I GZ 155/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 6/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji i Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] listopada 2020 r.; nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi.

Postanowieniem z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 6/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Z. S. (skarżącemu) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji i Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 22 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Z. S. na ww. decyzję. Powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, że skarżący w wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 5 lutego 2021 r., nie uiścił należnego wpisu, co w świetle art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", obligowało sąd do odrzucenia skargi. Odpis niniejszego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 4 marca 2021 r. W dniu 11 marca 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi i uiścił należny wpis. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca wskazał, że uchybił terminowi przez niedopatrzenie i nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Otrzymał on pismo z sądu, ale nie zorientował się, że przesyłka zawiera również wezwanie do uiszczenia wpisu. Skarżący wskazał, że jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo rolne, a na przełomie stycznia i lutego był przeziębiony. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 17 marca 2021 r. wezwano skarżącego do uprawdopodobnienia w terminie 7 dni, pod rygorem pominięcia, że uiszczenie opłaty nie było możliwe z uwagi na jego stan zdrowia. W zakreślonym terminie skarżący wskazał, że w okresie jesienno-zimowym często się przeziębia. Z uwagi na zamknięcia przychodni lekarskiej w T. i udzielania tylko porad telefonicznych nie korzystał ze zwolnienia lekarskiego, leczył się tylko lekami dostępnymi bez recepty. Do pisma skarżący dołączył 3 paragony z apteki. Sąd I instancji wskazał, że przeziębienie, może występować w różnym nasileniu, w tym uniemożliwiającym dokonanie czynności polegającej na zapłacie wpisu, jak i nie wywołującym takiego skutku. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącego, paragony fiskalne z apteki nie są wystarczające do uznania zasadności wniosku. Nadto jedynie jeden z nich dotyczy okresu, w którym skarżący powinien uiścić wpis. Sama deklaracja czy oświadczenie strony w tym zakresie nie są, w ocenie Sądu, wystarczające. WSA podkreślił również, że skarżący wskazywał, iż nie zauważył wezwania do dokonania opłaty. Zatem Sad uznał, że w istocie, to brak wiedzy o tym wezwaniu, a nie stan zdrowia skarżącego, był rzeczywistą przyczyną nieuiszczenia wpisu. Powyższe skutkowało odmową przywrócenia skarżącemu terminu do jego uiszczenia, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nadto na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: 1) dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy; 2) dokumentów znajdujących się w przesyłce skierowanej przez WSA w Gdańsku do Skarżącego w dniu 15.01.2021 r. tj.: pouczenie o treści przepisów dotyczących wnoszenia pism w postaci papierowej, pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez Sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pismo przewodnie zatytułowane jako "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" oraz odpis odpowiedzi na skargę z dnia 28.12.2020 r.; 3) wizerunku koperty zawierającej dokumenty wymienione w pkt. 2 na okoliczność braku winy skarżącego w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, braku wezwania skarżącego przez WSA w Gdańsku do uiszczenia wpisu od skargi za sprawą braku przesłania Skarżącemu stosownego wezwania, zaistnienia niezbędnych możliwości przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, zachowania przez skarżącego, terminu do uiszczenia wpisu od skargi w okolicznościach sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, poprzez przyjęcie, iż Skarżący ponosi winę w niezachowaniu terminu do dokonania czynności uzupełnienia braku fiskalnego wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie pomocy finansowej dla producentów rolnych, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy skarżący tej winy nie ponosi, albowiem w kierowanej do Niego korespondencji zbiorczej z dnia 15.01.2021 r. zawierającej pouczenie o treści przepisów dotyczących wnoszenia pism w postaci papierowej, pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez Sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pismo przewodnie zatytułowane jako "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" oraz odpis odpowiedzi na skargę z dnia 28.12.2020 r. (wszystkie ww. dokumenty w załączeniu) zabrakło powoływanego przez Sad I instancji wezwania do uiszczenia wpisu sadowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący twierdzi, że nie otrzymał w korespondencji z WSA w Gdańsku (odebranej osobiście w dniu 23 stycznia 2021 r.) – wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W kopercie znajdowało się jedynie pouczenie o treści przepisów dotyczących wnoszenia pism w postaci papierowej, pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez Sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pismo przewodnie zatytułowane jako "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" oraz odpis odpowiedzi na skargę z dnia 28.12.2020 r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki (k. 14 akt sądowych) przyjmując, że zawierała ona oprócz ww. pism również wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Niewątpliwie "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takiego dokumentu z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - co do zasady – brak jest więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień (postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 390/17). Jak wynika z akt sądowych sprawy wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie zrozumiałe. Skarżący twierdzi jednak, że w kopercie doręczonej 23 stycznia 2021 r., nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia skarżącego zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W sprawie nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie Sądu I instancji umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec stanowiska autora zażalenia trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości, co do tego, czy skarżący faktycznie otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (por. postanowienia NSA: z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I GZ 5/20, z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GZ 110/21, z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20, z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1388/15). W tej sytuacji kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/09). W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji niesłuszne odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z 188 p.p.s.a. art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.