) w związku z art. 5 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych – poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, że skarżący jest zobowiązany do przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV przez okres dłuższy niż 5 lat, mimo, że roszczenia z tytułu opłat abonamentowych RTV przedawniają się po 5 latach, a organ już ponad 10 lat temu zaniechał egzekucji, po wcześniejszym wysłaniu upomnienia. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zrzekł się rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona nie zażądała jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z istoty kontroli instancyjnej sprawowanej przez NSA wynika ponadto, że rozpoznanie przez NSA sprawy ogranicza się do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, wykluczając ponowne rozpoznanie sprawy w całości – art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Nie może zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Na rozpoznanie nie zasługiwał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego zawarty w punkcie 2a petitum skargi kasacyjnej. Analiza sformułowanego zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzą do wniosku, że autor skargi kasacyjnej kwestionuje w istocie ustalenia faktyczne poczynione w tej sprawie przez organy. Ponadto skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut naruszenia prawa materialnego, ograniczył się jedynie do wskazania przepisów, które zostały według niego błędnie zinterpretowane, nie wskazując jednocześnie jak dane przepisy winny być prawidłowo wykładane i na czym polegała ich błędna wykładnia. Z kolei uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż Sąd I instancji stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Powyższe jest konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) regulacji materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. W tym stanie rzeczy ocena zasadności zarzutów obrazy prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie niezakwestionowanego stanu faktycznego, którego elementy nie zostały podważone. Zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej zawarto w punkcie 1b zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego odnoszących się do materii ustalenia stanu faktycznego w sprawie przez organy administracyjne oraz jego akceptacji przez Sąd I instancji. Zarzuty te skupiają się wokół zagadnienia ciężaru dowodzenia i okazały się nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że powołane w podstawach skargi kasacyjnej rozporządzenie z 2007 r. weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Jeżeli zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to - w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy - operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Ponadto z treści regulacji § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu. Jak wskazał Sąd I instancji skarżący nie wykazał nieistnienia obowiązku dotyczącego opłat abonamentowych za okres objęty tytułem wykonawczym od stycznia 2018 r. do lipca 2022 r., choć to na zobowiązanym ciąży powinność przedstawienia dowodów potwierdzających, że obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych wobec niego nie istnieje, co wymagało przedstawienia dokumentu (dowodu) wyrejestrowania odbiornika. Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument wyrejestrowania, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Powyższe prowadzi do wniosku o niezasadności zarzutu zawartego w punkcie 2b petitum skargi kasacyjnej. W aktach sprawy znajdują się dowody w sprawie, z których jednoznacznie wynika, że na skarżącym w okresie objętym tytułem wykonawczym ciążył obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej. Niepodważona w niniejszej sprawie okoliczność zarejestrowania odbiornika, bez jego późniejszego wyrejestrowania przez skarżącego, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia ustawowego obowiązku uiszczania opłat za jego użytkowanie (aktualnie opłaty abonamentowej), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zaskarżony wyrok zawiera również wszystkie elementy formalne wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym odniesienie się do stanu faktycznego (w sposób zgodny ze wskazaniami określonymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FPS 8/09) oraz przywołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Jak natomiast podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przepis ten może być podstawą kwestionowania kompletności elementów uzasadnienia, ale nie może stanowić skutecznej podstawy podważania prawidłowości merytorycznej uzasadnienia, tak co do ustaleń faktycznych, jak i wykładni prawa i jego stosowania (por. wyroki NSA o sygn. akt: III OSK 135/25, III OSK 1454/24, III OSK 2775/22). Zatem za niezasadny należało uznać zarzut zawarty w punkcie 1a petitum skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać za skuteczne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące obrazy prawa materialnego oraz procesowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.