I GZ 136/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Op 573/13 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. K. i A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym postanawia: odrzucić zażalenie.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. A. P. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Op 573/13 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonego aktu w pierwszej kolejności wymaga oceny, czy spełnione zostały ustawowe wymogi jego wydania. Niewątpliwie jednym z wymogów formalnych wydania postanowienia jest jego podpisanie. Art. 164 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) stanowi, że postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji. Na gruncie przytoczonej regulacji trafnie wskazuje się, że użyte w przepisie określenie "podpisane wraz z uzasadnieniem" nie może być rozumiane w taki sposób, że sentencja postanowienia i jego uzasadnienie stanowią czynność procesową, objętą jednym dokumentem podpisanym tylko pod uzasadnieniem (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; LEX 2013; Komentarz do art. 164 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – teza 4). Z akt sprawy wynika tymczasem, że pod sentencją zaskarżonego "postanowienia" brak podpisu sędziego. Kwestia znaczenia i skutków takiego uchybienia była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt III CZP 29/00 (opubl. OSNC 2001/2/25). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację tam zawartą. W szczególności należy zgodzić się z twierdzeniem, że z własnoręcznym podpisem łączy się autentyczność dokumentu, dopełnienie stawianych przez prawo wymagań formalnych, zgodność osnowy z wolą osoby podpisującej, a także, w wielu wypadkach, moc prawna dokumentu. Wszystkie te atrybuty podpisu należy przypisać także podpisowi składanemu pod sentencją - jak w niniejszej sprawie - postanowienia, przy czym, podpis pod postanowieniem staje się jednym z jego elementów konstytutywnych. Tym samym zgodzić należy się z tezą, że brak podpisu sędziego odejmuje orzeczeniu jego moc jurysdykcyjną, poddaje w wątpliwość, czy wręcz podważa wiarygodność orzeczenia, samo zaś rozstrzygnięcie w sposób definitywny odrywa się od sędziego, nawet jeżeli jego osoba została w komparycji jednoznacznie określona. Nie ulega przy tym kwestii, że brak podpisu pod sentencją orzeczenia nie podlega uzupełnieniu. Brak ku temu podstaw prawnych. Wobec powyższego należy przyjąć za cytowaną uchwałą, że postanowienie bez podpisu sędziego godzi w powagę władzy sądowniczej i wymiaru sprawiedliwości, a doniosłość dotykającej go wady formalnej oraz zakres wypływających z niej skutków nie pozwalają uznać postanowienia za istniejące w sensie prawnoprocesowym. Co istotne, fakt doręczenia odpisu postanowienia, którego sentencja nie została podpisana przez sędziego, nie przydaje temu postanowieniu mocy prawnej. O ile bowiem doręczenie postanowienia ma bardzo istotne znaczenie, to jednak wszystkie jego skutki mogą dotyczyć tylko i wyłącznie orzeczenia prawnie istniejącego, a więc takiego, którego sentencja została nie tylko spisana, ale także podpisana. Tak więc w przypadku braku podpisania sentencji - postanowienie takie w sensie prawnoprocesowym nie istnieje, niezależnie od tego, czy podpisane zostało uzasadnienie i czy odpis tego "postanowienia" wraz z uzasadnieniem doręczono stronie. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro zaskarżone "postanowienie" nie ma mocy prawnej, formalnie - w znaczeniu prawnoprocesowym - nie istnieje, to zażalenie A. P. w istocie jest przedwczesne i jako takie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Tak więc możliwość ewentualnego wniesienia środka zaskarżenia zaistnieje dopiero po wydaniu i doręczeniu stronie postanowienia spełniającego wymogi formalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.